Absurdfikir
125 1 0 0
0 gün
ardıcıl post
rekord: 15 gün
gecə quşu
1
Yeni
Səviyyə 1
23 / 100 XP
34.2K
təxmini söz yazıb
0.5 kitaba bərabər
×
Post Ardıcıllığı
Hazırki streak: 0 gün ardıcıl post yazılıb.
Rekord: 15 gün ən uzun ardıcıllıq.
Streak hər gün ən azı 1 post yazanda artır. Bir gün boş keçsə sıfırlanır. Streak uzun olduqca od böyüyür!
×
Yazı Saatları
Tip: gecə quşu
Pik saat: 01:00
Gecə (00-06): 30 post
Səhər (06-12): 5 post
Gündüz (12-18): 36 post
Axşam (18-00): 54 post
Saat diaqramı yazarın gün ərzində nə vaxt aktiv olduğunu göstərir. Qırmızı = ən çox post yazılan saatlar. Yaşıl = orta aktivlik.
×
Səviyyə Sistemi
Səviyyə 1: Yeni
XP: 23 (karma əsasında)
Növbəti səviyyəyə: 77 XP qalıb
Səviyyə karma əsasında hesablanır. Karma = reytinq + entry sayı + wiki töhfələri. Hər səviyyə üçün daha çox XP lazımdır. 25 səviyyə var: Yeni-dən Tanrı-ya qədər.
×
Yazı Statistikası
Təxmini söz sayı: 34,236
Toplam simvol: 205,414
Orta entry uzunluğu: 1,643 simvol
Kitab ekvivalenti: ~0.5 kitab (70K söz/kitab)
Söz sayı entry-lərdəki simvollardan təxmin olunur (orta 6 simvol/söz). Kitab ekvivalenti standart roman uzunluğuna (70,000 söz) əsaslanır.
★ wiki yazar
blok başlıqlarını gizlət postları gizlət
əl əməyi göz nuru: yazarın özünün favori seçdiyi ən sevdiyi entryləri:
Notice: Undefined index: rat in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 66
Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84
Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84
Notice: Undefined variable: anonim in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 85
Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92
Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101
Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102
Andre Gide-in Qadınlar Məktəbi əsərində qadın kimliyinin yenidən qurulması: ədəbi təhlil
Qadınlar Məktəbi” köhnə və yeni nəsil arasındakı qarşıdurmanı və bu qarşıdurmanın azadlıqçı düşüncə ilə necə həll olunduğunu göstərən əsərdir. Romanda Eveline köhnə nəslin itaətkar qadın modelini, Robert patriarxal-burjua dəyərləri təmsil edir, Genevieve isə sonrakı hissələrdə bu dəyərlərə alternativ dünyagörüşünün daşıyıcısı kimi ortaya çıxır.
Romanın əvvəlində Eveline gündəliyində Robertə dərin məhəbbətini, hətta ona qarşı müqəddəs bir heyranlıq hiss etdiyini yazır; yaxın zamanda nişanlanacağını və ömrünün sonuna qədər onunla xoşbəxt yaşayacağını düşünür. Sonradan həmin dövrü oyanışdan əvvəlki mərhələ kimi qiymətləndirir və özünü cəmiyyətin həqiqətlərini sorğulamadan qəbul edən bir qadın kimi görür.
Zaman keçdikcə Eveline anlayır ki, sahib olduğunu sandığı qadın kimliyi əslində cəmiyyətin ona biçdiyi roldur. O, həyatını fərdi iradəsinə deyil, ictimai gözləntilərə əsaslanan qadınlıq modeli üzərində qurmuş, gələcək ərinə itaəti və özünü ona həsr etməyi təbii saymışdır. Bu seçimlərin çoxunun şəxsi qərar deyil, sosial mühitin məhsulu olduğu sonradan aydınlaşır.
Əsərin əvvəlində Genevieve anasının gündəliyini nəşr etməzdən əvvəl “Həm anamın, həm də öz adımın gizli qalması üçün təxəllüslərdən istifadə edəcəyəm” qeydi ilə patriarxal cəmiyyətdə qadının görünməzliyinə işarə edir. Qadının səsi eşidilsə də, adı və şəxsiyyəti çox vaxt gizlədilir; bu qeyd romanın əsas problemini başlanğıcdaca ortaya qoyur.
Gide Eveline, Robert və Genevieve obrazları vasitəsilə kişi hakimiyyətinin üstün olduğu cəmiyyətdə münasibətlərin necə qurulduğunu göstərir. Robert burjua dünyagörüşünün daşıyıcısıdır. O, dinə və ictimai qaydalara bağlı bir obraz kimi təqdim olunur. Evelinenin sonrakı müşahidələrinə görə, Robertin dilə gətirdiyi bəzi iddialı və təsirli fikirlər onun davranışlarında eyni ölçüdə qarşılıq tapmır. Buna baxmayaraq, sosial status və ictimai rəğbət onun üçün olduqca mühüm əhəmiyyət daşıyır. Tez-tez işlətdiyi təsirli ifadələr də bəzən səmimi hisslərin ifadəsindən çox, həmin mövqeyi qorumağın vasitəsinə çevrilir.
Evelinenin gənclikdə Robertə duyduğu sevgi də zamanla onun şəxsiyyətindəki bu tərəfləri görməsi ilə zəifləməyə başlayır. Beləliklə, Robert obrazı yalnız fərdi xüsusiyyətləri ilə deyil, təmsil etdiyi sosial kimliklə də mənalandırılır.
Eveline isə Robertdən fərqli olaraq, daxilində iki kimlik daşıyan obrazdır. O, illər sonra cəmiyyətdən miras aldığı kimliyi sorğulayıb dağıtmağa çalışan güclü xarakter kimi görünür. Lakin romanın ilk hissəsində hələ dəyişməmiş Eveline ilə tanış oluruq. Bu mərhələdə o, özünü həyat yoldaşının xoşbəxtliyinə həsr etməyi və daim fədakarlıq göstərməyi qadınlığın təbii tələbi hesab edir.
