əqrəb mövsümü

onların true detectivei varsa, bizim də əqrəb mövsümümüz var!! elə təsəvvür edin ki, kənan = rust, rauf = martin. əslində görünüşləri də azdan-çoxdan oxşayır e. amma zarafatsız, true detective'i daha gec bitirmişdim. bizim serial isə nəyəsə baxmağa hövsələm olmayan vaxtda məni ekrana kilidlədi, səhər başlayıb bayaq bitirdim. film critic olmasam da, subyektiv fikirlərim belədir:
+ dialoqlar təbiidir, kitab dilində deyil,
+ rolların çoxu "cuk" oturub, aktyorluq əladır,
+ süjet dinamikdir və adamı içinə çəkir,
+ hikmət hacıyev.

keçək mənfilərə:
- süjetdəki qırılmalar. məsələn, kənanın oğlu ilə bağlı söhbətləri yola veriblər və on iki seriya boyunca hər yerə səpələdikləri mövzunu türk kişiyə beş-on manatlıq dublaj etdirərək bağlayıblar.
- kənanın yoldaşı. mən olsam, boşandığı üçün şükür edərdim, o nə rəftardır axı? yox e, motivlərini də tam anlamırıq ki, atası uşağı itirdiyi üçün daha depressivdir, nəinki anası. axırda bir dəfə göstərməlik pis olur, uşağın xəyalını görür filan. ümumiyyətlə, bu obraz çox antipatik idi.
- camaatın milçək kimi qırılması. məncə, ortada "serial killer" yoxdursa, başqa obrazların ölməyə başlaması diqqəti əsas cinayətdən yayındırır.
- şərhlər bölməsi. siz allah bunu bağlayın, göz zövqümüz pozulmasın. okay, əla serialdır, o biriləri keyfiyyətdə və ssenaridə geridə qoyur və s. qardaş, bunu birinci seriyada bir dəfə dedin, ikincidə dedin, başa düşdük, bildik day. niyə hər seriyanın altına mədhiyyələr düzürsən axı? seriya bitir, istəyirəm aşağıda insanların fikirlərini oxuyum, ancaq tərif oxuyuram.

düşünürəm ki, müsbətləri çox açmağa ehtiyac yoxdur, hər şey göz qabağındadır, lakin bir şeyi tənqid edirsənsə mütləq əsaslandırmalısan. türklərin "yapıcı tənqid" dedikləri şey də məhz budur.

jonathan livingston seagull

bir axmaq xasiyyətim var, kim mənə kitab məsləhət görürsə onun gözündən oxuyuram, ya da mahnı məsləhət görürsə, özümü onun yerinə qoyub dinləyirəm və s. empatiya hissim bir balaca güclü ola bilər. bu kitabı da məsləhət görən adamı xatırlayıram, indi həyatımda deyil və onun həyatı nə yerdədir, nə edir, heç bir fikrim yoxdur. bu əsəri də onun gözündən oxuduğum üçün yarımçıq qoymuşdum, çünki "mənimkiləşdirmək" istəyirdim. elə oldu ki, fürsət yarandı, bu il əldə edib oxudum. məsləhətim, orijinal ya da türkcə oxumağınız yönündədir, çünki azərbaycan dilində bir çox möhtəşəm ifadə o qədər bayağı tərcümə olunub ki, cümlənin gözəlliyinə kölgə salıb.

jonathanın sorğulayan tək quş olması, öz limitlərini aşmaq üçün əlindən gələni etməsi və buna nail olması kitabın ən dəyərli fikirlərindəndir. hər zaman sorğulayan beyin olduğum halda, həyatın təkərlərinə ilişən kimi qapılıb getmişəm deyə limitlərimdən xəbərsiz yaşamışam. həmişə o eqoist "əşi, istəsəm mən də edərəm", ya da "o mal eləyibsə mən də edərəm" düşüncələriylə heç nə edə bilmədiyimi fərqinə vardığım bir yaşa çatmışam. adama deyərlər ki, tərpənirsən ki, nəsə də edəsən? bir aç qanadları gör hara qədər açılır, nə qədər uzağa uça bilirsən. lap uçma, yapış yerə, yenə bil ki, cəhd elədin. cəhd elədiyini bilməyin vicdan rahatlığı itirilmiş potensialdan qat-qat yaxşıdır. çünki cəhd edəcəyin şeylər həmişə tapılır, seçim sonsuzdur.

