let it happen

25 yaşa doğru yaxınlaşdıqca formalaşdırdığım yeni həyat fəlsəfəsi.

Düzünü desəm həmişə içimdə sanki iki fərqli xasiyyətsə insan daşımışam; bir tərəfim hər şeyə obsessiv bir qayğı ilə yanaşıb ən xırda detalı belə düşünmədən dayana bilməyib. Digər tərəfim isə lazım gələndə hər şeyi boş verib yoluna davam etməyi bacarıb.

Ancaq zamanla çəkdiyin qayığının içində ağır bir yük olmasından başqa bir təsiri olmadığını anlayıram. insan böyüdükcə anlayır ki, həqiqətən insanlar bu qədər hər şeyi dərd etmirlər. Məncə insanın sahib olacağı ən böyük güclərdən biri hər bir çətinliyə qarşı “let it happen” deməyi bacarmasıdır.
Bu yaşlarıma qədər atamı hər zaman çox qınayırdım “insan necə bu dərəcə vecsiz ola bilər?!” deyə, ancaq indi görürən ki, adam həyatın şifrəsini tapıbmış hamımızdan xəbərsiz.

Qulağımda eləcə Tame impalaanın “let it happen”i həyatı olduğu kimi qəbul edə bilirəm sonunda. içimdə qəribə bir hüzur eyni zamanda adını qoya bilmədiyim bir qəbullanmışlıq var.
Bunu yazmazdan öncə ilin əvvəlində yazdığım entryə baxdım ( #395664 ) , keçən qısa zamanın məni daha yalnız ancaq daha xoşbəxt etməyə başladığının fərqinə vardım, çünki hər kəsi, hər şeyi olduğu kimi qəbul etdikdən, qayğını qəlbimdən uzaqlaşdırdıqdan bəri özüm özümə bəs edəcəyimi anladım, və bu qorxuduğumdan daha şirin, sakit və hüzurlu bir qəbullanışdır
Let it happen

masumiyet müzesi

ilk eşqimi yaşadığım vaxtlarda oxuduğum, oxuxuqca hisslərimi özümü tapdığım o kitab. Serialı çıxan kimi izlədim, məni hisslərimi ən yoğun yaşadığım zamanlara götürdü. Kemal.. səni anlayıram canım, eşqin yaşatdığı acıdan zövq almaq; sanki öz yaramızı sığallayırmışıq kimi hiss etmək. Birinə bağlanmaq, onu mənimsəmək, hər şeyini içində hiss etmək…mənə görə bu eşqin ən təbii halıdır. Həqiqətən də, eşqin ən gözəl halı onun çətinliyi, mümkünsüzlüyü, əlçatmazlığındadır. Qısacıq yaşanıb fərqində olmadığın xoşbəxtliklərdə, gözlərini yumduğunda qucaq qucağa uzanmağın verdiyi hüzurda, bədənini isidən nəfəsdə, içinə çəkdikdə ciyərini tamamilə dolduran qoxuda.
Eşq davamı olmayan, amma yaddaşda yaşayan həmin anlardır. Əsl eşq obsessiya yaradan, səni ona bağlayandır deyəsən. Hər anı, hər əşyanı, hər toxunuşu xatirəyə çevirmək. Yəqin ki, insan ən çox itirəcəyini bildiyi şeyi bu qədər möhkəm mənimsəyər.
Böyüdükcə obsessiyamın fərqinə varıram, bu obsessiya “yaşanmışlıq” hissinə duyduğum bağlılıqdı. Məncə eşq sahib olmaq yox, xatırlamaq, yaşamış olmaq, içində yaşatmaqdır.

