walter gropius

bauhaus memar məktəbinin yaradıcısı olan alman memardır. metlife adlanan pan am binası nın, afindakı abş səfirliyi binasının , massachusettsdə bir çox binaların memarı olmuşdur. onun memarlıqda əsas üstünlük verdiyi məqamlar tikililərin sadə, qəşəng, faydalı olması idi. o, avropanın ekstravaqant dekorativ janra qarşı çıxırdı.

eadweard muybridge

5 dəfə adını dəyişdirən, əsl adı edward muggeridge olan fotoqraf. bir dəfə kaliforniya qubernatoru olan at yarışçısı leland stanford ilə tanış olur. stanford ona bir sual verir və cavabı qarşılığında 2000 dollar təklif edir. sual isə belə idi: dörd nala gedən bir atın ayaqlarının hər birinin eyni anda yerdən kəsilməsi mümkündürmü?
muybridge bu suala cavab vermək üçün atları hərəkət halında göstərən yeni foto texnikalar yaratmağa başladı, bu düz 6 il çəkdi. onun məşhur at foto şəkilləri ardıcıllığı 12 kamera ilə çəkilmişdir. və bununla da o atların 4 ayağının da eyni anda yerdən kəsilə bildiyini sübut etmişdir. bundan sonra o bu cür texnika ilə başqa heyvanların da hərəkət edərkən şəkillərini çəkməyə davam etdi. o, sonralar zoopraxiscope adlı foto aparatı icad etmişdir.

həmin at şəkillərinin ardıcıllığı.

william wallace

braveheartın ilham mənbəyi olan şotland cəngavəridir. o, ingiltərəyə qarşı olan müqavimətin ən əsas fiqurlarından biri olmuşdur. wallace-in ingilislərə olan düşmənçiliyinin səbəbinin bir neçə fərziyyəsi vardır. bunlardan biri, guya wallace bir gün balıq tutanda ingilislər onun balığını oğurlamaq istəyiblər və beləcə onun ingilislərə belə düşmənçiliyi yaranmağa başlayır. onun ingiltərə üzərində ən böyük zəfəri stirling körpüsü döyüşündə olmuşdur. bu zəfərindən sonra o, şotlandiyanın qoruyucusu tituluna sahib olmuşdur. onun bu zəfərləri həmin vaxt ingiltərə kralı olan 1-ci edwardı çilədən çıxarırdı. və wallace-ə qarşı ordu qurub onu falkirk döyüşündə məğlub edir. bundan sonra wallace fransaya diplomat olaraq göndərilir. sonra geri dönəndə isə tutulub, edam olunmuşdur.

braveheart filmində mel gibson tərəfindən canlandırılan obrazı onun həyatı ilə bağlı olan tək-tük mənbələrdəndir. filmdə wallace şotland yubkası geyməsinə baxmayaraq, əslində wallace heç yubka geyməmişdir.

ağa musa nağıyev

11 bakı milyonçuları arasında varidatına görə 1-ci yerə sahib olan, yaşadığı dövr ərzində 98 binanı inşa etdirən, 35 kasıb ailənin vəsiyyətlərini həyata keçirib, öləndən sonra onları kərbəlada dəfn etdirən şəxs olub. haqqında bir maraqlı hadisəni yazmaq istəyirəm:

bir gün milyonçu mədənə gəlir, görür ki, fəhlə və bənnalar fasiləyə çıxıb, isinmək üçünsə sınıq-sökük taxtalardan ocaq qalayıb qızınırlar. sonra görür ki, iş icraçılardan biri papiros bükür, sonra da onu kibritlə alışdırıb yandırır. ağa musa deyir:
-bala, sən sabahdan işə gəlmə, get haqq-hesabını al.
işçi təəccüblənib deyir:
-niyə görə, ağa?
ağa musa deyir:
-qabağında o boyda ocaq ola-ola papirosu kibritlə yandırırsan. əgər sən öz malının qədrini bilmirsənsə, mənim malımın qədrini necə biləcəksən?

harry truman

missourili siyasətçi. prezident olmamışdan qabaq xarici siyasət təcrübəsi olmayan truman hakimiyyətə keçəndə ikinci dünya müharibəsində olan ölkəsinin məsuliyyətini gördükdə hisslərini belə ifadə etmişdir: "sanki ay, ulduzlar və planetlər üstümə diyirləndiyini hiss etdim". təcrübəsi olmasına baxmayaraq hazırladığı doktrina 40 il boyunca amerikanın xarici siyasətinin əsasını təşkil etmişdir.