Eveline Roberti davamlı tərifləyir, ona olan heyranlığını gizlətmir və bununla da onun özünüqavrayışını möhkəmləndirir. Robertə aid edilən üstün xüsusiyyətlər onun ailədaxili və sosial nüfuzunu artırır. Sonradan bu nüfuz sarsıldıqda isə onu yenidən bərpa etməyə çalışır. Beləliklə, roman yalnız iki insan arasındakı münasibəti deyil, həm də hakimiyyət, tanınma və gender münasibətlərinin necə formalaşdığını göstərir.
Romanın ikinci hissəsində Evelinenin yaşadığı kimlik böhranı daha qabarıq şəkildə üzə çıxır. O, artıq Roberti əvvəlki kimi idealizə etmir; onun şəxsiyyətində əvvəllər görmədiyi tərəfləri fərqləndirməyə başlayır. Nəticədə Robertə yönəlmiş sevgi zəifləyir, yerini isə uzaqlaşma və məyusluq tutur. Bu dönüşümün əsas səbəbi Evelinenin təkcə Robert haqqında deyil, özü haqqında da yeni anlayışlar qazanmasıdır.
Eveline sonradan Robertə onu artıq sevmədiyini etiraf edir. Robert bu etirafı yalnız emosional itki kimi deyil, həm də öz nüfuzuna yönəlmiş bir zərbə kimi qəbul edir. Romanın əvvəlində Evelinenin heyranlığı və davamlı tərifi Robertin ailədaxili mövqeyini möhkəmləndirmişdi; həmin heyranlıq aradan qalxdıqda isə o, bu mövqeyi qorumağa və bərpa etməyə çalışır.
Burada diqqət çəkən əsas məqam Robertin sevginin dəyişkənliyini qəbul etməkdə çətinlik çəkməsidir. Halbuki insan münasibətləri sabit deyil və sevgi də zamanla dəyişə bilən bir hissdir. Bir insanın əvvəllər sevdiyi birini sonradan sevməməsi qeyri-adi deyil. Bu baxımdan Evelinenin yaşadığı dəyişimi yalnız Robertdən uzaqlaşma kimi deyil, həm də özünü tanıma prosesinin nəticəsi kimi oxumaq mümkündür.
Romanın təqdim etdiyi mənzərəyə görə, Evelinenin Robertə duyduğu ilkin sevgi onun şəxsi seçiminin nəticəsi olmaqdan çox, mənimsədiyi qadınlıq modelinin təsiri altında formalaşmışdır. O, özünü kəşf etdikcə və cəmiyyətin ona təqdim etdiyi rolları sorğulamağa başladıqca Robertlə münasibətinə də fərqli gözlə baxır. Məhz buna görə onun Robertdən uzaqlaşması sadəcə bir ailə münasibətinin dağılması deyil, həm də müəyyən bir qadınlıq modelindən imtina kimi görünür.
Bu mərhələdə Eveline romanın ən güclü obrazlarından birinə çevrilir. O, cəmiyyətin ona verdiyi kimliyi sorğulamaq və həyatını yenidən qurmaq cəsarəti göstərir. Robert isə bu dəyişimi qəbul edə bilmir. Sonrakı hissələrdə onun narahatlığı Evelinenin əvvəlki heyranlığını və bununla bağlı qazandığı mövqeyi itirməsi ilə daha da artır. Beləliklə, onların münasibəti yalnız ər-arvad münasibəti kimi deyil, həm də tanınma, hakimiyyət və gender rolları ətrafında formalaşan daha geniş bir qarşıdurma kimi təqdim olunur.
Robertin məktubları da bu qarşıdurmanı aydınlaşdırır. O, öz mövqeyini müdafiə etməyə çalışsa da, məktublarda ifadə olunan fikirlər çox vaxt Evelinenin irəli sürdüyü tənqidlərlə ziddiyyət təşkil edir. Bu səbəbdən Robert obrazı yalnız fərdi xüsusiyyətləri ilə deyil, həm də patriarxal-burjua dəyərlərinin daşıyıcısı kimi mənalandırılır.
Bununla yanaşı, roman Eveline ilə Robert arasında mühüm bir fərqi də ortaya qoyur. Robert yaşadığı sosial quruluşun və onun təmin etdiyi mənəvi dayaqların içində hərəkət edir; din, ailə və ictimai normalar onun üçün sabit istinad nöqtələri yaradır. Eveline isə özünü yenidən qurmağa çalışdığı dövrdə daha tənhadır. Buna baxmayaraq, o, mübarizəsini davam etdirir və ən böyük dəstəyi qızı Genevievedən alır.
Genevieve burada sadəcə Evelinenin qızı deyil, həm də yeni nəslin təmsilçisidir. O, anasının keçdiyi daxili mübarizəni anlayır və onu müdafiə edir. Bu səbəbdən Eveline ilə Genevieve arasındakı münasibət romanın ən mühüm xətlərindən birinə çevrilir. Gide bu əlaqə vasitəsilə qadın təcrübəsinin və qadın həmrəyliyinin nəsillər arasında necə ötürüldüyünü göstərir.
Beləliklə, romanın ikinci hissəsində əsas diqqət Evelinenin Robertə münasibətinin dəyişməsinə deyil, onun özünü yenidən kəşf etməsinə və bu prosesdə yeni bir subyekt kimi formalaşmasına yönəlir.
Romanın son hissələrində Genevieve əsərin ən diqqətçəkən obrazlarından biri kimi ön plana çıxır. O, anası Evelinedən fərqli olaraq, cəmiyyətin ona təqdim etdiyi kimliyi passiv şəkildə qəbul etmir və kiçik yaşlarından etibarən özünü müstəqil şəkildə formalaşdırmağa çalışır. Bu səbəbdən Genevieve yalnız yeni nəslin deyil, həm də fərdi azadlıq axtarışının təmsilçisi kimi görünür.
Bununla belə, Genevieve-nin formalaşması tamamilə təcrid olunmuş şəkildə baş vermir. Onun həyatında Lucie mühüm rol oynayır. Lucie romanda ictimai qaydaları sorğulamaqdan çəkinməyən, hisslərini gizlətməyən və öz həyatını başqalarının gözləntilərinə uyğun qurmağa çalışmayan bir obraz kimi təqdim olunur. Genevieve ona qarşı dərin bağlılıq hiss edir və Lucie-nin xüsusilə qadın azadlığına dair düşüncələrindən təsirlənir. Bu təsir nəticəsində o, azadlığın başqaları tərəfindən verilən deyil, insanın özünün əldə etdiyi bir vəziyyət olduğunu mənimsəməyə başlayır.