yaş artdıqca daha yaxşı dərk edilən şeylər

Həyatda daim tək olduğumuz hissini yaç artıqca daha dərindən hiss edir və bunun acısını qəbul edirəm. Qəbullanmaq bunun ən acılı ancaq insanı ən möhkəmlədən mərhələsidir hər halda. Bu yaxınlarda atamla bu yaşıma qədər heç etmədiyim, etməyə cəsarət edə bilmədiyim ( və ya istəmədiyim) ən möhkəm mübahisəmi etdim. Otağımda qışqıraraq " mən çox yorğunam!" deyib hönkürdüyüm anı yəqin ki heç vaxt unutmayacam. Və bu mübahisə mənim həyatımın sanki dönüş nöqtəsi oldu. Bu qəbullanmanı iliklərimə qədər hiss etdiyim çox qısa hüznlü bir an. Bu yorğunluq heç bitməyəcəkdi, anlamışdım. Məni tək buraxmaqlarının, yalnız başıma həyata atmaqlarının acısını heç vaxt heç kəsdən ala bilməyəcəkdim, anlamışdım. Çətin bir ailəylə böyümək insanın ən böyük sınağıdır, məncə. Xüsusən də yumşaq bir xasiyyətə sahibsənsə. Ümumiyyətlə yumşaq, anlayışlı, başa düşən olmaq həyatın hər mərhələsində və bölgüsündə insana çətinlik yaradan xasiyyətlərdir. Ancaq ailənin də bunu sənə silah olaraq istifadə etməsi, yəqin ki həyatın digər acımasız sınaqlarından biridir. Deyəcək söz, bölüşüləcək hiss çoxdur. Ancaq artıq heç birini istəmirəm, istədəyim ən əsas şey sadəcə susmaq və sakitcə hər şeyi olduğu kimi "qəbul edə bilmək"dir. ilk başda özümü olduğum kimi.

yazarların hazırda düşündükləri

"Məsumiuyət muzeyi"də keçən bu sətirlər:
Əslində kimsə onu yaşayarkən həyatının ən xoşbəxt anını yaşadığını bilməz. Bəzi insanlar bəzi coşqulu anlarında həyatlarının qızıl anını indi yaşadıqları səmimiyyətlə və tez-tez düşünə və söyləyə bilərlər bəlkə, amma yenə də ruhlarının bir yanıyla bu andan da gözəlini, daha da xoşbəxt olanını irəlidə yaşayacaqlarına inanarlar. Çünki, xüsusilə də gəncliyində heç kimsə bundan sonra hər şeyin daha da pis olacağını düşünərək həyatını davam etdirə bilməyəcəyi kimi, insan da həyatının ən xoşbəxt anını yaşadığını düşünə biləcək qədər xoşbəxtdirsə, gələcəyin də gözəl olacağını düşünəcək qədər nikbin olur.
Keçən dəfələrdə terapiyada olarkən psixoloq ən xoşbəxt anımı bölüşməyimi istədi, o gündən bəri düşünürəm. Ya yaşamışam amma "hələ qabaqdadır" deyərək fərqinə varmamışam, ya da həqiqətən də "hələ qabaqdadır".

yaş artdıqca daha yaxşı dərk edilən şeylər

Dünyada “sizi başa düşürəm” gözlərinin saxtaları törəmişdi ; gerçəyi saxtadan ayırmaq çətin idi. “Sizi başa düşürəm, danışmağınıza gərək yoxdur” ya da “Siz onlara baxmayın-yalnız gözlərimə baxın” baxışlarının çoxu, əslində “Bu günü keçirmək üçün birinə ehtiyacım var” qəlibindən ibarət idi.

Telefonun notelarında haradan götürərək yazdığımı xatırlamadığım cümlələrlə üz üzə qaldım, düşündüm; son keçən günləri, ayları, illəri . Başa düşüldüyüm "gözləri" xatırladım. Saylarının azaldığını və daha da azalacağını hiss edərək çarəsizcə yenidən və yenidən oxudum.

