roger williams

rhode islandın qurucusu. ilk vaxtlar anqlikan rahibi olan williams sonra puritanlıqa qoşuldu. yaşadığı dövrdə puritanlığa böyük bir təzyiq olduğundan başqa vaizlər kimi o da bostona getmişdi. bura da gələr gəlməz kolonya idarəçilərinin yerli əhalinin torpaqlarının alınmasını, dinə və kilsəyə müdaxilə edilmələrini tənqid etməyə başladı. buna görə də massachusettsdən sürgün olundu. o gəldiyi yerdə providencei qurdu. burada o başqa kolonyalardan fərqi dinə, kilsəyə qarşı tolerantlıq vardı. sonra parlamenti rhode islandı qurmaq üçün icazə aldı. onun kolonyası gözlənilməz dərəcədə maraqlı oldu. williams insanların dinləri, məzhəbləri fərqli olsa da rhode island-da rahat yaşaya biləcəklərini söyləyirdi. onun bu ideologiyası həmin dövrdə nə qədər də qəribə kimi görünsə də sonralar bu ideyalar abş konsititutsiyasının əsas müddəalarından oldu.
əvvəllər abş konqres binasının qübbəsinə heykəli yüksəldilsə də, sonralar heykəlin yeri dəyişdi.

maximillien robespierre

namuslu ləqəbi ilə tanınan fransız inqilabının üsyankar liderlərlərindən biridir.bu ləqəbinə isə səbəbin mahiyyətində onun çox dürüst olması, özü üçün bir mənfəət güdməməsi kimi fikirlər əsas yer tuturdu. fransız inqilabında yakobinləri təmsil edirdi. o, bununla da fransada inqilabdan sonrakı yaranan terror dövrünün ən öndə gələn şəxsi idi. aralarında eks kraliça olan marie antoinette olmaqla minlərlə qadın və kişiləri müxtəlif səbəblərlə edam elətdirdi. onun bu siyasətinə, mövqeyinə hətta onun köhnə müttəfiqləri də qarşı çıxıb, bunun çox sərt davranışlar olduğunu bildirirdilər. amma robespierrenin də taleyinin sonu edam oldu. o, 1794-cü ildə həbs olunaraq edam olundu.

fiqaronun toyu

wolfgang amadeus mozart ın la folle journee ou le mariage de figaro əsərinin əsnasında bəstələdiyi komedik operadır. opera 1786-cı ildə vyanada səhnəyə qoyulmuşdur. operanın librettosu lorenso da ponte tərəfindən hazırlanmış idi. əsər aristokratlığı ələ salan, sarkazmlı olduğuna görә səhnəyə qoyulması qadağan edilmişdir.

qismət rüstəmov

alman hesabı


o gün, hə, o gün;
sən dodağında qırmızı qətiyyət,
əynində “qadın hüquqları və qaşqabaq”
gəlmişdin görüşə,
mən boğazıma qara bir ciddiyət taxıb,
təraş olub, bəyəndiyin ətirdən də vurmuşdum.
o gün idi, hə, o gün;
13-ü cüməyə düşmüşdü,
“araz” kafesində ayrılmaq üçün görüşürdük,
azərbaycan kimi...
ofisiant
bizi görən kimi öskürmüş,
sifətinə gülüş,
dilinə hazır rusca sözlər geyinib gəlmişdi yanımıza.
mәn “günah anandadı!” salatı,
yanında “sәn məni başa düşməzsən” qızartması
istəmişdim.
sәn “özün bilərsən” şorbası demişdin,
bir də “mən yaxşı yaşamaq istəyirəm” püresi.
sükutun qədəhinə
qırmızı, kəmturş ittihamlar süzülən kimi,
hörmət quşunun boğazı üzülən kimi,
hesabı istəmişdik.
o gün, hə, o gün;
13-ü cüməyə düşmüşdü
ucuz bir ayrılığın hesabını ödəmişdik
alman hesabı.
sən masadan
“sənə qalmamışam” deyərcəsinə
çantanı götürüb getmişdin.
mənsə addımlarımın
saatını çox geri çəkmişdim,
amma qürurumdan,
-çinarlara qohum qürurumdan-,
sən bir meduza kimi uzaqlaşarkən,
dönüb baxmamışdım arxanca.
arada düşünürəm o günü:
dönüb baxmışdınmı arxamca ?
baxmışdınsa, axı nədən
o gün, o küçədə
bircə heykəl vardı,
nizaminin heykəli.

shirin

rejissor abbas kiarostamiin ərsəyə gətirdiyi iran filmidir. rollarda niki karimi, ən sevdiyim iranlı aktrisa və müğənni golshifteh rarahani və fransız aktrisa juliette binochedır. filmin mahiyyəti isə xosrov və şirin əsəri ilə bağlıdır. filmdə bu əsər film kimi göstərilir, ancaq biz filmi qadınların üzlərindən izləyirik. yəni, xosrov və şirinin hekayəsini onların üz mimikalarından, gülüşlərindən, kədərlənməklərindən və ya verdikləri başqa reaksiyalardan öyrənirik.

ay gecikən məhəbbətim

sərxan sərxanın ən mükəmməl mahnısıdır. qulaq asanda gözlərini yumub həzz ala biləcəyin tiplərdəndir.

illər boyu səni gəzdim,
ay gecikən məhəbbətim..
sən yubandın, mən tələsdim,
getdi gənclik təravətim.
ay gecikən məhəbbətim..

saç ağartdım bu yollarda,
harda idin, söylə, harda?
bir yarpağam, son baharda.
saralıram yetim-yetim,
ay gecikən məhəbbətim..

sən əzabsan, göz yaşısan,
bəxtimin son naxışısan.
bəlkə tale qarğışısan,
bəlkə də ilk səadətim.
ay gecikən məhəbbətim..

(youtube: )

gabriela mistral

əsl adı lusila de maria del perpetuo sokorro qodoy alkayyaqa olan çilili şairə. haqqında "mistral kimi bir şairənin meydana çıxması epoxal hadisədir, çünki onun şeirlərinə əbədiyyət öz möhürünü vurub" kimi ifadə olan qadındır. o, latın amerikasından çıxan ilk nobel mükafatına layiq şair olmuşdur. məzarı üstündə "sənətkarsız xalq ürəksiz bədən kimidir" sözləri yazılmışdır.