dəmdəməki

fikrini tez- tez dəyişdirən və düşüncələri stabil olmayan adam mənasında işlənən söz dilimizdə bu sözün hərdəmxəyal və ya, hərdəmbirxəyal, küyəgedən kimi sinonimləri var.

30 fevral

bəşər tarixində üç dəfə real olaraq təqvimə əlavə edilmiş gün. bunlardan ilki isveçdə yaşanmışdır.

isveçlilərin planı təqvimdə islahatlar keçirib öz təqvimlərini yulian təqvimindən qriqorian təqviminə keçirmək idi.
belə ki, 1700-cü ildən başlayaraq 40 il ərzində uzun illəri ləğv etmək planlaşdırılırdı.

qeyd edim ki, qriqorian təqvimi papa qriqori tərəfindən yuliyan təqvimindəki həddən artıq 29 fevralları ləğv etmək məqsədi ilə təsis edilib. bunun üçün o sonu 00 la bitən və 400-ə bölünməyən illərdən 29 fevralı götürüb və hal hazırda "11 gün qabaqdayıq" deyib.

ilk öncə planda bir axsaqlıq olmadı. sonu 00-la bitən və 400-ə bölünməyən 1700-cü ildə fevral ayı 28 gündən ibarət oldu.
lakin, necə oldusa, səhvən 1704 və 1708-ci illərdə fevral ayında yenə 29 gün sayıldı. bu səhv 40 illik uzun illərin ləğvi planını iflasa uğratdı.

yuliyan təqviminin qriqorian təqvimindən 11 gün geri olmasını bilərək 1704-08- ci illərdəki iki 29 fevral isveç təqvimini yöndəmsiz hala saldı.
yəni, təqvim 1700-cü ildəki 29 fevralın ləğvi səbəbi ilə yuliyan təqvimindən 1 gün irəliyə düşdüsə də, yarımçıq islahat səbəbi ilə 10 gün qriqorian təqvimindən geri qaldı.

bunu görən isveç hökuməti islahata yenidən başlamaq üçün yuliyan təqviminə qayıtmağı qərara aldı. bunun üçün neynədi?
buza belə söydfhhsfh -*
təbii ki, 1712-ci ilə bir ekstra 30 fevral günü əlavə edildi.
beləliklə isveç təqvimi yenidən yuliyan təqviminə qayıtmışdı, islahat üçün hazır idi və 1700-cü ildən əvvəldəki halına gətirilmiş vəziyyətdə idi.

40 il ərzində uzun illərin ləğvi planına isə, bir daha qayıdılmadı. bunun əvəzində ölkə həmin o 40 ili gözlədi (uzun illəri ləğv etmədən) və 1753-cü ildə təqvim 17 fevraldan 1 marta qaldırıldı. əhali ömürlərinin 11 gün "oğurlanması"ndan bu təqvimə sərt reaksiya göstərdi.

burada əsas qeydi nəzərdən qaçmaması üçün yazım:
əgər isveçdə səhvən sadəcə 1704 və ya 1708-ci ildə- yəni bu iki ildən birində 29 fevral olsaydı, yuliyan təqviminə qayıtmaq üçün 1712-ci ilə bircə 29 fevral artırmaq bəs edərdi və 30 fevrala gərək qalmazdı. lakin göründüyü kimi bu səhv iki dəfə edilib deyə geri qayıtmaq üçün də iki uzun gündən istifadə edilib.

ssri-nin 30 fevral macərası skandinaviyalılarınkı kimi mürəkkəb deyil.
1929-cu ildə ssridə belə bir qərar qəbul edildi ki, bütün aylar stabil olaraq 30 gündən ibarət olsun və sona qalan o 5-6 gün aysız olaraq bayram qəbul edilsin.
bu təqvim 1930 və 1931-ci illərdə işlənsə də, ləğv edildi. beləliklə ssri-i xalqları da iki dəfə 30 fevral
yaşamış oldular.

sözaltı sözlük

gün etibarlı ilə mövcudluğu təqvimdəki bütün günlərə aid ola bilən sözlük.
puzzle-nin əskik tərəfi yalnız məhz bu 29 fevral idi ki, onu da görmüş olduq. -*