yazarların hazırda düşündükləri

Gün işığı və təmiz havadan məhrum olan bu balaca , miskin otağımda uzanarkən keçirdiyim qaranlıq gecələrdə bəzən özümü ətrafdan; üstünə gələcək tapdaqlardan qaçmaq üçün qarşısına çıxan ilk qutunun küncünə sığınmış balaca bir böcək kimi aciz, bəzən isə onu gələcək təhlükələrdən qorumaq üçün böyük bir qutuya sahib böcək kimi şanslı hiss edirdim. Bəzən gözüm otaqdakı qaçışan böcəklərə sataşırdı, iyrənirdim onlardan, baxmaq istəmirdim. Ancaq onlarla birlikdə bütünləşməkdən də xoşum gəlirdi eyni zamanda. “Baxın!”-, deyirdim onlara, “baxın! özümü sizdən sayıram, sizi də özümdən, nə sizi xor görürəm , nə də özümü üstün. Siz məndən qorxursuz, mənim də sizə baxanda lap ürəyim bulanır. amma bütün bu ikrah oyadan qarşılıqlı hisslərimizə rəğmən qəbullanmışıq bir birimizi, mən buna alışmışam, siz də alışın…”

the new abnormal

The Strokes qrupunun 2020-ci ildə buraxılmış indie rock tərzi dinləməkdən yorulmadığım albomu.
Not the same anymore , onla kəşf etmişdim ilk. o vaxtdan bəri də çox şey dəyişib; xəyallarım, gözləntilərim, həyata tutunuşum, xatirələrim. Xatirələr dəyişilmir deyilməsin, bəzən daha fərqli baxa bilirsən yaşanmışlıqlara, elə zaman gəlir çatır ki, xatirələrin də artıq eyni gəlmir sənə. içində heç bilmədiyin şeylər oyada bilir bəzən, ya da bildiyin ancaq oyatmaq istəmədiyin şeyləri .
Drums please, Fab. Drums toxunuşlarına bənzədirdim düşüncələrimi Ode to the meds parçası hər bu yerinə gəldikdə; fərqli toxunuşlar, eyni ritm. Xəyalpərəst biri deyiləm, təəssüf ki. Gələcək planlarım aşağı yuxarı eyni yerə gəlib çıxır hər dəfə. Buna rəğmən xəyal qururdum dinləyərkən. Selfless parçasında dediyi kimi “ i’m not scared, just don’t care ” , artıq gələcəklə bağlı qayğılanmaq da istəmirdim.
indi bunları bura yazmaq istədim, çünki yenə boşluqda xəyal qurmağı dayandırmışam. bu albomu dinləyərkən həmin vaxtlardakı reallıqdan uzaq halımı xatırlayıram. Gülümsəyirəm..
Bu gün isə bir xəyal daha qurdum; illər keçib və uzun bir aradan sonra yenidən dinləyirəm . Fərqi yoxdu o zaman vaxtı ikən qurduğum xəyallar gerçək olacaq ya da olmayacaq, və ya indi yaşadıqlarımdan peşman olacam ya da olmayacam. Xəyallarımı qurarkən, həyatıma davam edərkən yaşadığım hisslərin, həyəcanın, ümidin, sevincin, kədərin- nostalgiyasını indidən ən dərinimdə hiss edirəm. Bu albomu hər dinlədikcə yaşanmışlıq hissi bürüyür içimi.
Musiqinin ən əvəzolunmaz tərəfidir onun yaratdığı nostalgiya. Qəfildən özünü illər öncədə tapa bilirsən. nə yaşandığından aslı olmadan xəfif bir hüznlü gülümsəmə enir üzünə.
Mən indidən gülümsəyirəm.

