simon bolivar

cәnubi amerikalı inqilabçı vә 6 ölkәnin qurucusu kimi qәbul edilәn şәxs. o, ilk dәfә venesuelada inqilab başlatdı vә uğur qazanaraq ölkәni әsarәtdәn qurtardı vә venesuelanın qәhrәmanı oldu. o, bundan sonra kolumbiyanı, panamanı, perunu, ekvadoru vә boliviyanı әsarәtdәn qurtardı. simon bir george washington vә abş heyranı idi. abş-ı özünә nümunә edib, onun kimi dövlәt qurmaq istәyirdi vә buna inanırdı. o, bu istәyini hәyata keçirmәk üçün gran colombia adlı bir qurum yaratdı. amma, bu qurum arzuladığı kimi alınmadı vә mәhv oldu, hәtta bu qurumun nәticәsindә özünә çoxlu düşmәnlәr dә qazandı.

gabriel garcia marquez simon'un hәyatının son aylarını әhatә edәn the general in his labyrinth adlı hekayә dә yazmışdır.

aqşin evren

aşağıdakı şeirin müәllifi olan gәnc şairdir.


şeytanın qəddar hökmünə
dağılmayan sədd çəkməyi,
xoşbəxtlikdən məhrum olub
gecə-gündüz dərd çəkməyi
öyrəndikcə qocalıram.
ürəyimə qıfıllanmış
məhəbbət əzablarını,
hər sətiri ümman olan
"həqiqət kitabları"nı
öyrəndikcə qocalıram.
yerə çökdükcə dizlərim
haqqa ümid bağlamağı,
uşaqlığın həsrətindən
körpə kimi ağlamağı
öyrəndikcə qocalıram.
müdrikləşmiş dərviş kimi
ağ sükutda karlaşmağı,
nəqş vuran nəqqaş kimi
ustalaşıb korlaşmağı
öyrəndikcə qocalıram.
elm,ağıl,idrakımla
zirvələrə ucalmağı,
qartlaşmır tər yarpaq kimi
cavan ikən qocalmağı
öyrəndikcə qocalıram.
min dondan min dona girən
mələk cildli şeytanları,
dilində yalan bəsləyən
ikiüzlü insanları
öyrəndikcə qocalıram
xəyanətə uğradıqca
fitrən, ruhən ölməyi də,
saxtakarın fitnəsinə
rişxənd ilə gülməyi də
öyrəndikcə qocalıram
bəsirət bəbəklərimlə
gələcəyi görməyi də,
ustad, dahi bənnalar tək
üçlü məbəd hörməyi də
öyrəndikcə qocalıram
çirkə batmış murdarların
xislətindən iyrənməyi,
tanıdığım hər insandan
bir kəramət öyrənməyi
öyrəndikcə qocalıram.

2-ci tupac amaru

ispaniyaya üsyan edәn peruluların lideri olmuş adamdır. әsl adı jose gabriel condorcanqui olan bu perulu şәxs tupac amaru adını atasının babasının adından alıb. o, da üsyan lideri vә inka sivilizasiyasının son lideri olmuşdur.

2-ci tupac amaru sәksәn min yoxsul peruluları yığıb bir üsyan tәşkil etdi. üsyan geniş әraziyә yayılaraq yüzlərlə ispan mәmurlarının öldürülmәsinә nail oldu. 6 ay çәkәn bu üsyanı nәhayәt ispaniyanın qüvvәtli mәmurları yatırtdılar. 2-ci tupac amaru perunun cuzco meydanında eynilә 1-ci tupac amaru kimi boğularaq vә bәdәni 4 hissәyә ayrılaraq öldürülmüşdür. bu hadisədən sonra da bir neçә dәfә yerlilәr ispaniyaya qarşı üsyan etdilәr, ancaq 40 il sonra müstәqillik qazana bildilәr.

hamımızın tanıdığı amerikalı reper olan tupac amaru shakurun anası oğlunun adını bu perulu liderdәn adından ilhamlanaraq qoymuşdur.

mattathias

yəhudilərin hanukkah adlı bayramlarında xatırlanan bir rahibdir. bildiyimiz kimi, bu bayram işıq bayramı da sayılır, bu bayram hər il keçirilir və menorah * yeddi qollu şamdandır yandıraraq keçirilir. bu bayramın keçirilməsinin səbəbinə gəldikdə isə, eramızdan əvvəl 2. əsrə bağlıdır, bu dövrdə mattathias adlı bir rahibin başçılığı ilə keçirilən üsyanın nəticəsində qüds torpağının selevkilər imperiyasından ayrılması olmuşdur. qüds həmin dövrdə əvvəlki cümləmdə də yazdığım kimi selevkilər imperiyasının tərkibində idi, bunun nəticəsində də artıq bir çox yəhudi yunan ənənələrini, dilini və hətta yunan tanrılarına sitayişi mənimsəmişdirlər. selevki hökmdarı 4. antiochus yəhudi adətlərini bir-bir aradan götürürdü. yəhudiləri ən çox qıcıqlandıran və onları üsyana qaldıran nüans isə hökmdarın sünnəti və sabbath günü adətlərini də qadağa etməsi oldu. mattathias bu olanlardan qəzəblənib yunan tanrılarına sitayiş edən bir yəhudini öldürərək üsyana başladı və insanları birlikdə olmağa səslədi. bu üsyan təxminən yeddi il çəkdi və nəticəsi də müsbət oldu. amma, bu üsyanı qaldıran qəhrəman mattathias bu zəfəri görmədən öldü, üsyanı onun oğulları davam etdirmişdir.

monako

indoneziyanın müstəqillik qazandığını öyrənən vaxt oxşar bayrağa görə rəsmi etirazını bildirən ölkədir. amma, etiraz rədd edilmişdir.

bu monakonun bayrağı .

bu da indoneziyanın bayrağı.