(bax: 29 fevral)

lucid dreaming

yuxuda olmanın fərqindəliyinə verilən addır.
açığı bu başlığın niyə lüsid yuxu olaraq açılmadığına təəccüblənirəm.
(baxma: öyrətmək kimi olmasın)

nə isə..indi isə, keçək bu sahədə təcrübəsi olmayanlar üçün verilə biləcək zənnimcə ən optimal taktikaya:

məsələ ondadır ki, yuxuda işığı yandıra bilməmək və əlin ştepseldən (rozetkadı dənə -* no panic ) divarın o tərəfinə rahat keçirilə bilməsi, əllərin bir birinin içindən keçirilə bilməsi kimi hallar beynimizə asanlıqla "mən yuxudayam" siqnalı verə bilər, amma, bu tipdən yuxuların gəlməsini gözləmək və belə yuxunu görmək belə yuxudan lüsidə oppanmaqdan -* daha çətindir.

mənim sizə tövsiyyə edə biləcəyim ən sadə metod sevdiyimiz rəng metodudur. necə?

deməli əzizlərim, hazırlıq prosesində fikrinizi sevdiyiniz rəngə kökləməyiniz əsas tələbdir. yəni, məsələn qırmızını çox sevirsiniz. oyaq olduğunuz vaxtlarda təsadüfən önünüzə çıxan qırmızı əşya gözünüzə sataşan kimi tez özünüzə ürəyinizdə "görəsən mən yuxudayam?" sualını verin və elə ürəyinizdə də "yox, oyağam" cavabını verin. bu metodda diqqətə alınması lazım olan məsələ isə, xüsusilə budur ki, bu sualı özünüzə vermək üçün qətiyyən "qırmızı axtarışı" na çıxmaq lazım deyil. nəticədə siz yatarkən də yuxu axtarışına çıxmırsınız və hər şey random halda baş verir. həyatınızı normal öz axarı ilə yaşayın. evdə, tv-də kompüterdə və.s. yerlərdə qarşınıza qəfil qırmızı çıxanda bu sualı özünüzə verin.
ən pis halda 3-4 gün ərzində görəcəyiniz yuxudakı qırmızı əşya sizə oyaq olduğunuzdakı kimi o "görəsən yuxudayam? " sualı aşılayacaq. yuxuda beyninizə bu sual "tanış gələcək" və avtomatik olaraq "yuxudayam" rejiminə keçəcəksiniz. artıq yuxunuz tam bir my dream, my rules -* ə çevriləcək.
ilk təcrübələrinizdə panikadan tez oyana bilərsiniz. dilxor olmağa gərək yoxdu. özünüzü düzəldə biləcəksiniz.

mən bu təcrübəni sevimli rəngim yaşılla dəfələrlə gerçəkləşdirmişəm.
yolda gördüyüm maşının rənginin yaşıl olması mənim belə pis çıxmasın quş olmağımla nəticələnib -*

önəmli diqqət: hər şeyin çoxundan zərər gələcəyi prinsipində bu lüsid yuxu da istisna deyil. buna aludə olmaq sizi əsl həyatdan soyuda, aqressivləşdirə və passivləşdirə bilər. yuxuya meyilli bir insana çevrilməmək üçün ayda iki- üç təcrübəni keçməsəniz yaxşı olar.
üstəlik məncə öz üzərinizdə yalnız ilk lüsid yuxu təcrübənizə qədər işləyin. sonra müəyyən vaxtlarda bu avtomatik vərdişə keçəcək və beyniniz bunu bəzən sizə gətirəcəyi üçün normanı aşmayacaqsınız. yəni bir növ vərdiş halını alacaqsınız, amma, bu vərdiş "siqaret çəkirəm amma, redki" tipində olacaq.

unutmadan bunu da yazım: insanların olmadığınnan əmin olduğunuz yerlərdə tullanaraq da özünüzə "mən yuxudayammı? " sualını verə bilərsiniz. özünüzü 3-5 dəqiqəlik yuxuya görə camaata güldürməyin təbii. -*

