fransız inqilabı

| tarix

əjdaha lazımdı   googllalink

    1. (Entry'i yazdıqda başlığı "Fransız inqilabı (1848)" deyə yazmışdım. Deyəsən mötərizə avtomatik silinir. Bu başlıq 1789 yox 1848-ci il inqilabı ilə bağlıdır.)
    1848-ci ildə Fransa Kralı Louis-Philip'in taxtdan salınması ilə nəticələnən inqilab.

    1830-cu ildə taxttan salınan X Charles'dan sonra hakimiyyətə Burjuaziya ilə arası yaxşı olan və liberal fikirli Louis-Philip gəlmişdi. Louis həyatının əksər hissəsini 1793-cü ildə sürgün edildiyi Fransadan kənarda keçirdi. Avropanın bir çox ölkəsində və iki il də ABŞ-da yaşadı. Nəhayət 1815-ci ildə Napalyon Bonapartın taxttan salınması ilə birlikdə bütün Burbonlar kimi o da Fransaya geri qayıtdı. Parisdə liberal fikirləri səbəbiylə burjuaziya arasında tezliklə populyarlaştı. 1830-cu ildə X Charles'ın taxttan salınmasından sonra isə Fransa Kralı oldu. Hakimiyyətinin başlarında liberal fikirlərini icra etsə də tezliklə yeni yaranmış işçilər qrupu və muhafizəkarlar tərəfindən tənqid olunmağa başlandı və bundan sonra bir istibdad rejimi yaratdı. Rejim 1848-ci ildə Parisdə başlayan böyük bir etiraz aksiyası ilə çökdü.
    Kral milli qvardiyalar ilə xalq kütlələrini əzmək istədi ancaq qoşun onun tələbini yerinə yetirmədi. Bundan sonra hər şey Kralın əleyhində baş verdi. Birinci Baş Nazir xalqın tələbini yerinə yetirərēk istefha verdi. Ardınca kütlə xarici işlər nazirliyinə yeridi. Nazirlik binasının qorunması ilə mükəlləf olan gənc əsgərlər panikaya düşərək xalqa atəş açtı. Bu işləri daha da pisləşdirdi. Inqilabın liderləri atəş açılmasından sonra ölənləri Paris küçələrində gəzdirdi. "Ölülərin yeriyişi" adlanan bu hadisə fransız xalqını daha da qəzəbləndirdi. Çıxılmaz vəziyyətdə qalan Kral Paris Qrafının xeyrinə taxttan çəkildi. Qraf 8 yaşında olduğundan onun yerinə faktiki hakimiyyət Düşes D'orlean'a keçdi ancaq Düşes və Qraf da tezliklə hakimiyyətdēn getdi və 2. Respublila elan edildi. Respublikaçılar tezliklə yeni seçki qanunu tərtib edərək seçici sayını 250.000-dən 9.000.000-a çıxartdı. Ardınca 1792-ci ildəki kimi bir koalisiya ilə üzləşməmək üçün "Fransız Respublikasının işğalçı və digər xalqları lərzəyə gətirəcək siyasəti yoxdur." deyə bir deklarasiya verildi.
    Yeni Respublika Kralı devirsə də yeni bir monarxın, Napalyonun qardaşı oğlu Louis-Napalyonun(bax: III Napoleon) hakimiyyətə gəlməsinə zəmin yaratdı.
    2. elə bir şeydir ki, bütün dünyanı dəyişib. milliyətçilik və millət-dövlət, azadlıq ideologiyalarını gücləndirib. dünyaya insan haqları deyə bir anlayışı qatıb. hansı ki, bu anlayış bu dəyqə bizim orta əsrlərdəki babalarımızdan daha azad və daha çox hüquqlu yaşamağımıza əsas verir. ayrıca ümumibəşər dəyərlərin də güclənməsi ilə dövlətlərin dinin köməyi olmadan da idarə ediləbiləcəyini dünyaya göstərib. fransız xalqını çox da tanımıram. amma dünyaya fransız inqilabı kimi çətin və dünyanı dəyişən bir şey qatdıqları üçün, və bunu öz qanlarıyla etdikləri üçün, ən azından bir təşəkkürü, anımsamanı və bu gözəl dəyərlərin sonsuz olaraq davam etməyi üçün dünya insanlarından bu dəyərlərin qorunmasına gələcək dəstəyi görməyi haq edirlər.


sən də yaz!