(youtube: 
)
)
Bu heykəl sıradan bir heykəl deyil, Stalinqrad döyüşünün,digər adı ilə ikinci dünya müharibəsinin dəhşətli və taleyüklü tarixinin daşlaşmış fəryadıdır. Bu heykəl yalnız qələbəni deyil, eyni zamanda milyonlarla insanın qanı bahasına alınmış dönüş nöqtəsini simvolizə edir. O soğuk ge ce de nə baş vermişdi?
Tarix: 1942-1943-cü illər
Hitler SSRi-ni çökdürmək və Volqa çayını ələ keçirmək istəyirdi. Alman ordusu şəhəri aylarla bombaladı. Şəhər tamamilə xarabalığa çevrildi. Küçələrdə əlbəyaxa döyüş başladı. Vəziyyət o dərəcə gərgin idi ki, əsgərlər bir otaq uğrunda günlərlə vuruşurdular. (Buna siçan müharibəsi də deyilirdi. ) bu izdiham havanın -30 dərəcə soyuq olmasına rəğmən davam edirdi. Hər qarış torpaq minlərlə can bahasına qorunurdu. Taa ki 1942-ci ilin noyabr ayı.. Sovetlər gizli planla almanları mühasirəyə aldı. Almanların 6-cı ordusu şəhərdə tələyə düşmüş oldu. Qida və silah təminatı kəsildi, qaçış mümkün olmadı.
2 fevral 1943-cü ildə Alman ordusu tam olaraq, təslim oldu. 300.000-dən çox alman öldürüldü və ya əsir alındı. Bu, Hitlerin ilk böyük məğlubiyyəti oldu. Müharibənin axarı tamamilə dəyişmişdi.
Bu hadisə Volqoqrad şəhərində olmuşdur, amma mamayev kurqan adlı yer döyüşün ən qanlı nöqtəsi idi. Təpə gün ərzində dəfələrlə əl dəyişirdi. Torpağa o qədər qan hopmuşdu ki, artıq orada uzun müddət ot bitmirdi. Üstəlik, indi də torpaq hələ də mərmi qalıqları ilə doludur. Elə Həmin təpədə də on minlərlə əsgər basdırılıb. Heykəl Ana Vətənin “Övladlarım, qalxın və müdafiə edin!” i ifadə edən səssiz görünən amma hayqıran çağırışıdır.
Açıq ağız çağırış, fəryadı, Əlindəki qılınc müqavimət və qələbəni bildirməkdədir. Abidənin ətrafında isə 27 min sovet əsgərinin məzarlığı ucaldılmışdır.
1959-1967-ci illərdə inşası başlamış və bitmişdir. Heykəl irəli atılan vəziyyətdədir, öz dövrünün ən hündür konstruksiyası olaraq bilinirdi və ağırlıq mərkəzi də təhlükəli şəkildə öndəydi. Əlbət, bunun tikintisi asan olmayacaqdı.
Heykəlin içi boşdur. Pilləkənlər var. Kabellərdən istifadə edilərək qurulduğundan konstruksiya həssasdır, elestik saxlayır və gərginliyi tənzimləyir. Qılınc əvvəl paslanmaz poladdan ikən , ki bu heykəli silkələyirdi. Daha sonra deşikli daha yüngül qılınc qoyuldu. (1972)
Ümumi hündürlük: 85 metr
Qadın fiqurunun özü: 52 m
Qılınc: 33 m
Çəkisi: təxminən 8.000 ton
Heykəllə göstərilən ifadə üçün Volqoqradlı qadın Valentina izotova model olub. Yəni Abstrakt bir təsvir deyil. Bu təsvir üçün Mamayev Kurqana 200 pillə çıxılır, bu da 200 gün davam edən döyüşü simvolizə edir. Pillələrin sonunda Ana Vətən qılınc qaldıraraq səni qarşılayır. Bu, bilərəkdən dramatik təsir üçün qurulub.
Mənim üçün dramatizmi və tarixinin gücünü özündə zireh kimi daşıyan ən möhtəşəm heykəllərdən biridir.
inanıram ki, bir gün yolum Volqa sahilinə düşəcək. Səhərin boz işığında Mamayev Kurqanın pillələrini yavaş-yavaş qalxacağam. Hər addımda torpaq ayağımın altında deyil, sanki tarix sinəmdə ağırlıq kimi olacaq. Külək əsəcək, amma o külək adi hava deyil, minlərlə yarımçıq nəfəsin dolaşdığı görünməz bir axın kimi üzümə toxunacaq. Yuxarı qalxdıqca şəhərin görüntüsü arxada kiçiləcək, izdihamın səssizliyi böyüyəcək. Son pilləkəndə ağızı açıq, sanki əsrlərdir susmayan bir çağırışın içində donmuş bir simanı görəcəyəm. O danışacaq, mən dinləyəcəm. torpaq isə yarım nəfəsləri dərərək deyəcək: "Biz burada vuruşaraq öldük ki, siz ayaqda yaşayasanız." Bu səs bədənimi dolaşacaq, gözlərimi heykəlin üzünə dikəcəyəm. Ana kimi qoruyaraq deyil , ana kimi itirmiş, ana kimi hayqıran, ana kimi yaralanmış. Öz-özümə" elə bil bütün müharibələrin anaları onun simasında toplanıb" deyəcəm.
Və mən anlayacağam ki, bəzi abidələr sadəcə görülmür, yaşanır. Bəzi yerlərə insan ayağı ilə yox, ürəyi ilə gedir. O gün mən bir heykəli görməyə yox, tarixin içində donmuş bir fəryadla üz-üzə gəlməyə gedəcəyəm. Bu xəyalı ümid edərək belə yaşamağa dəyər!