(youtube: )

greek weird wave

2008-ci il sonrasında Yunanıstanda yaşanan iqtisadi böhran səbəbiylə ortaya çıxmış özünəməxsus “qəribə” tərzi ilə seçilən filmlərin daxil olduğu Yunan yeni dalğasına tənqidçilər tərəfindən verilmiş ad. Hər nə qədər iqtisadi böhranla əlaqəli olsa da, filmlərdə bu açıq şəkildə göstərilmir və diqqət daha çox insanların yaşam tərzlərinə və onların mental vəziyyətinə yönəlir. Əsasən ailə, əxlaqi dəyərlər, azadlıq, seksuallıq, fetişizm kimi mövzulara toxunulur. Bu filmlərin xarakterik xüsusiyyətlərinə ümumi ağır atmosferi, obrazların heç bir emosiya/duyğu əks etdirməyən, ilk baxışda məna yükləyə bilmədiyimiz qəribə davranışlarını misal göstərə bilərik. izləyərkən bir tərəfdən nə izlədiyini anlamağa çalışır, digər tərəfdən anlaşılmaz bir narahatlıq içərisində olursan. hətta bəzi səhnələr izlənilmir, dözülməz dərəcədə narahatedicdir. öndə gələn rejissorlarından biri yorgos lanthimosdur. Həm rejissorun, həm də bu cərəyanın ən tanınmış filmi Dogtoothdur. Rejissoru tənqid edəcək qədər filmini izləməmişəm, ancaq ümumilikdə deyə bilərəm ki nə rejjisor, nə də bu cərəyana aid filmləri bəyəndim.

"Nə imiş bu Greek weird wave ?" deyənlər Mubi tərəfindən hazırlanmış listdən istifadə edə bilər
link

space rock

Mənim üçün tam mənası ilə pink floydun a saucerful of secretsidir space rock janrı.
Bir dəfə qulaqlıqla yatdığm zamanlar idi hələ, gecə parçanın tam 1:20-1:22 saniyələri arası ayılmışdım, həqiqətən özümü “boşluqda” gəzirmişəm ( və ya uçurmuşam?) kimi hiss etdirmişdi sonuna qədər. Daha sonra dəfələrlə dinləsəmdə eyni hissi yaşamamışam heç birində. Yuxulu ikən ayrı bir təsir göstərirmiş, deməli.
Eyni olmasa da, ən yaxın oxşar təsir bağışlayanlardan:
Eloy inside -

(youtube: )

insan nə ilə yaşayır

Entry başlığın aid olduğu kitab barədə deyil. Ancaq hazır yeri gəlmişkən bölüşmək istədim.

“Adam bir ilin hesabını aparırdı, halbuki axşam olmadan öləcəyini bilmirdi.
insanda nə olduğunu öyrənmişdim. Artıq insana nə verilmədiyini də bilirdim. insana nəyə ehtiyacı olduğunu bilmə bacarığı verilməmişdi”

Keçən ay çimərlikdə olarkən kitabı oxumağa başlamışdım. Yuxarıdakı sətirləri də xətlədim oxuyarkən. Elə hekayənin sonlarına doğru idi, bitirdim. Hələ ki təsirində olduğumdan düşüncələr aləminə dalmışdım.
Sadəcə bir neçə dəqiqə sonra xilasedicilər anamı tutub yanıma gətirdilər. Boğulmaq üzrə imiş dənizdə, mən də xəbərsiz oturmuşam kənarda.
Ağlayırdı, özünü itirmişdi tamamilə. Belə anlarda soyuqqanlı oluram nədənsə, sadəcə anamı sakitləşdirməyə fokuslanmışdım. Həyəcanlanmadım, ağlamadım, düzünü desəm həmin anlarda pis belə olmadım.
Sanatoriyada olduğumuzdan elə orada kiçik klinika kimi bir yer də var idi. Ora apardılar anamı, bir neçə saat sonra çıxardıq. O içəridə olarkən, bir yandan yanında olmamağın, bununla bərabər nədənini anlamadığım soyuqqanlılığımın verdiyi vicdan əzabı, digər yandan yuxarıdakı sətirlər ağlımda dolaşırdı.