Genevieve-nin atası Robertə qarşı hiss etdiyi uzaqlıq və anası Eveline ilə qurduğu yaxın münasibət də onun dünyagörüşünün formalaşmasında mühüm yer tutur. O, anasının yaşadığı daxili mübarizəni anlayır və ona dəstək verir. Bu baxımdan Genevieve ilə Eveline arasındakı münasibət yalnız ana-qız münasibəti deyil, həm də qadın təcrübəsinin nəsillər arasında ötürülməsinin ifadəsi kimi oxuna bilər.
Andre Gide bu obrazlar vasitəsilə fərdin cəmiyyət tərəfindən formalaşdırılmış kimliklə öz həqiqi mənliyi arasındakı qarşıdurmanı göstərir. “Qadınlar Məktəbi”ndə bu qarşıdurma qadın obrazları üzərindən təqdim olunsa da, mövzu Gide-in digər əsərlərində də təkrarlanır. Onun yaradıcılığında fərdin özünü yenidən kəşf etməsi, qəbul edilmiş dəyərləri sorğulaması və daxili böhran yaşaması davamlı şəkildə rast gəlinən motivlərdəndir.
Bu baxımdan “Dar Qapı”, “Pastoral Simfoniya” və “Saxta Pul Kəsənlər” arasında müəyyən oxşarlıqlar görmək mümkündür. Məsələn, “Pastoral Simfoniya”da pastor öz dini kimliyi ilə şəxsi hissləri arasında qalır, “Dar Qapı”da Alissa dini idealları naminə şəxsi sevgisindən imtina edir, “Saxta Pul Kəsənlər”də isə Bernard bəzi həqiqətlərlə qarşılaşdıqdan sonra öz kimliyini yenidən qurmağa çalışır. Hər üç halda qəhrəmanlar mövcud dəyərlərlə şəxsi həqiqətləri arasında seçim etmək məcburiyyətində qalırlar.
Məncə, Gide yaradıcılığını birləşdirən əsas xətt də məhz budur: insanın ona təqdim olunan kimliklə öz daxili həqiqəti arasında yaşadığı qarşıdurma. “Qadınlar Məktəbi”ndə Eveline və Genevieve bu qarşıdurmanın azadlıq yönündə həllinə yaxınlaşırlar. Digər əsərlərdə isə nəticə hər zaman eyni olmur; bəzən fərd öz həqiqətini müdafiə edir, bəzən isə mənsub olduğu dini və ya sosial kimliyə geri qayıdır. Lakin bütün hallarda Gide insanın özünü tanıma prosesini yaradıcılığının mərkəzinə yerləşdirir.
Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 66
Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84
Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84
Notice: Undefined variable: anonim in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 85
Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92
Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101
Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102
bəli başlığdan da görüldüyü kimi qaqılinin 4-cü bölümünü sosioloji baxımdan analiz edəcəm. bunu seçməyimin səbəbi günümüz azərbaycan cəmiyyətində bəzi gənclərin mədəniyyət(kültür deyə keçir türkçədə. əslində mədəniyyət söz anlayışıyla türkçədə fərqli biçimdə bir açığlamaya sahibdi) kimi qəbul elədiyi bəzi davranışların əslində əxlaqi baxımdan düzgün olmadığını göstərməkdir. Mədəniyyət sözünə az da olsa açığlama gətirməy istəyirəm tam anlaşılsın deyə. Mədəniyyət coğrafi baxıma görə dəyişən və anadan olduğun gündən ölənə qədər mənimsədiyin bəzi davranışların bütünüdür. Mədəniyyət mənim fikrimcə daha çox rasyonallığa üz çevirmiş və emosionallığa daha yaxın bir şeydir. Mədəniyyət alt və üst olaraq ikiyə ayrılır.Üst mədəniyyət bir ümumən olaraq götürülən mədəniyyətdir. Örnək olaraq, azərbaycan,norveç,alman mədəniyyəti. Alt mədəniyyət isə Üst mədəniyyətin içində formalaşan və bir grup ya da bir icmanın ortağlaşıb qəbul elədikləri adət,ənənə,əxlaqi davranışların bütünüdür. Əslində bu insanların (qaqıli kimi) bunu alt mədəniyyət deyə qəbul eləməsi məncə səhvdir. Amma bizim bəzi gənclərin dilində bu alt mədəniyyət deyə keçdiyi üçün mən də onlara görə buna bu ad verdim. çox uzatmadan analizə keçək. uzun olacağ deyə xəbərdarlığ edim əvvəlcədən..
ilk öncə 3 qadın səhnələrini analiz edəcəm. Ortadaki qadın telefonda qonşuyla danışdığında hal-əhval soruşulan kimi qadının hələ ərə getməmişəm deyə bir cümlə qurması və sonra da yanındakı dostunun sən də ancaq onun bunun hesabına yaşayırsan cümləsinə zaman bunu tələb eləyir deməsi (parkda da buna oxşar səhnə olduğu üçün sonda analiz edəcəm). Bunun əri 500 manat qazanmalıdır ki tuluğunu doldursun. iynə ilə gələcəyi görməsi. Bəlkə bizi alan oldu. Qohum evliliyi. Qonşu münasibətləri. Qonşuların birbiriylə olan həddindən artıq yaxınlığı onun şəxsi həyatına rəy bildirməsinə gətirib çıxardır. Hətta rəydən əlavə qınamağı da özünə borc bilir. Bunun səbəbi mənasız yaxınlığdır. Bu məsələnin kökünnən həll olunması üçün isə qarşılığlı yardımın 0-a endirilməsidir. Sən bir insanın problemini dinləməklə ona öz problemini danışmağ məcburiyyəti hiss edirsən . Nəticə olaraq öz həyatına yön verən addımları özün üçün atırsan qonşuların və ya cəmiyyət üçün deyil.
