lily


533   0   0   0
lily 3.nəsil yazar
reytinq xalı: 812
karma xalı:-99
entry sayı:533
izləyənlər:9
sifariş sayı:0

son yazdıqları| | əl əməyi göz nuru| favori seçdikləri| favori seçilənləri| bütün entryleri| saxlanılanlar| lövhə/blog

lily dünen 3 yaşı tamam oldu..lily artıq dünyanı keşv etmeye, daha doğrusu dünyanın türkler demiş kaç bucak olduğunu anlamağa başlıyıb..ana qucağından-telebelik illerinden- düşüb diger uşaqların arasına-reqabet dolu iş heyatına- qarışıb oyun oynamaq isteyir..gel gör ki diger uşaqlar onu oyuna daxil etmek istemir, iteleyir, hırpalayırlar..lily tek başına küncde oturur, onların ses küylü, dava dalaşlı, her növ duyğusal reaksiyanın gösterildiyi (qısqanclıq, paxıllıq, esebilik, valideynlere-üstlere şikayet) oyunlarına baxır..halbuki heç bele düşünmemişdi, tek başına öyrendiklerini dostları ile de paylaşacaq, beraber oynayacaq, beraber yeni şeyler keşv edeceklerdi..amma lily oturub baxır, küncde...orada...baxır ve baxır...
qramı ən dəyərli maddələr salep..he bildiyiniz salep, darçın töküb içdiyimiz..keçen defe dedim besdi men buna 5 6 lira verdim 5 liralıq evde ne qeder içerem..girdim dükkana , düşündüm almışken 1 kilo zad alım..tam o anda qiymetini öğrenmekle kiçik bir şok yaşadım, 400 lira, ıhım sehv eşitmediz..bir de yarı yarıya şeker tozu, darçınla qarışdırılmış şekli vardı, ondan 5 liralıq alıb çıxdım -*
no blues yaradıcılıqlarında şerqle qerbin möhteşem sentezini harmanlaya bilmiş qrup..hollandiyalı sayılsa da yığma qrup deyek biz buna. parçaların mozaik terzi rengarengliyi, üreye yatması da bununla bağlıdır yeqin ki..Farewell Shalabiye adlı aşağıdakı parçanı dinleyin, ne demek istediyimi anlayacaqsız:

(youtube: )
gizli bu başlığa görene qeder nezerimde bütün sözlüyü, yetmezmiş kimi meslehetxananı işğal etmiş yazar..nece meger deyirem, hamı qaçıb sözlükden sadece bu bey yazıb pozur..nece deyirdiz: tekere düşmüşdüm -*haqq verin ama aylar var ki girmirdim sözlüye..
planet earth 2 nece başlayım bilmedim..o qeder gözeldi..herçend birinci sezonun tekrarı mahiyyetinde olub, amma bu onun möhteşemliyine esla kölge düşürmez..baxdıqca tebiete heyranlıqla yanaşı bu texnologiya ne eceb şeydi deye tekrar tekrar keçirdim üreyimden. bu sezonu birinci sezondan ayıran da mehz texnoloji yeniliklerin çekim prosesine daxil edilmesidi. izledikce insanın ciddi ciddi sakit, tebietin qoynunda bir yere köçüb gedesi gelir. yadımda qalan bir neçe sehneni paylaşım sizlerle:

--spoiler--

pinqvinlerin balalarına yemek aparmaq üçün sert hava şeraitinde okenda ölüm qalım savaşına girmesi..qanlar içinde kilometrelerce qitenin içine-yuvalarına doğru qayıdırlar, bezileri bu ölüm qalım savaşında meğlub olur..çok toxunaqlı sehneler idi, demek bu duyğu sadece insanlara xas deyil. heyvanlar da aileleri üçün ölüm bahasına maddi ehtiyacları qarşılamağı göze alırlar..ve ata pinqvinin yuvaya döndükden sonra balaların yanında qalması, yem getirme sırasının ana pinqvine keçmesi..möhteşem, inanın heyretler içinde izledim..tebietden ders almağımız gerekli o qeder şey var ki..
ilk bölümde tembel heyvanın çiftleşmek üçün üzme sehneleri çox eylenceli idi, o qeder yolu gedib sehv geldiyini anladığı o an..
albatros quşları tebi ki, çiftleşme döneminde 1 il görmediyi halda öz çiftini gözlemesi..günlerce tek başına gözlemesi, bir de heyvan deyirik bunlara. eminem insanların ekseriyyeti bu qeder sadiq deyil. ve çiftinin geldiyi zaman, baxışmalar..sadece fiziksel temasa dayanmayan münasibet..
çeyirtkelerle bağlı sehne de möhteşem idi..bir de erkek quşların çiftleşme reqsi çox güldürdü. tarla quşları idi sehv elemiremse, bu cinsde dominant teref dişilerdi belli ki, resmen oturub hansı daha yükseye tullanacaq deye baxır, insafsız -* feqet tebietin qanunu var elbette: dünyaya getireceyin balalar üçün en üstün erkeyi seçme instinkti..daha sağlam nesiller yetişdirmek adına, yoxsa keyfinden deyil yeni -*)