(baxma: good night and sweet dreams)
(bax: lüsid yuxu)

meqalomaniya

başqa cür adı böyüklük maniyası olan və "mən hər şeyi bilirəm, " "mən ən güclüyəm", "mən ən ağıllıyam", "mən ən bacarıqlıyam" tipli düşüncələrlə müşayiət olunan psixi pozuntu.
meqaloman insanlar həyatımızın bir sıra mərhələsində qarşımıza çıxır. burada söhbət təkəbbürün patoloji həddindən gedir.
xüsusilə sosial şəbəkələrdə "bloqqer"lik edib "fame" olan insanlarda bu tip statusları tez-tez müşahidə edirik.
hər gün iki-üç selfie və bunun 200-300 qatı qədər milləti başına yığan statuslar.
azərbaycan qrafikası ilə "ə" li, "ç" li, "ğ"li statuslar. həyat haqqında, sevgi haqqında devalvasiya haqqında, tələbəlik haqqında və bu kimi şeylərdən yazırlar.
"bəyənməyən gəlməsin" lər filan...
iş haqqında danışsaydılar paradoks olardı. -*

donald trumpın abş prezidenti seçilməsi

baş tutacağını qətiyyən real görmədiyim hadisədir.
donald trumpın abş da bir inşaatçı- iş adamı kimi 80- ci illərdən böyük reputasiyası olub. amma, siyasi cəhətdən mühafizəkar və ksenofob çıxışları onun nüfuzunu yerlə bir etdi.
ölkəyə müsəlmanların girişinə qadağan tətbiq etmək təklifindən əlavə meksika ilə sərhədə hasar hörmək təklifi ilə "abş jırnovski" si olduğunu göstərdi.
zənnimcə trump seçkilərin ən çox danışılan mövzularından biri olmaqdan o tərəfə keçməyəcək.
(baxma: nə demokratının xeyrini gördük nə respublikaçısının)
(baxma: bizim üçün elə çöl də bayır kimidir)

kosmosdakı insanlar

sadəcə google-ə how many people are in space right now yazmaqla kim olduqlarını asanlıqla biləcəyimiz insanlardır.
(baxma: scott kelly)
(baxma: sergey volkov)
(baxma: mikhail kornienko)
(baxma: tim kopra)
(baxma: tim peake)
(baxma: yuri malenchenko)