Liberal feminizmə görə evlilik sosial bərabərsizlikdir. Kişi evləndikdən sonra özünü qısıtlanmış ( özünüz tapın nə baxımdan) və yük daşıyan (bunun əri 500 manat qazanmalıdır ki tuluğunu doldursun, bəlkə bizi alan oldu) olaraq görür. Normların olduğu iqtidar, həyat yoldaşları tərəfindən emosional, ailəvi olaraq xidmət haqqı olduğunu düşünürlər. Qadın evləndikdən sonra isə özünü mədəni olaraq tamamlanmış ( bəlkə bizi alan oldu səhnəsi yenə) görür. Gücsüz ( iqtisadi cəhətdən də. 500 manat səhnəsi) və bağımlıdır. Ailəvi, emosional xidmət verməklə yükümlüdür və yavaş-yavaş evlənmədən əvvəlki bağını itirir. Bundan əlavə kişi qadın bərabərsizliyi elə ibtidai icma quruluşundan sonra gələn quldarlığ dövründən sonra ortaya çıxmışdır. Kişinin rolu böyüməyə başlayır. ibtidai icma quruluşunda kişi ovçu qadın isə toplayıcı rolunda olub ( sadəcə qadın və kişi bərabərsizliyi deyil quldarlıq dövründə sinifsiz cəmiyyət də yaranıb. Russo demiş, bir ağıllı çıxıb artıq qalan torpaq mənimdir dedikdən sonra özəl mülkiyyət yaradıldı).
Qohum evliliyi. Ailə sosiologiyasında həyat yoldaşı seçiminə görə iki cür evlilik var. Endogami və Egzogami. Fərdin öz grupundan və öz qohumlarından biriylə evlənməsi ( buna din,irq kimi şeylər də girir) endogami evlilikdir. Egzogami isə qrup xarici evlilikdir. Burada Endogami evliliyin içinə təbii ki adət ənənə də girmiş olur. Güvənclə bağlıdır desək yalan olmaz. Son olaraq, qadınların iynə ilə gələcəyi görməsi. Batil inancdan başqa bir şey deyil. Batil inancların bəziləri təhsil səviyyəsinin aşağı olmasından qaynağlanır ki orada təhsilə də bir cümlə ilə dəyinilir. Sosial eksperiment səhnəsi " Artıq sizlərdən bezmişik"dən başqa bir şey deyil məncə.
Park səhnəsinə gələk." iş tapırsan varlanırsan onnan sonra özü qayıdacaq" deyə bir məsləhət verilir. Azərbaycanda bəzi qadınların qarşı cinsin xarici görkəmini də təhsilini də çıxsaq iqtisadi vəziyyətinə önəm verməsi iş bölümlərindəki cinsiyyətçi tutumdan və biraz da mədəniyyətdən qaynağlanır. Bəzi iş bölümlərində qadınlara qarşı sərt tutumun olması onların iş tapmasında çətinliklərə gətirib çıxardır və beləliklə çarəsi olmayan bəzi qadınlar evlərində oturub gələcək həyat yoldaşlarını gözləyirlər. Bu da daha çox Feminist teoriyanın cinsiyyət bərabərsizliyini müdafiə edən liberal və sosyalist feminizmlə mədəniyyət baxımından da cinsiyyət fərqini müdafiə edən mədəni və varoluşçuluq feminizmini əlaqələndirir.
"Necə işə düzəlim kağızım yoxdu" , "Kimdi indi kağıza baxan ?" . Nepotizm, ilk çağ yunan filosofu olan Platonun terminidir. Mənası subyektiv və ədalətli olmayan şəkildə ayrımcılıq ( qohumu işə düzəltmək). Bir də fürsət bərabərsizliyindən qaynağlanan nəticələrdə fərdin təhsil səviyyəsinə baxılmır. Güman edirəm aydın oldu kimdi indi kağıza baxan ? sualı. Uşağın dilinin qatlanması. Cəmiyyətdə pis örnək olunan davranışlar az yaşlı və yetişkin dövrünə çatmamış uşağların buna özənməsinə gətirib çıxardır. Yetişkin dövrünə çatmamış uşaqlar bir yaşa qədər ailəsindən aldığı tərbiyəylə əxlaqını formalaşdırır ancaq ikinci olaraq da sosial çevrəsindən və məktəbində içində olduğu grupdan da çox sayıda davranışı mənimsəyir. Buna diqqət eləmək lazımdı çünki bir yaşdan sonra nə qədər çaba göstərilsə də bu mənimsənilən davranışlar çox çətinliklə dəyişilir.
Seyid məsələsi. Durkheim`a görə bir cəmiyyəti idarə eləmək üçün din çox əlverişli vasitədir. Durkheim bu din məsələsindən çox danışıb. Hətta din bizim əxlaqi davranışlarımıza da təsir göstərir. Deməli tanış yoluyla Seyid yanına gedən dostlar Seyid`in iç üzünü də aşkara çıxardırlar. Batil inancların kollektiv bilinclə dolaylı bir əlaqədə olduğunu düşünürəm. Fərdiyyətçiliyin önünü kəsən bu kollektiv bilinc rasionallığın yoxluğundan irəli gəlir fikrimcə. Cəmiyyətin qınaq obyekti hər hansı bir insanın özəl həyatı deyil ( əxlaqi baxımdan çox yanlış olan bir hərəkətdir bu ) Tanrını vasitə olaraq ələ alan bu seyidlər olmalıdır.
Kafedə garsonun müştərinin əlinə çəngəl batırması. Kişinin qadınla nişanlı olması onun nişanlısına iqtisadi,psixoloji,fiziki şiddət göstərməsi mənasına gəlmir. Uzatmaq istəmirəm bunu..
Bura qədər oxuduğunuz üçün təşəkkür eliyirəm. Vaxt tapdıqca bəyənilsə belə analizlər etməyə çalışacam. Sosiologiya ixtisasının hər cəmiyyət üçün önəmli olduğunu bir daha vurğulamaq istəyirəm. Bilgi, gücdür mottosuna uyğun olaraq, oxucuya bəzi yönlərdən terminlərlə bir şey qatmağa çalışdım. Sosiologiya, sizin içində olduğunuz grupda və cəmiyyətdə görüb də ad verə bilmədiyiniz davranışların və hərəkətlərin bütünüdür.