prezident olduğu vaxtda almaniya artıq məğlub olmaq üzrəydi. avropa xarabalığa çevrilmişdi. yaponiya isə hələ də müharibəyə davam edirdi. o, avropanı yenidən qurmaq üçün marshall planını ortaya qoydu. o, bu sülhsevər jestinin əksinə yaponiyaya qarşı isə orduya atom bombasının istifadəsinin səlahiyyətini verdi. halbuki, prezident olmamış bu bombanın varlığından belə xəbəri yox idi. -*

8 illik prezidentlik fəaliyyətindən sonra pulsuz qalan trumen-ə və keçmiş prezidentlərə bu səbəblə təqaüd verilməyə başlandı. bu təqaüdün rəqəmi isə hal-hazırda illik 200.000 dollardır.

the 120 days of sodom

marquis de sadenin əsəridir. əsər 4 varlı şorgöz oğlanın elədiklərini təsvir edib. bu 4 oğlan bir qrup insanı ilk öncə qaçırıb, sonra onlardan sui-istifadə edib, sonda da öldürürdülər. təcavüz, heyvan və ya ölülərlə də cinsi münasibətə girmək kimi bir çox cinsi azğınlığı ehtiva edən kitab xx əsrə kimi nəşr olunmamışdır.

(bax: marquis de sade)
(bax: pier paolo pasolini)

marquis de sade

qərb ədəbiyyatının ən mübahisəli yazarlarından biri olan fransız aristokratdır. mübahisə mərkəzi olmasına səbəb isə yazdığı pornoqrafik əsərlər idi. sadizm sözünə qaynaq olan the 120 days of sodom əsəri ilə daha çox tanınır. oxuyucuları illər boyu heyrətə gətirmiş yazarın skandallarla dolu həyatı var idi. zindana atıldı, ölümə məhkum edildi, dəli olduğu söyləndi. bu kimi müxtəlif mühakimələrə məruz qalan yazar sanki hamıya inad 74 yaşına kimi yaşamışdır. yaşadığı la coste qəsəbəsini cinsəl oyun baxçasına çevirmiş olan yazıçı seks partiləri üçün kişilər və qadınları icarəyə götürürdü. bir neçə dəfə fahişələrdən bir neçəsini zəhərləyib öldürdüyünə görə onu homoseksual olduğunu iddia edərək ölümə məhkum etdilər. marquis isə italyaya qaçıb bu cəzadan qurtulmuşdu. o, the 120 days of sodom əsərini 12 illik həbs həyatında yazmışdır. həbsdən 1789-cu ildə çıxdı, amma 2 sonra napoloen bonaparte onu yenidən həbs edildi, qalan ömrünü isə ruhi xəstəxanada keçirdi.

sonralar yazarın the 120 days of sodom əsərini italyan rejissor pier paolo pasolini salo o le 120 giornate di sodoma adı ilə film olaraq səhnələşdirdi. bu film kino tarixində ən çox qadağa edilən filmlərdən olmuşdu.

fibonacci

əsl adı leonardo pisano olan orta əsrlər riyaziyyatının inkişafında əməyi olan italyan riyaziyyatçısıdır. piza şəhərində doğulan, gənclik dövrlərinin çoxunu şimali afrikada keçirmiş riyaziyyatçı ərəb-hind say sisteminin qərbdə yayılmasında çox önəmli səyləri olmuşdur. o, ərəb-hind say sistemini rum rəqəmlərindən üstün gördüyünü dilə gətirirdi, buna aid liber abaci adlı işini də rum rəqəmlərinin ərəb-hind say sistemindən üstün olmadığını sübut etmək üçün yazmışdır.
onun bizə məlum olan ən məşhur işi isə fibonacci ədədləridir. bu ədədlər həm bir balaca uşağın başa düşəcəyi qədər sadə, həm də illər boyu böyük mübahisələr, diskussiyalar yaradacaq qədər dərinliyə sahibdir. bu ədədlərdə mahiyyət hər rəqəmin özündən əvvəl gələn iki rəqəmin cəminə bərabər olmasıdır. bu ədədlər belə başlayır: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13..

fibonaccinin bir çoxu itmiş olsa da həndəsə və say sistemi ilə bağlı kitabları mövcud olmuşdur. onun bu əsərləri roma imperatoru 2-ci frederikin diqqətini çəkmişdir. imperator onun qarşısına olduqca çətin olan bir məsələ qoyub ona meydan oxumuşdur. fibonacci isə bu məsələni ustalıqla həll edib hamının gözünə girməyi bacarmışdı.

riyaziyyatçının işlərini nəşr edən the fibonacci quarterly jurnalı isə ilk dəfə 1963-cü ildə yayınlanmağa başlamışdır.