paralel dünyalar

əslində bir çox ayrı mövzuda ayrı cür izah olunan qəribə nəzəriyyədir.
ən sadəsi hadisənin digər alternativlərinin özü ilə gətirəcəyi müxtəlif səbəbləri açan paralel dünya nəzəriyyəsidir. əgər səhv etmirəmsə, bu nəzəriyyə üçün bu hadisələrin baş verdiyi yer o qədər də önəmli deyil. əsas diqqət sonsuz sayda olan səbəblərə və nəticələrə yönəlir.
deyək ki, məmmədrza saat 08:45-ə xəbərdarlıq siqnalı (budilnik) qurub. bizim mərkəz kimi qəbul edəcəyimiz bu paraleldə məmmədrza dayı yuxudan oyanır, əl- üzünü yuyur, vaxtı varsa, və təbii ki, dişi varsa -* onu da yuyub stabil şəkildə sakitcə işə gedir.
məşhur bir paralel dünya nəzəriyyəsi yuxudan qalxa bilməyən və işdən qovulan məmmədrza dayı halını araşdırır. bundan sonrakı məmmədrzaların həyatı başqa cür cərəyan edəcəyi üçün səbəblər də dəyişir.
deyək ki, bizim dünyamızda bu dayımız öz işinə görə təltif edilir, maaşı da qalxır.
ikinci verdiyimiz nümunədəki işə gedə bilməyən, yatıb qalan işdən qovulan dayının işsizlik stressi ona qarşı bir tanışın etdiyi uğursuz zarafatına görə onu qatilə çevirir.
bu nəzəriyyə utopiya və mənasız təxəyyül qoxusu verir. çünki, əgər sonsuz sayda məmmədrza eyni gündə doğulursa, deyək ki, bu körpələrdən biri (yəni hər hansı paralel dünyalardan birində) həkimlər tərəfindən soyuq yerə qoyularaq ölür. bir ayrı məmmədrza dayı 60-yaşında jack pot udur.
sual yaranır ki, əgər səbəblər sonsuzlaşdısa, iki və daha artıq eyni adam necə yarandı?
mehbalı babanı da məmmədrzaların potensial atası kimi qəbul edək. (deyək ki, mehbalının genləri elə məmmədrzanın atadan keçən o 23 xromosomu ilə eynidir. )
bu zaman mehbalılar da hər ayrı paralel aləmdə ayrı qadınla ailə quracaq və məmmədrza dayı yaranmamış olacaq.
hətta eyni sualı mehbalı babanın valideynləri haqqında da, və sonsuza qədər düşünə bilərik.
deməli belə çıxır ki, əgər məmmədrza başqa yerdə doğulmadısa onun hərəkətinin alternativini yalnız düşünmək olar. yəni, düşünərik ki, dayı 8:45-də oyanıb işə getməsəydi bunlar ola bilərdi....
üstəlik, məmmədrza dayımızın eyni yox, ayrı zamanda yaşadığını düşünmək də ayrı sonsuz müəmma gətirir. əgər başqa zamanda və tutaq ki, elə bizim dünyada məmmədrza dayı yenidən doğulursa, iki zamanın iqlimi, texnoloji səviyyəsi, ölkələrin inkişaf səviyyəsi bu kişinin həyatının hansısa mərhələsində eyni situasiyada olmasını və fərqliliklərin bundan sonra yaranmasını az qala mümkünsüz edir.
fikrimi açmaq istəyirəm:
eramızın 4-cü yüzilliyində məmmədrza dayının saat 08:45-ə xəbərdarlıq siqnalı qurmağı qeyri mümkündür. çünki texnologiya o səviyyədə deyil. deməli hətta başlanğıc kimi ən azı iki paralel aləmdə məmmədrza dayının o siqnalı qurduğunu düşünmək məntiq xətasıdır.
paralel dünya anlayışının elm qoxan hissəsi isə, belədir ki, qara dəlik və soxulcan dəliyi vasitəsi ilə tamamilə başqa zamanda başqa bir kainata çıxa bilərik.
burada artıq paralel dünya deyəndə həmçinin yer kürəsindən başqa canlıların yaşaya bildikləri bir planet nəzərdə tutulur.
bunu düşünməyə və belə nəzəriyyələr irəli sürməyə insanları cəsarətləndirən isə, heç şübhəsiz kainatın dilə gətirə bilməyəcəyimiz- dodaquçuran dərəcədə böyük olmasıdır. bu nəzəriyyələr isə, əksini isbat etmək olmur deyə qüvvədə qalır. məsələn bizdən 1400 işıq ili uzaqlıqda olan
kepler 452b paralel həyat nəzəriyyəsini dəstəkləyənlərə ilham verir. təbii ki, bunun kimi bir çox yer oxşarı planetlər var.

beləliklə elmlə daha çox səsləşən verdiyimiz ikinci paralel dünya nəzəriyyəsi texnologiyanın inkişafına bağlı olaraq öz qəti təsdiqini və inkarını gözləyir.

azərbaycanda youtuber olmaq

abşda çöpçü olmaq kimi bir şeydir. -*
bizdə baxış "necəsən yuuusiiif?", "xala sənin haranı yesin? ", "mamon necədi qaqaaaaaş?" və bu kimi videolara gəlir. həə heç 89 illik ili 67,5 qəpikdən kredit verən səbuhi də pis yaşamır.
(baxma: sibirdə dəvə südü satmaq)
(baxma: havay adalarında fış fış eliyib nəfəslə doldurulan hovuz alveri eləmək ) -*

over the horizon

formatımızla challenge edən bir josh youn kompazisiyası.
adətən qulaq asmağa ərindiyimiz, amma, təsadüfi olaraq da qulaq asanda əslində yaxşı yığılmış bir musiqi parçası olduğunun fərqinə vardığımız instrumental melodiya.
üfüqlərlə az- çox əlaqəsi varmı, yoxmu bilmirəm amma, kiminsə zəngində eşidəndə dərhal ya "zənginin melodiyasını dəyişməyə axodu yoxdu" ya "telefonu təzə alıb" ya da "işlətməkdən başı çıxmır" deyə düşünürük.
yenə də over ürəkdi -* samsung deməkdi. -*
bu da entry-i oxuyub dinləmə ehtiyacı hiss edənlərə. -*