Notice: Undefined variable: user_id in /var/www/soz6/sds-themes/vengeful-light/profile.php on line 3409
blok - başlıqlarını gizlət
Notice: Undefined variable: user_id in /var/www/soz6/sds-themes/vengeful-light/profile.php on line 3416
Nailiyyətlər 10 / 18
İlk Addımlar
Yazıçı
Əjdaha Balası
Əjdaha
Tanınmış
Vikipedist
Oxunan
Bestseller
Veteran
Əbədi
Qələm Ustası
Əjdaha Kralı
Karma Yığıcı
Məşhur
Bilik Xəzinəsi
Milyonçu
Həftəlik Seri
Abidə
blok başlıqlarını gizlət postları gizlət
yazarların çəkdikləri it �
yazarların çəkdikləri it �
yazarların çəkdikləri it �
yazarların çəkdikləri piş
yazarların çəkdikləri piş
yazarların çəkdikləri piş
yazarların çəkdikləri piş
əl əməyi göz nuru: yazarın özünün favori seçdiyi ən sevdiyi entryləri:
Notice: Undefined index: rat in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 66
Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84
Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84
Notice: Undefined variable: anonim in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 85
Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92
Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101
Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102
Andre Gide-in Qadınlar Məktəbi əsərində qadın kimliyinin yenidən qurulması: ədəbi təhlil
Qadınlar Məktəbi” köhnə və yeni nəsil arasındakı qarşıdurmanı və bu qarşıdurmanın azadlıqçı düşüncə ilə necə həll olunduğunu göstərən əsərdir. Romanda Eveline köhnə nəslin itaətkar qadın modelini, Robert patriarxal-burjua dəyərləri təmsil edir, Genevieve isə sonrakı hissələrdə bu dəyərlərə alternativ dünyagörüşünün daşıyıcısı kimi ortaya çıxır.
Romanın əvvəlində Eveline gündəliyində Robertə dərin məhəbbətini, hətta ona qarşı müqəddəs bir heyranlıq hiss etdiyini yazır; yaxın zamanda nişanlanacağını və ömrünün sonuna qədər onunla xoşbəxt yaşayacağını düşünür. Sonradan həmin dövrü oyanışdan əvvəlki mərhələ kimi qiymətləndirir və özünü cəmiyyətin həqiqətlərini sorğulamadan qəbul edən bir qadın kimi görür.
Zaman keçdikcə Eveline anlayır ki, sahib olduğunu sandığı qadın kimliyi əslində cəmiyyətin ona biçdiyi roldur. O, həyatını fərdi iradəsinə deyil, ictimai gözləntilərə əsaslanan qadınlıq modeli üzərində qurmuş, gələcək ərinə itaəti və özünü ona həsr etməyi təbii saymışdır. Bu seçimlərin çoxunun şəxsi qərar deyil, sosial mühitin məhsulu olduğu sonradan aydınlaşır.
Əsərin əvvəlində Genevieve anasının gündəliyini nəşr etməzdən əvvəl “Həm anamın, həm də öz adımın gizli qalması üçün təxəllüslərdən istifadə edəcəyəm” qeydi ilə patriarxal cəmiyyətdə qadının görünməzliyinə işarə edir. Qadının səsi eşidilsə də, adı və şəxsiyyəti çox vaxt gizlədilir; bu qeyd romanın əsas problemini başlanğıcdaca ortaya qoyur.
Gide Eveline, Robert və Genevieve obrazları vasitəsilə kişi hakimiyyətinin üstün olduğu cəmiyyətdə münasibətlərin necə qurulduğunu göstərir. Robert burjua dünyagörüşünün daşıyıcısıdır. O, dinə və ictimai qaydalara bağlı bir obraz kimi təqdim olunur. Evelinenin sonrakı müşahidələrinə görə, Robertin dilə gətirdiyi bəzi iddialı və təsirli fikirlər onun davranışlarında eyni ölçüdə qarşılıq tapmır. Buna baxmayaraq, sosial status və ictimai rəğbət onun üçün olduqca mühüm əhəmiyyət daşıyır. Tez-tez işlətdiyi təsirli ifadələr də bəzən səmimi hisslərin ifadəsindən çox, həmin mövqeyi qorumağın vasitəsinə çevrilir.
Evelinenin gənclikdə Robertə duyduğu sevgi də zamanla onun şəxsiyyətindəki bu tərəfləri görməsi ilə zəifləməyə başlayır. Beləliklə, Robert obrazı yalnız fərdi xüsusiyyətləri ilə deyil, təmsil etdiyi sosial kimliklə də mənalandırılır.
Eveline isə Robertdən fərqli olaraq, daxilində iki kimlik daşıyan obrazdır. O, illər sonra cəmiyyətdən miras aldığı kimliyi sorğulayıb dağıtmağa çalışan güclü xarakter kimi görünür. Lakin romanın ilk hissəsində hələ dəyişməmiş Eveline ilə tanış oluruq. Bu mərhələdə o, özünü həyat yoldaşının xoşbəxtliyinə həsr etməyi və daim fədakarlıq göstərməyi qadınlığın təbii tələbi hesab edir.
Eveline Roberti davamlı tərifləyir, ona olan heyranlığını gizlətmir və bununla da onun özünüqavrayışını möhkəmləndirir. Robertə aid edilən üstün xüsusiyyətlər onun ailədaxili və sosial nüfuzunu artırır. Sonradan bu nüfuz sarsıldıqda isə onu yenidən bərpa etməyə çalışır. Beləliklə, roman yalnız iki insan arasındakı münasibəti deyil, həm də hakimiyyət, tanınma və gender münasibətlərinin necə formalaşdığını göstərir.
