sadıq bəy əfşar

rəssam,şair ,xəttat və alim. atası qızılbaş sərkərdələrindən olmuşdur. iyirmi yaşında dərviş sifətilə şərq ölkələrinə səyahət etmiş bir müddət suriya , iraq və iranın bir sıra şəhərlərindəki əyan saraylarında işləmişdir. 1568-1576-cı illərdə qəzvində müzəffər əlidən rəssamlıq sənətini öyrənib. ikinci şah ismayılın dəvəti ilə saray kitabxanasında xidmət etmişdir. sonralar birinci şah abbas kitabxananın idarəsini ona tapşırmışdı. lirik şeir , qəzəl və qəsidələrdən ibarət divanın , nizaminin xosrov və şirin poemasının təsiri ilə yazılmış ''səd və səid'' məsnəvisinin , şəhri hal , zibdət ül-kəlam , cəngnamə kimi mənzum əsərlərin , məcmə ül - xəvas təzkirəsinin müəllifidir. qanun üs-süvər əsərində rəssamlıq sənətinin qayda-qanunları , texnikası və texniki vasitələrdən bəhs olunur. orta əsrlər azərbaycan ədəbiyyatşünaslığının ən yaxşı nümunələrindən olan məcmə ül-xəvasda 400-dən çox alim ,rəssam , şair haqqında məlumat verir. gərşasbnamənin 1573-cü il ( britaniya muzeyi) , şahnamənin 1576-1577-cı il tarixli əlyazmalarına, ə.süheylinin 1593-cu il tarixi əlyazmasına çəkdiyi miniatürlər təbriz miniatür məktəbinin ən yaxşı nümunələrindəndir.
süvari dərviş .luvrda saxlanılır :

Ördəklər tısbağanı bir kəndin üstündən aparır, Ənvər-i Süheylidən. 1593-cü il, Qəzvin. Ağa Xan Muzeyi

Rüdabə saçlarını Zal üçün aşağı sallayır. Şahnamədən. Qəzvin, 1590-1600, Chester Beatty kitabxanası, Dublin

yan komenski

çex humanist pedoqoqu , ictimai xadim. herborn akademiyası və heydelberq universitetində təhsil almışdır. protestant çex qardaşları məzhəbinə mənsub olan y.komenski katolik kilsəsinin təqibinə məruz qaldığından mühacirətdə yaşamağa məcbur qalır. fəlsəfə,fizika,astronomiya və pedoqogikaya aid əsərlərin ( böyük didaktika , ana məktəbi , pansofiya məktəbi , həqiqi üsulun tərifi ) , bir neçə dərsliyin ( dillərə açıq qapı , astronomiya , fizika) , bütün əşyaların teatrı ensiklopediyasının müəllifidr. onun duyulan əşyalar aləmi şəkillərdə dərsliyi (1658-ci il) şəkilləri mətnlə üzvi sürətdə əlaqələndirən ilk dərslikdir. onun pedaqoji görüşlərinin əsasında pansofiya ( hamıya hər şeyi öyrətmək) ideyası durur. ümumi təhsil ideyasını irəli sürən y.komenski fərdi təlim sistemi əvəzinə təlimin sinif -dərs formasında təşkilini əsaslandırırdı. fəlsəfi baxışlarına görə materialist sensualizmə yaxın olsa da tərbiyənin məqsədini müəyyənləşdirməkdə dini ideologiyanın təsiri altında idi. f.bekonun empirik fəlsəfəsinə istinad edən pedaqoq biliklərin mənbəyini xarici aləmdə görmüş , orta əsr məktəblərində hökm sürən doqmatik və sxolastik təlimin əleyhinə çıxmış , təlimdə əyanilik , şüurluluq ,yaşauyğunluq prinsiplərini irəli sürmüş , didaktikanı həm təhsil və təlim , həm də tərbiyə nəzəriyyəsi kimi əsaslandırmışdır. bütün gənclərə geniş universal təhsil verməyə çağırmışdır. onun didaktik müddəalarından çoxu (konkretdən mücərrədə , məlumdan məchula , asandan çətinə) müasir təhsil prossesinə daxildir