sonda jonathanın ilahlaşdırılıb quşların "ayda onun yanında mən kiməm e" deməsi özümü yerində olmaq istədiyim insanlarla müqayisə etməyimə oxşayır. okay, eyni şərtlərdə dünyaya gəlməmisiz, hətta coğrafiya tərəfdən itirmisən, amma qazandıqlarını da gözardı edə bilməzsən ki. əlində resurs var, fürsət var, imkan var. elə bil qanadların var, amma sən onları bəzək kimi istifadə edirsən. (baxma: peacock jonathon livingston)

xarici motivasiyanı daxiliyə çevirməyə bacaran adam üçün möhtəşəm kitabdır. qulağıma sırğa eləməyə çalışıram ki, əsas davamlılıqdır. bojack horsemanda deyildiyi kimi it gets easier, but you gotta do it every day.

həyatın mənasızlığı

camus, sartre kimi yazıçıların bu mövzu ətrafında yazaraq məşhurlaşmasını sorğulayırdım. təsəvvür elə, həyatın nə qədər boş və mənasız olduğu barəsində yazıb əsərlər ortaya çıxarırsan, ad qazanırsan və həyatına bu formada məna qatırsan. paradoksal gəlir.

camus bu barədə deyir ki, həyatın özü-özlüyündə mənasızdır, insanlar isə bu mənasızlıq içərisində bir məna axtaran varlıqlardır. yəni bir növ dərrakə ilə "lənətlənmiş" sayılırıq. ona görə müəyyən sahədə uğur qazanmağı hədəfləyir, həyatımızı bölüşməyə birilərini axtarır, arxamızda iz qoymaq istəyir və s. ən yaxşı halda 70-80 il sürən ömrümüzə bir anlam calamağa çalışırıq.
bu mövzu bəşər övladı nəslini davam etdirdiyi müddətcə aktual olaraq qalacaq. insan özünü və həyata gəliş səbəbini sorğulamağa meyillidir. sadəcə içində yaşadığımız sistem gözümüzü açan kimi hər şeyi o qədər planlı şəkildə cızıb qabağımıza qoyur ki, sonrakı addım barədə düşünməyə vaxt tapmadan yaşlanıb ölürsən. bəlkə də, xeyrimizədir, çünki bu mövzular dibsiz quyu kimidir, dərinə getdikcə daha çox batırsan və cavab yoxdur.

reread

bir kitabı yenidən oxumaq. ortalama bir insan həyatı boyunca 500-1500 arası kitab oxuyur. ildə 10 kitab oxusanız 500lərdə, 20 kitab oxusanız 1000 civarında oxumuş olursunuz. sırf bu məsələyə görə "yenidən oxumaq" mənasız gəlirdi. kəşf edilməyi gözləyən bu qədər fikir, bu qədər yazıçı varkən bir də vaxtımı niyə hədər edim? indilərdə həmin düşüncədə deyiləm. hətta reread etməyi planladığım kitabların siyahısını çıxardıram. məsələ budur ki, bir kitabı ilk oxuduğumuz andakı adamla eyni adam olmuruq. bayaqkı düşüncəm belə dəyişmişkən, bütöv bir kitabı tamamilə eyni şəkildə təcrübə edəcəyimin qarantiyasını kim verə bilər? məsələn, atalar və oğullar siyahımın birinci sırasında yer tutur. o qədər uzun müddət əvvəl oxumuşam ki, az qala bazarovun adından başqa heç nə yadımda qalmayıb. üstəlik, fəlsəfəsinə görə həyatımın indiki dönəmində özümə ən yaxın gördüyüm obraz ola bilər. (bax: nihilizm)