Romanın ikinci hissəsində Evelinenin yaşadığı kimlik böhranı daha qabarıq şəkildə üzə çıxır. O, artıq Roberti əvvəlki kimi idealizə etmir; onun şəxsiyyətində əvvəllər görmədiyi tərəfləri fərqləndirməyə başlayır. Nəticədə Robertə yönəlmiş sevgi zəifləyir, yerini isə uzaqlaşma və məyusluq tutur. Bu dönüşümün əsas səbəbi Evelinenin təkcə Robert haqqında deyil, özü haqqında da yeni anlayışlar qazanmasıdır.
Eveline sonradan Robertə onu artıq sevmədiyini etiraf edir. Robert bu etirafı yalnız emosional itki kimi deyil, həm də öz nüfuzuna yönəlmiş bir zərbə kimi qəbul edir. Romanın əvvəlində Evelinenin heyranlığı və davamlı tərifi Robertin ailədaxili mövqeyini möhkəmləndirmişdi; həmin heyranlıq aradan qalxdıqda isə o, bu mövqeyi qorumağa və bərpa etməyə çalışır.
Burada diqqət çəkən əsas məqam Robertin sevginin dəyişkənliyini qəbul etməkdə çətinlik çəkməsidir. Halbuki insan münasibətləri sabit deyil və sevgi də zamanla dəyişə bilən bir hissdir. Bir insanın əvvəllər sevdiyi birini sonradan sevməməsi qeyri-adi deyil. Bu baxımdan Evelinenin yaşadığı dəyişimi yalnız Robertdən uzaqlaşma kimi deyil, həm də özünü tanıma prosesinin nəticəsi kimi oxumaq mümkündür.
Romanın təqdim etdiyi mənzərəyə görə, Evelinenin Robertə duyduğu ilkin sevgi onun şəxsi seçiminin nəticəsi olmaqdan çox, mənimsədiyi qadınlıq modelinin təsiri altında formalaşmışdır. O, özünü kəşf etdikcə və cəmiyyətin ona təqdim etdiyi rolları sorğulamağa başladıqca Robertlə münasibətinə də fərqli gözlə baxır. Məhz buna görə onun Robertdən uzaqlaşması sadəcə bir ailə münasibətinin dağılması deyil, həm də müəyyən bir qadınlıq modelindən imtina kimi görünür.
Bu mərhələdə Eveline romanın ən güclü obrazlarından birinə çevrilir. O, cəmiyyətin ona verdiyi kimliyi sorğulamaq və həyatını yenidən qurmaq cəsarəti göstərir. Robert isə bu dəyişimi qəbul edə bilmir. Sonrakı hissələrdə onun narahatlığı Evelinenin əvvəlki heyranlığını və bununla bağlı qazandığı mövqeyi itirməsi ilə daha da artır. Beləliklə, onların münasibəti yalnız ər-arvad münasibəti kimi deyil, həm də tanınma, hakimiyyət və gender rolları ətrafında formalaşan daha geniş bir qarşıdurma kimi təqdim olunur.
Robertin məktubları da bu qarşıdurmanı aydınlaşdırır. O, öz mövqeyini müdafiə etməyə çalışsa da, məktublarda ifadə olunan fikirlər çox vaxt Evelinenin irəli sürdüyü tənqidlərlə ziddiyyət təşkil edir. Bu səbəbdən Robert obrazı yalnız fərdi xüsusiyyətləri ilə deyil, həm də patriarxal-burjua dəyərlərinin daşıyıcısı kimi mənalandırılır.
Bununla yanaşı, roman Eveline ilə Robert arasında mühüm bir fərqi də ortaya qoyur. Robert yaşadığı sosial quruluşun və onun təmin etdiyi mənəvi dayaqların içində hərəkət edir; din, ailə və ictimai normalar onun üçün sabit istinad nöqtələri yaradır. Eveline isə özünü yenidən qurmağa çalışdığı dövrdə daha tənhadır. Buna baxmayaraq, o, mübarizəsini davam etdirir və ən böyük dəstəyi qızı Genevievedən alır.
Genevieve burada sadəcə Evelinenin qızı deyil, həm də yeni nəslin təmsilçisidir. O, anasının keçdiyi daxili mübarizəni anlayır və onu müdafiə edir. Bu səbəbdən Eveline ilə Genevieve arasındakı münasibət romanın ən mühüm xətlərindən birinə çevrilir. Gide bu əlaqə vasitəsilə qadın təcrübəsinin və qadın həmrəyliyinin nəsillər arasında necə ötürüldüyünü göstərir.
Beləliklə, romanın ikinci hissəsində əsas diqqət Evelinenin Robertə münasibətinin dəyişməsinə deyil, onun özünü yenidən kəşf etməsinə və bu prosesdə yeni bir subyekt kimi formalaşmasına yönəlir.
Romanın son hissələrində Genevieve əsərin ən diqqətçəkən obrazlarından biri kimi ön plana çıxır. O, anası Evelinedən fərqli olaraq, cəmiyyətin ona təqdim etdiyi kimliyi passiv şəkildə qəbul etmir və kiçik yaşlarından etibarən özünü müstəqil şəkildə formalaşdırmağa çalışır. Bu səbəbdən Genevieve yalnız yeni nəslin deyil, həm də fərdi azadlıq axtarışının təmsilçisi kimi görünür.
Bununla belə, Genevieve-nin formalaşması tamamilə təcrid olunmuş şəkildə baş vermir. Onun həyatında Lucie mühüm rol oynayır. Lucie romanda ictimai qaydaları sorğulamaqdan çəkinməyən, hisslərini gizlətməyən və öz həyatını başqalarının gözləntilərinə uyğun qurmağa çalışmayan bir obraz kimi təqdim olunur. Genevieve ona qarşı dərin bağlılıq hiss edir və Lucie-nin xüsusilə qadın azadlığına dair düşüncələrindən təsirlənir. Bu təsir nəticəsində o, azadlığın başqaları tərəfindən verilən deyil, insanın özünün əldə etdiyi bir vəziyyət olduğunu mənimsəməyə başlayır.
Genevieve-nin atası Robertə qarşı hiss etdiyi uzaqlıq və anası Eveline ilə qurduğu yaxın münasibət də onun dünyagörüşünün formalaşmasında mühüm yer tutur. O, anasının yaşadığı daxili mübarizəni anlayır və ona dəstək verir. Bu baxımdan Genevieve ilə Eveline arasındakı münasibət yalnız ana-qız münasibəti deyil, həm də qadın təcrübəsinin nəsillər arasında ötürülməsinin ifadəsi kimi oxuna bilər.