əfzələddin xunəci

Fəlsəfə, təbiətşünas, məntiq, hüquqşünas, təbib kimi çoxşaxəli elm sahələrində imzası olan filosof. ilk təhsilini xalxal vilayətinin xunəc qəzasında almış elm öyrənmək məqsədilə yaxın şərq şəhərlərini gəzmişdir. Fəlsəfi fənlərdən, tibdən dərs demiş misirdə baş qazı vəzifəsini tutmuşdur. Məntiqə dair xülasə, məntiqə dair cümlələr, fikirlərin qaranlıq yerlərində sirlərin kəşfi, təriflərə və təsvirlərə dair məqalə, rəis ibn sinanın nəbz haqqında dediklərinin şərhi, qızdırmaların dövrləri, ibn sinanın tibb qanunu kitabının şərhi başlıca əsərləri sayılır. fikirlərin qaranlıq yerlərində sirlərin kəşfi kitabının 1280-ci ildə köçürülmüş əlyazması qahirənin xədiviyyə kitabxanasındadır. məntiqə dair cümlələr traktatı 1973-cü ildə tunisdə çapdan çıxmışdır. xunəci filosof kimi şərq peripatetizminin nümayəndəsidir. onunla eyni zamanda yaşamış digər filosof peripatetizmə tənqidi yanaşan nəcməddin naxçıvani ilə mübahisələr aparmış ibn sina mövqeyini müdafiə etmişdir. aristotel materializminin ənənələrinə sadiq qalaraq onu yad ünsürlərdən qorumuşdur.

quduzlar

fransızca enrages. böyük fransa inqilabının ən sol siyasi cərəyanının nümayəndələri - şəhər plebeylərinin ideoloqlarına verilən ad. xalq kütlələrinin mənafeyi naminə inqilabi terror tətbiqi və inqilabi dövlətin sosial-iqtisadi münasibətlərə müdaxiləsi uğrundakı hərəkatda avanqard mövqe tuturdular. quduzlar jirondistlərin devrilməsində fəal iştirak etmişdilər. lakin yakobinlərin hakimiyyətə gəlməsi aşağı təbəqələrin vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün təcili tədbirlər görülməsini tələb edən quduzları qane etmədi. hazırlanmasında quduzların da mühüm rol oynadığı paris yoxsullarının çıxışları (1793 4-5 sentyabr) xalq kütlələrinin əsas tələblərinin ödənilməsi ilə nəticələndi inqilabi demokratik diktatura üçün təməl oldu. yakobin diktaturasının burjua məhdudluğu yakobinlərlə quduzların ittifaqını pozdu və onların arasında mübarizəyə gətirib çıxartdı. təşkilatca formalaşmamış quduzlar 1793-cü ilin payızında yakobinlər tərəfindən darmadağın edildilər. amma onların görüşləri və fəaliyyətlərindəki antiburjua ünsürləri proletar ideologiyasının formalaşmasında mühüm rol oynadı

lado qudiaşvili

gürcü rəssamı. 1919- 1926 - cı illər arası parisdə yaşamışdır. yaradıcılığının formalaşmasına orta əsrlər gürcü incəsənəti və 1920-cı illər qərbi avropa rəssamlıq cərəyanları təsir göstərmişdir. xaşi , sotsxali balığı tablolarında köhnə tiflisin həyatı təsvir olunur. parisdə yaşadığı illərdə əsasən alleqorik səpkili əsərlər və satirik rəsmlər çəkmişdir. 1926-cı ildə tiflisə qayıtdıqdan sonra kapitalizmin icitmai ziddiyyətlərini göstərən əsərlər (cinayətkar ailə , bədbəxt qadın) yaratmışdır. xalq nağılları və əfsanələr eləcə də tarixi-mifoloji mövzular rəssamın yaradıcılığında mühüm yer tutub. tiflisdə rəssamın adına meydan da var. təxminən iki il əvvəl heydər əliyev mərkəzində l.qudiaşvilinin çəkdiyi rəsmlərdən ibarət sərgi də baş tutmuşdu