Oradan çıxdıqdan sonra anamla söhbət edib vəziyyəti yumşaltmağa çalışırdım guya. “ölümün nə vaxt gələcəyini bilmək olmurmuş” deyib dalırdı elə.
Hər halda, bu bilinməzliyin dəyəri ən çox ölümlə üz üzə gələndə daha çox anlaşılır deyərək anamı rahatlatmağa çalışırdım ki, “artıq sən bunu yaşamış biri olaraq həyatının hər gününə necə bərk yapışmalı olduğunu bilirsən” deyirdim.
Düzünü desəm, öz dediklərimin boş olduğunu bunları deyərkən də bilirdim, indi də bilirəm. Yuxarıda da qeyd etdiyim kimi insan nəyə ehtiyacı olduğunu bilmədən yaşayıb hər zaman, və bu belə də davam edəcək. Ölümün hər an gələ biləcəyini bilsək belə, onun yaxın, yoxsa uzaq olduğunu düşünmədən ehtiyaclarımızın, daha doğrusu, ehtiyac sandığımız şeylərin ardınca baxırıq, gözləyirik. Əlbəttə, Bəzən belə hadisələr qısa müddətli də olsa yaşamın dəyərini xatırlamağımıza səbəb olur, ancaq bir müddət sonra özümüzü yenidən sonu bilinməyən mübarizələrin ortasında tapırıq.
Yaşadığım hadisə ilə həmin hekayəni oxumağımın eyni zamanda gerçəkləşməsi həyatın qəribə təsadüflərindən biri idimi, deyildimi bilmirəm. Əslinə qalsa, Təsadüf varmı, yoxdurmu heç onu da bilmirəm. Lakin bu hər nə idisə, nə həmin hekayəni, nə də həmin günkü bir birinə qarışmış düşüncələrimi unutmamağıma vəsilə oldu.

unudulmaz kitab cümlələri

Tolstoy'un dirilmə əsərindən:
"Adətən belə güman edirlər ki, oğru, qatil, casus, fahişə öz peşələrinin pisliyini bilib, ondan utanmalıdırlar. Amma tamamilə tərsinə olur. Talenin və öz günah və səhvləri ucbatından məlum vəziyyətə düşmüş insanlar, nə qədər yanlış da olsa, ümumiyyətlə, həyat haqqında özlərinə elə bir təsəvvür yaradırlar ki, öz vəziyyətləri onlara yaxşı və hörmətə layiq görünür. Belə bir təsəvvürü davam etdirmək üçün isə insanlar instinktiv olaraq, elə insanlar mühitində dolanırlar ki, orada onların həyat və öz mövqeləri haqqındakı təsəvvürləri qəbul edilmiş olsun. Söhbət öz zirəklikləri ilə öyünən oğrulardan, öz əxlaqsızlıqları ilə öyünən fahişələrdən, öz amansızlıqları ilə öyünən qatillərdən getdikdə, bu bizi təəccübləndirir. Ancaq bu bizi yalnız ona görə təəccübləndirir ki, biz bu mühitdən kənardayıq, amma öz var-dövlətləri - yəni soyğunçuluqları ilə öyünən varlılar, öz qələbələri- yəni qatillikləri ilə lovğalanan sərkərdələr, öz qüdrətləri - yəni zorakılıqları ilə fəxr edən hökmranlar aləmində də vəziyyət eyni deyilmi?"

estetikasına görə ən yaxşı filmlər

Əgər film estetikasından bəhs edilirsə, mənə görə, Wes anderson ilk başda adı gəlməli olan rejissorlardandır. Film səhnələrində bir birindən qüsursuz “tablolar” yatır sanki. xüsusilə də simmetriya obsessiyası olanlar üçün ayrıca bir həzz verəcəkdir. Ən bəyənilən rəng ahənginə sahib filmləri moonrise kingdom və the grand budapest hoteldir.

Moonrise kingdom filmində başlıca olaraq sarı rəng işlənmişdir. Kirli sarı tonlarının hakimliyi hadisələrin əsasında duran uşaqlıq sevgisinin yaratdığı nostaljik havanı tamamilə əks etdirməyi bacarmışdır. Filmin digər əsas rəng paletinə qəhvəyi, kirli narıncı və yaşıl tonları aiddir.