Andre Gide bu obrazlar vasitəsilə fərdin cəmiyyət tərəfindən formalaşdırılmış kimliklə öz həqiqi mənliyi arasındakı qarşıdurmanı göstərir. “Qadınlar Məktəbi”ndə bu qarşıdurma qadın obrazları üzərindən təqdim olunsa da, mövzu Gide-in digər əsərlərində də təkrarlanır. Onun yaradıcılığında fərdin özünü yenidən kəşf etməsi, qəbul edilmiş dəyərləri sorğulaması və daxili böhran yaşaması davamlı şəkildə rast gəlinən motivlərdəndir.
Bu baxımdan “Dar Qapı”, “Pastoral Simfoniya” və “Saxta Pul Kəsənlər” arasında müəyyən oxşarlıqlar görmək mümkündür. Məsələn, “Pastoral Simfoniya”da pastor öz dini kimliyi ilə şəxsi hissləri arasında qalır, “Dar Qapı”da Alissa dini idealları naminə şəxsi sevgisindən imtina edir, “Saxta Pul Kəsənlər”də isə Bernard bəzi həqiqətlərlə qarşılaşdıqdan sonra öz kimliyini yenidən qurmağa çalışır. Hər üç halda qəhrəmanlar mövcud dəyərlərlə şəxsi həqiqətləri arasında seçim etmək məcburiyyətində qalırlar.
Məncə, Gide yaradıcılığını birləşdirən əsas xətt də məhz budur: insanın ona təqdim olunan kimliklə öz daxili həqiqəti arasında yaşadığı qarşıdurma. “Qadınlar Məktəbi”ndə Eveline və Genevieve bu qarşıdurmanın azadlıq yönündə həllinə yaxınlaşırlar. Digər əsərlərdə isə nəticə hər zaman eyni olmur; bəzən fərd öz həqiqətini müdafiə edir, bəzən isə mənsub olduğu dini və ya sosial kimliyə geri qayıdır. Lakin bütün hallarda Gide insanın özünü tanıma prosesini yaradıcılığının mərkəzinə yerləşdirir.
Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 66
Notice: Undefined variable: userQuery in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84
Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 84
Notice: Undefined variable: anonim in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 85
Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 92
Notice: Undefined variable: idvv in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 101
Notice: Trying to access array offset on value of type null in /var/www/soz6/sonhefte.php on line 102
bəli başlığdan da görüldüyü kimi qaqılinin 4-cü bölümünü sosioloji baxımdan analiz edəcəm. bunu seçməyimin səbəbi günümüz azərbaycan cəmiyyətində bəzi gənclərin mədəniyyət(kültür deyə keçir türkçədə. əslində mədəniyyət söz anlayışıyla türkçədə fərqli biçimdə bir açığlamaya sahibdi) kimi qəbul elədiyi bəzi davranışların əslində əxlaqi baxımdan düzgün olmadığını göstərməkdir. Mədəniyyət sözünə az da olsa açığlama gətirməy istəyirəm tam anlaşılsın deyə. Mədəniyyət coğrafi baxıma görə dəyişən və anadan olduğun gündən ölənə qədər mənimsədiyin bəzi davranışların bütünüdür. Mədəniyyət mənim fikrimcə daha çox rasyonallığa üz çevirmiş və emosionallığa daha yaxın bir şeydir. Mədəniyyət alt və üst olaraq ikiyə ayrılır.Üst mədəniyyət bir ümumən olaraq götürülən mədəniyyətdir. Örnək olaraq, azərbaycan,norveç,alman mədəniyyəti. Alt mədəniyyət isə Üst mədəniyyətin içində formalaşan və bir grup ya da bir icmanın ortağlaşıb qəbul elədikləri adət,ənənə,əxlaqi davranışların bütünüdür. Əslində bu insanların (qaqıli kimi) bunu alt mədəniyyət deyə qəbul eləməsi məncə səhvdir. Amma bizim bəzi gənclərin dilində bu alt mədəniyyət deyə keçdiyi üçün mən də onlara görə buna bu ad verdim. çox uzatmadan analizə keçək. uzun olacağ deyə xəbərdarlığ edim əvvəlcədən..
ilk öncə 3 qadın səhnələrini analiz edəcəm. Ortadaki qadın telefonda qonşuyla danışdığında hal-əhval soruşulan kimi qadının hələ ərə getməmişəm deyə bir cümlə qurması və sonra da yanındakı dostunun sən də ancaq onun bunun hesabına yaşayırsan cümləsinə zaman bunu tələb eləyir deməsi (parkda da buna oxşar səhnə olduğu üçün sonda analiz edəcəm). Bunun əri 500 manat qazanmalıdır ki tuluğunu doldursun. iynə ilə gələcəyi görməsi. Bəlkə bizi alan oldu. Qohum evliliyi. Qonşu münasibətləri. Qonşuların birbiriylə olan həddindən artıq yaxınlığı onun şəxsi həyatına rəy bildirməsinə gətirib çıxardır. Hətta rəydən əlavə qınamağı da özünə borc bilir. Bunun səbəbi mənasız yaxınlığdır. Bu məsələnin kökünnən həll olunması üçün isə qarşılığlı yardımın 0-a endirilməsidir. Sən bir insanın problemini dinləməklə ona öz problemini danışmağ məcburiyyəti hiss edirsən . Nəticə olaraq öz həyatına yön verən addımları özün üçün atırsan qonşuların və ya cəmiyyət üçün deyil.