toussaint louverture

haitidə azadlıq hərəkatının rəhbəri.kölə ailəsində anadan olmuşdur (20.05.1743) . 1791-cı ildə san-dominqoda fransız müstəmləkəçilərinə qarşı qulların üsyanında iştirak etmişdir. 1793-cü ildə başlanan fransa-ispaniya müharibəsində əvvəl ispanların tərəfində vuruşmuş , sonra fransanın tərəfinə keçərək , ispanları bir neçə dəfə ciddi məğlubiyyətə uğratmışdır. general rütbəsinə yiyələndikdən sonra san-dominqo silahlı qüvvələrinin baş komandanı təyin edilmişdi. 1798-ci ildə ingilis işğalçılarını adadan qovmuşdu. 1801-cı ildə haiti adasının müstəqil hakimi olmuş və köləliyi ləğv etmişdir. çox keçmədən fransız müstəmləkəçiləri tərəfindən tutularaq həbs edilib fransaya aparılıb elə oradaca həlak olub

karl bryullov

1799 - 1852 -cı illər arasında ömür sürmüş rus rəssamı. ömrünün bir neçə illərini italiyada keçirmişdir. ilk əsərlərindən klassisizmə romantik ruh , canlılıq gətirmişdir. italiyada səhər , italiya günorta çağı , virsaviya kimi əsərlərində habelə portret və akvarellərində akademizmin şərtiliklərindən uzaqlaşmağa çalışmış , adi həyat hadisələrini ,insanları real və təbii boyalarla təsvir etmişdir.
italyada səhər:

italiya günorta çağı

virsaviya

ona şöhrət qazandıran "Pompeyin son gecəsi" (1830–1833) əsəri sayılır. bu monumental əsərdə vezuvi vulkanının püskürməsi nəticəsində dağılan şəhərin faciəsi təsvir edilmişdir.

portretçi rəssam kimi də tanınır.
şair v.jukovskinin portreti

şair və təmsilçi ivan krılov

səyahətləri zamanı topladığı materiallar sayəsində türk qadını , baxçasaray fontanı kimi əsərlər yaratmışdır.
türk qadını

puşkinin poemasına əsaslanan baxçasaray fontanı

alkiviad

qədim afina siyasi və hərbi xadimi. Periklin yetirməsi. Siyasi fəaliyyətə çox erkən başlamış, afina demokratiyasının ən radikal və davakar qruplaşmasına yaxınlaşmışdır. son dərəcə şöhrətpərəst və prinsipsiz idi, siyasi mövqeyini tez-tez dəyişirdi. peloponnes müharibəsində iştirak etmişdir. 420-ci ildə spartaya qarşı ittifaq yaradaraq müharibənin yenidən başlanmasına nail oldu. 415-cı ildə sirakuzaya qarşı afinanın hərbi səfərinə başçılıq etmiş, lakin hermaları (hermesin heykəlləri) dağıtmaqda təqsirləndirilərək afinaya-məhkəməyə çağırıldığı üçün spartaya qaçmış və afinaya qarşı spartalılara müharibə planı təklif etmişdi. lakin orada da xəyanətdə təqsirləndirilən alkiviad kiçik asiyaya qaçmağa məcbur olmuşdu. afinada demokratiyanın bərpasından sonra (411-cı il) alkiviadın komandanlığı altında afina donanması ioniyada böyük qələbələr qazanır. 407-ci ildə afinaya zəfərlə qayıtmış, ordu və donanmaya komandan təyin edilmişdi. lakin afina qoşunlarının bir sıra məğlubiyyətindən sonra (407-406 cı illər) frakiyaya, vifiniyaya getməyə məcbur olmuş, spartalıların təkidi ilə parsa satrapı fariabas tərəfindən öldürülmüşdür