(youtube: )

13 fevral 2016 münhendə 52 ci təhlükəsizlik konfransı

suriyaya beynəlxalq dəstək qrupunun atəşkəs üçün keçirdiyi konfransdır. konfransda əsas diqqəti bir neçə çıxış çəkdi.
ev sahibi almaniya xarici işlər naziri frank walter steinmeier nitqində suriyaya qoyulan atəşkəs qərarını faizlə dəyərləndirərkən "51%" dedi.
rusiya xarici işlər naziri sergey lavrov kremlin klassik mövqeyi ilə çıxış etdi. o öz nitqində bölgə ölkələrini, amerikanı və suriya müxalifətini o ki var tənqid etdi və bildirdi ki, bəşər əsədi şeytanlaşdırmaq lazım deyil. suriya müharibəsində tək məsuliyyəti o daşımır. rusiya üçün yeganə "şeytan" terrordur və ölkəyə müdaxilədə məqsəd terrorun qarşısını almaq olmalıdır. rusiya amerikanı və bir çox qərb dövlətlərini suriya ərazisinə öz çıxarları üçün qoşun çəkməkdə ittiham etməklə də heç kimi təəccübləndirmədi. lavrov atəşkəsin davamlılığının ehtimalını "49%" olaraq qiymətləndirdi.
ingiltərənin xarici işlər naziri philip hammond isə, ironik- yumoristik çıxışıyla konfrans zalında ciddi siyasi simaların dodaqlarını qaçırdı. o bildirdi ki, "rusca bilmirəm, amma sergeyin danışığında aydın olur ki, atəşkəs elə 0%-lik ehtimalda qalır. "
hammond rusiyanın hədəf dəyişdirməsinin vacib olduğunu vurğuladı və rusiyanı terrorla mübarizə adı ilə sivilləri və qərəzli şəkildə suriya müxalifətini bombalamaqda günahlandırdı.
konfransdakı ağ ev nümayəndəliyi atəşkəs qərarının uğurlu irəliləyiş olduğunu, amma, sözə yox, əmələ baxılacağını eyham vurdu.
görünən odur ki, ümumən bu görüşün də suriyadakı dinc əhali üçün əhəmiyyəti əvvəldən şişirdildiyi kimi elə də çox olmadı. atəşkəs qərarı isə, müvəqqəti olmasınnan əlavə sadəcə kağız üzərindədir.
siyasi fenomenlərin əvvəlki mövqeyi və kompromissə getmədən bir- birlərinin əleyhinə aldığı qərarlar əslində dinc əhali əleyhinədir.

8

ikinin kubu olan rəqəm.
həmçinin cənnətin mərtəbələrinin sayıdır.
sərxoş insanının yerişinə bənzədilən rəqəm. -*
çində xoşbəxtlik rəqəmi.
(bax: oktava)

itin götünə suxub çıxartmaq

(baxma: dişinin dibindən çıxanı demək)
(baxma: ağ yuyub qara sərmək)
(baxma: gözünü yumub ağzını açmaq)
(bax: evfemizm)