The grand budapest hotel isə tamamilə fərqli bir estetikaya sahibdir. Filmdə hadisələr 4 fərqli zaman eşiyində baş verir və hər birinə uyğun rəng harmoniyasından istfadə edilmişdir. Filmin başlanğıcında (1-ci zaman bölgüsündə) çəhrayı, bənövşəyi, qırmızı rənglərindən istifadə olunmuşdur. Bütün bu rəngləri bir arada düşünmək belə insanı yorduğu halda , izləyərkən heç də elə olmadığını görürük. Simmetrik səhnələrinin yoğunluğu ilə seçilir.



Rəng paletinin analizi üçün belə bir video da var :

(youtube: )

atama məktub

Franz Kafkanın 1919-cu ildə atasına yazdığı məktub. Məktubu anasına vermişdir ki, atasına o versin. Ancaq anası məktubu geri qaytarmışdır və məktub atasına çatmamışdır. kafka məktubda atasının “tərbiyə” üsulundan, özünün də dediyi kimi “xırda” görünən şeylərin onda buraxdığı psixoloji sarsıntılardan bəhs edir:

“xahiş edirəm, məni düzgün başa düş, ata, bəlkə də bunların hamısı adi xırdalıqlar idi, ancaq mənə ona görə təsir edirdilər ki, sən- böyüklər böyüyü hesab elədiyim insan- mənim boynuma qoyduğun ayələrə heç özün əməl etmirdin…”

Baxmayaraq ki, kafka məktubu öz atasına ünvanlayaraq yazıb, atası tərəfindən əskikliyi olan hər kəs özünü, atasını, özlərinin münasibətini tapacaqdır o sətirlərdə.

davamlı dava edən ailədə böyümək

Mənasız davalar, qışqırıqlar günlük yaşantının bir parçası halına dönüşdüyündən yola vermək və vecsizləşmək mövzusunda ustalaşmağınıza səbəb olur. Ancaq hər nə qədər boş versən də, ya da boş verdiyinə özünü inandırsan da bəzən anidən bitmək bilməyən gərginlik və hüzursuzluq havasından artıq boğulmaq üzrə olduğun hissi gəlir.

zerkalo

Andrey tarkovskinin ərsəyə gətirdiyi və haqqında “anam üçündür” dediyi film.

Filmin ən çox diqqətimi çəkən hissəsi məhz anası və həyat yoldaşını eyni aktrisanın canlandırmasıdır. Onsuz da filmdə açıq şəkildə bu iki qadının bənzər taleləri bölüşdükləri göz önündədir. Məncə, rejissor eyni aktrisanı seçməklə həm bunu, həm də gələcəkdə etdiyimiz hər bir seçimdə keçmişin özümüzün də fərqinə varmadan şüuraltımıza yeritdiyi izlərin əks olunduğunu vurğulayır.


--spoiler--


Əsas qəhrəmanımız anasına qarşı günahkarlıq, əzab duyur. illər sonra isə ona bənzəyən başqa bir qadınla həyat qurur və yenidən eyni əzab və günahkarlıq duyğusuyla üzləşir.


--spoiler--


Nə ediriksə edək, keçmiş ətəklərimizlə birlikdə ardımızca gəlir hər zaman.

unudulmaz film səhnələri

Contact filmi, ayna səhnəsi.

(youtube: )

(youtube: )

anathema

Qədim yunan dilindəki "lənətlənmiş, şərə həsr olunmuş kimsə" mənasını verən antithenai sözündən törəmiş latın sözüdür. “Qəbul olunmayan, qovulmuş adam” mənasını verir.

Həmçinin parçalarıyla da insanı "lənətləyən" Proqressiv rock qrupunun adıdır. Dinlənilən hər hansısa parçasında qrup adının əks etdirdiklərini hiss edirsiniz. Ya da elə hiss edirsiniz deyə dinləyirsiniz -*

(youtube: )