Liberal feminizmə görə evlilik sosial bərabərsizlikdir. Kişi evləndikdən sonra özünü qısıtlanmış ( özünüz tapın nə baxımdan) və yük daşıyan (bunun əri 500 manat qazanmalıdır ki tuluğunu doldursun, bəlkə bizi alan oldu) olaraq görür. Normların olduğu iqtidar, həyat yoldaşları tərəfindən emosional, ailəvi olaraq xidmət haqqı olduğunu düşünürlər. Qadın evləndikdən sonra isə özünü mədəni olaraq tamamlanmış ( bəlkə bizi alan oldu səhnəsi yenə) görür. Gücsüz ( iqtisadi cəhətdən də. 500 manat səhnəsi) və bağımlıdır. Ailəvi, emosional xidmət verməklə yükümlüdür və yavaş-yavaş evlənmədən əvvəlki bağını itirir. Bundan əlavə kişi qadın bərabərsizliyi elə ibtidai icma quruluşundan sonra gələn quldarlığ dövründən sonra ortaya çıxmışdır. Kişinin rolu böyüməyə başlayır. ibtidai icma quruluşunda kişi ovçu qadın isə toplayıcı rolunda olub ( sadəcə qadın və kişi bərabərsizliyi deyil quldarlıq dövründə sinifsiz cəmiyyət də yaranıb. Russo demiş, bir ağıllı çıxıb artıq qalan torpaq mənimdir dedikdən sonra özəl mülkiyyət yaradıldı).
Qohum evliliyi. Ailə sosiologiyasında həyat yoldaşı seçiminə görə iki cür evlilik var. Endogami və Egzogami. Fərdin öz grupundan və öz qohumlarından biriylə evlənməsi ( buna din,irq kimi şeylər də girir) endogami evlilikdir. Egzogami isə qrup xarici evlilikdir. Burada Endogami evliliyin içinə təbii ki adət ənənə də girmiş olur. Güvənclə bağlıdır desək yalan olmaz. Son olaraq, qadınların iynə ilə gələcəyi görməsi. Batil inancdan başqa bir şey deyil. Batil inancların bəziləri təhsil səviyyəsinin aşağı olmasından qaynağlanır ki orada təhsilə də bir cümlə ilə dəyinilir. Sosial eksperiment səhnəsi " Artıq sizlərdən bezmişik"dən başqa bir şey deyil məncə.
Park səhnəsinə gələk." iş tapırsan varlanırsan onnan sonra özü qayıdacaq" deyə bir məsləhət verilir. Azərbaycanda bəzi qadınların qarşı cinsin xarici görkəmini də təhsilini də çıxsaq iqtisadi vəziyyətinə önəm verməsi iş bölümlərindəki cinsiyyətçi tutumdan və biraz da mədəniyyətdən qaynağlanır. Bəzi iş bölümlərində qadınlara qarşı sərt tutumun olması onların iş tapmasında çətinliklərə gətirib çıxardır və beləliklə çarəsi olmayan bəzi qadınlar evlərində oturub gələcək həyat yoldaşlarını gözləyirlər. Bu da daha çox Feminist teoriyanın cinsiyyət bərabərsizliyini müdafiə edən liberal və sosyalist feminizmlə mədəniyyət baxımından da cinsiyyət fərqini müdafiə edən mədəni və varoluşçuluq feminizmini əlaqələndirir.
"Necə işə düzəlim kağızım yoxdu" , "Kimdi indi kağıza baxan ?" . Nepotizm, ilk çağ yunan filosofu olan Platonun terminidir. Mənası subyektiv və ədalətli olmayan şəkildə ayrımcılıq ( qohumu işə düzəltmək). Bir də fürsət bərabərsizliyindən qaynağlanan nəticələrdə fərdin təhsil səviyyəsinə baxılmır. Güman edirəm aydın oldu kimdi indi kağıza baxan ? sualı. Uşağın dilinin qatlanması. Cəmiyyətdə pis örnək olunan davranışlar az yaşlı və yetişkin dövrünə çatmamış uşağların buna özənməsinə gətirib çıxardır. Yetişkin dövrünə çatmamış uşaqlar bir yaşa qədər ailəsindən aldığı tərbiyəylə əxlaqını formalaşdırır ancaq ikinci olaraq da sosial çevrəsindən və məktəbində içində olduğu grupdan da çox sayıda davranışı mənimsəyir. Buna diqqət eləmək lazımdı çünki bir yaşdan sonra nə qədər çaba göstərilsə də bu mənimsənilən davranışlar çox çətinliklə dəyişilir.
Seyid məsələsi. Durkheim`a görə bir cəmiyyəti idarə eləmək üçün din çox əlverişli vasitədir. Durkheim bu din məsələsindən çox danışıb. Hətta din bizim əxlaqi davranışlarımıza da təsir göstərir. Deməli tanış yoluyla Seyid yanına gedən dostlar Seyid`in iç üzünü də aşkara çıxardırlar. Batil inancların kollektiv bilinclə dolaylı bir əlaqədə olduğunu düşünürəm. Fərdiyyətçiliyin önünü kəsən bu kollektiv bilinc rasionallığın yoxluğundan irəli gəlir fikrimcə. Cəmiyyətin qınaq obyekti hər hansı bir insanın özəl həyatı deyil ( əxlaqi baxımdan çox yanlış olan bir hərəkətdir bu ) Tanrını vasitə olaraq ələ alan bu seyidlər olmalıdır.
Kafedə garsonun müştərinin əlinə çəngəl batırması. Kişinin qadınla nişanlı olması onun nişanlısına iqtisadi,psixoloji,fiziki şiddət göstərməsi mənasına gəlmir. Uzatmaq istəmirəm bunu..
Bura qədər oxuduğunuz üçün təşəkkür eliyirəm. Vaxt tapdıqca bəyənilsə belə analizlər etməyə çalışacam. Sosiologiya ixtisasının hər cəmiyyət üçün önəmli olduğunu bir daha vurğulamaq istəyirəm. Bilgi, gücdür mottosuna uyğun olaraq, oxucuya bəzi yönlərdən terminlərlə bir şey qatmağa çalışdım. Sosiologiya, sizin içində olduğunuz grupda və cəmiyyətdə görüb də ad verə bilmədiyiniz davranışların və hərəkətlərin bütünüdür.
silinmiş entry.
Notice: Undefined variable: user_id in /var/www/soz6/sds-themes/vengeful-light/profile.php on line 3409
blok - başlıqlarını gizlət
Notice: Undefined variable: user_id in /var/www/soz6/sds-themes/vengeful-light/profile.php on line 3416