sui-qəsd nəzəriyyəsi

ictimaiyyətdə böyük rezonans doğuran və görünən tərəfindən başqa insanlardan gizli saxlanıldığı iddia edilən fikirləri dəstəkləyən nəzəriyyədir.
başqa sözlə bu nəzəriyyə populyar mədəniyyətdə haqqında çox danışılan hər hansı bir hadisə ilə bağlı cəmiyyətin bir qisminin verdiyi alternativ şərhlərə işarədir.
sui qəsd nəzəriyyələri adətən həqiqiliyi hər hansı bir hadisədə cəmiyyətə açıqlamada təkzib olunacaq fikirlərdir.
nəzəriyyənin ilk nümunəsi məhz 1963- cü ildə amerika prezidenti john kennedyə qarşı olunmuş sui qəsdlə bağlıdır. onun səs- küylü ölümü cəmiyyətdə ona qarşı törədilmiş sui qəsd barədə müxtəlif fikirlər formalaşmasına gətirib çıxarmışdır.
adətən alimlərin əksəriyyəti nəzəriyyəni paranoyak insanların mövcud olmayan və ya mövcudluğu şübhəli olan varlıqların adına uydurulmuş xürafat adlandırırlar. lakin bəzi alimlər və sosioloqlar heç də hər sui qəsd nəzəriyyəsinin boş fikir olmadığını iddia edirlər.
sui qəsd nəzəriyyəsi türk dilində tez- tez rastımıza çıxa bilən "komplo teorisi" dir.
bu günə qədər müxtəlif sui qəsd nəzəriyyələri irəli sürülmüş və irəli sürülməyə davam etməkdədir. tədqiqatçılar həmçinin iddia edirlər ki, bu nəzəriyyələri siyasi və iqtisadi xaos yaşayan, əxlaqi və mədəni çöküşdə olan və ya diqqəti özünə yönəltmək istəyən bir qrup şəxs ortaya atır.
məşhur sui qəsd nəzəriyyələri adını belə bilmədən çox rastımıza çıxmışdır:
məsələn area 51-ə 1947- ci ildə yadplanetlilərin kosmik raketinin düşdüyü fikri və ümumiyyətlə bu 51-ci bölgənin iş prinsipi ilə bağlı çox şey.
amerika prezidentlərinin bir qisminin reptilian irqi adlanan yarı yadplanetli irqə mənsub olması və bu irqin məxfi şəkildə dünyamızı idarə etməsi.
1 aprel gününün sırf müsəlmanlara məxsus olan bir qalanın müsəlmanlardan alındığı gün kimi qeyd edilməsi fikri.
usama bin ladenin və səddam hüseynin sağ qalması fikri.
18-ci əsrdə yaradılmış
illuminati təşkilatının hələ də dünya siyasətinin əsas yönləndiricisi olduğu fikri, masonların əli ilə həyata keçirildiyi düşünülən bir sıra sui qəsdlər və ya siyasi çevrilişlər, 11 sentyabr terroru haqqında müxtəlif mülahizələr və.s.
xüsusilə 11 sentyabr terroru özü ilə bərabər hadisədən qabaq bu tarixin cizgi filmlərində belə bilərəkdən göstərildiyi fikrini də meydana gətirmişdir.
bu nəzəriyyələrin mənfi cəhəti hadisələrin sırf hansısa bir etnik və ya dini qrup əleyhinə yönəldiyini vurğulayan vasvası və paranoyak fikirlərdir. müsbəti isə, hadisələr haqqında bizə yenidən düşünmək təklifi sunmasıdır.

əfqanıstanizm

şimali amerika jurnalistikasına məxsus olan termin. əfqanıstanizm ölkənin problemləri qala-qala daha uzaq ölkələrin haqqında oxucuya maraqlı olmayan xəbərlər verməkdir. qeyd edək ki, əfqanıstan xəritədə şimali amerikanın əksidir. termin barədə irəli sürülmüş müxtəlif fərziyyələr mövcuddur. əsas fərziyyəyə görə bu söz termin olaraq ilk dəfə 19-cu əsrdə britaniyanın bu ərazilərdə olan müharibələrə həddən artıq çox pul və vəsait xərcləməsini və öz xalqını diqqətdən kənarda saxlamasını tənqid etmək məqsədi ilə işlənmişdir.
hazırda amerika birləşmiş ştatlarının özündə də bu cür fikir mövcuddur ki, əfqanıstanın ordusuna, yollarının düzəldilməsinə çəkilən xərclər amerikanın özü üçün niyə çəkilmir?