...

tiryək müharibələri

| tarix

facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink
tarixin ən böyük umbaylamaları - çin deyəndə ağla gələnlər

    1. avropalı tacirlərin kitaya gəlişi hələ 16-cı əsrdə başlamışdı. bu dövrdə ticarət gümüşlə edilirdi. bu, avropanın gümüş ehtiyatlarını azaldır, kitay iqtisadiyyatını böyüdürdü. hindistanın işğalından sonra ingiltərənin məşhur (infamous) müstəmləkə şirkəti ost-hind burada tiryək istehsalına başlamışdı. bu tiryək kitay qaçaqmalçılarına satılırdı və bu satışlar 19-cu əsrdə daha da böyümüşdü. minlərlə insan narkoman olmuşdu. kitay höküməti də ələ keçirilən qaçaqmalçıları edam edirdi.
    1839-cu ildə bir neçə dövlət rəsmisi imperatora tiryəyin qanuniləşdirilməsi və satışına vergi gətirilməsini təklif etsə də, imperator rədd cavabı verir. həmin il bir neçə sərxoş ingilis dənizçi bir kitay kəndlisini öldürür və 2 ölkə arasında gərginlik başlayır. səbəb ingiltərənin bu dənizçiləri kitay məhkəməsinə vermək istəməməsi idi. beləliklə, 1839-cu ildə ilk tiryək müharibəsi başlayır. ingiltərə üstün hərbi gücü və texnologiyası sayəsində qalib gəlir. ardından kitay ingiltərə, fransa və abş ilə ağır müqavilələr bağlamalı olur. bu ölkələrə geniş ticari imtiyazlar və vətəndaşlarına kitay ərazisində toxunulmazlıq verilir. honq-konq da britaniyaya verilir.
    sonrakı illərdə bu imtiyazları genişləndirmək istəyən britaniya, kitaya yenidən müraciət edir. yeni tələblər arasında kitayda səfirlik açmaq da yer alırdı. 1856-cı ildə kanton limanındakı bir ingilis gəmisinin heyətindən bir neçə nəfərin tutulması və britaniya bayrağının endirilməsi bəhanəsilə kanton bombalanmağa başlanır. beləliklə, ikinci tiryək müharibəsi başlayır. fransa da bir missionerin öldürülməsini əsas gətirərək müharibəyə girir. sonradan koalisiyaya abş və rusiya da qoşulur.
    1858-ci ildə tianjin müqaviləsi bağlanır. bu müqavilə ilə kitay təzminat ödəməyə məcbur edilir, koalisiya üzvü ölkələrə kitayda səfirlik açma və missionerlərə kitay daxilində sərbəst hərəkət etmə hüququ verilir. kitaya tiryək idxalı qanuniləşir. ancaq kitay tərəfi bu şərtləri qəbul etmədiyi üçün döyüşlər yenidən başlayır. ingilis və fransız qüvvələri pekini işğal edərək, imperator sarayını dağıdır. 1860-cı ilin oktyabrında sülh bağlanır. sülhə əsasən kitay təzminat ödəməyi qəbul edir, kowloon britaniyaya verilir, tiryək ticarəti qanuniləşir və xristianlara kitayda mülk sahibi olma hüququ verilir.

    4 əjdaha!

    14.11.2022 06:33, lotrdakı zənci elf


üzv ol


...