--spoiler--

her bölümün arxasında çekiliş günlükleri verilir ki, bunlar da dadından yenmez. bölüm içinde adeten en çetin sehneni seçib nece çekdiklerini gösterirler. hindistandakı çekimler sırasında fillerin gizli kameraları ezmesi sehneleri ela idi. bir de boz ayıların qaşınma sehneleri var tebi, çox eylendirdi..
bunları oxumaqdansa açın izleyin -* yaşayın o gözel hisleri...
princess mononoke qubadlıya geden adam da olmasa o gözelim animasiyalara heç toxunan olmayacaq demek ki sözlükde...teessüfler olsun..
orijinal adıyla mononoke hime insanla tebietin münasibetini mövzu alan en gözel ve yaradıcı (işin içinde miyazaki varsa herçend bu sözü istidafe etmek klişe sayılar) animasiyalardandır..ve sehneye çıxmasının üzerinden 20 il ötmesine baxmayaraq vizual bir ziyafet kimi gelir adama. bu animeni izledikden sonra ağac, meşe, tebiet qavramlarına maraq duymayacaq, onları sevmeyecek uşaq yoxdur yeqin ki. ve bununla beraber vermek istediyi anlamlı mesajları da en gözel şekilde çatıra bilib izleyicilere..meselen insanların demiri keşv etmeleri ve intensiv bir şekilde istifade etmeye başlamaları ile heyatlarının, diger insan topluluqlarına ve tebiete qarşı münasibetlerinin nece deyişdiyini bir uşağa anlatmaq bu animasiya ile çox asan olar mence..
düşünürem ki belke de cemiyyet olaraq bizlere uşaqlıqda miyazaki eserleri izledilseydi (medeni yaxınlıq olsaydı ve ya valideynlerimiz şüurlu şekilde izletselerdi) tebietle daha çox bütünleşe biler, özümüzü onun bir parçası kimi hiss ederdik, sahibi olaraq deyil..ve bu adamın eserleri xoş dad buraxdıqları qeder de anlamlı ve şişirtmeden uzaqdırlar..meselen, eserin başında prensin qolu lenetlendiyi zaman bilge qadının ona dediyi 'taleyini deyişdire bilmezsen' sözü: her şey düzeldikden sonra prensin elindeki lekenin hele de orda olduğu gösterilir. elbette biz öyrenmişik ki eserin sonunda bir sehir olacaq ve her şey düzelib mükemmel hal alacaq. gel gör ki miyazakinin eserleri bu terz bir qapanişdan uzaqdı ve bu mene nece deyerler lezzet edir. çünki uşaqları yalan veede alışdırmır bu eserler. hadiseler bitdikden sonra şişirtmelere, mübaliğelere, 3 almalara ehtiyac olmur. insanlar el ele verib her şeyi düzeltmeye özleri çalışırlar. iki ferqli cemiyyetde uşaqlara verilen iki ferqli mesaj ve yaponların dünya savaşından, atom bombalarından qalıntılarından dirçelib süretle inkişaf etmeleri..bir yanda da bizim kimi cemiyyetler tebi...şerh sizindi...
sevmək xoşdur..bize xoş gelen şeylerin toplusudur eslinde..eşyaların, insanların hadiselerin ve xatirelerin herekete dönmüş halı kimi..sevmek eslinde bizim qarşı terefde (bu her ne olursa olsun) görüb beyendiyimiz bir şey deyil, buna eşq de daxil..sevmek bizim şüuraltımızda toplanmış bütün o yaşanmışlıqların sevginin yöneldiyi varlıqda yeniden keşvidir..bunu en aydın şekilde sevilen varlıq insan olanda izah etmek olar yeqin ki..birini sevirik çünki onda maraq dairemize ve ya hislerimize ve ya çatmaq istediyimiz meqsedlere veya bunların hamısına, qısacası öz kimyamıza aid ne ise tapmış oluruq..ya da sadece bele zenn edirik..freud bu nöqtede bir yere qeder haqlı idi mence: qızların atalarına böyük bir sevgi beslemesi..münasibete başladığım ilk qarşı cins nümayendesine aylar sonra "babam kokuyorsun" demişdim..halbuki bunu aniden ve aylar sonra demişdim. en başlarda ayrılmaq isteyib ayrıla bilmemişdim ondan..belke de meni onun yanında tutan şey atamın qoxusu idi sadece..ve o qoxuyla canlanan xoş duyğular, o xoş duyğuların qarşı terefle eynileşmesi ve duyğulara sevgi olaraq ötürülmesi...
yeni demem o ki canlar sevdiyimiz her şey eslinde topladığımız ve beyendiyimiz melumatlardan/hislerden ve şüuraltımızın eynileşdirdiyi şeylerden başqası deyil..sevdiyimiz her şey eslinde daxilimizde mövcuddur, sadece onu başqa halda maddileşmiş bir varlıq olaraq gördüyümüz zaman sevdik zenn edirik...
timidus #218397
duyğulandırdı ve nedense bir neçe eseri ve heyat hekayesini xatırlatdı..oxuduqca qıvılcımlar oldu ve aniden o hekayeler yadıma düşdü..
kitab oğurluğu ile olan bağından ötürü (bax: the book thief)
bir oğlan uşağının yalnızlıqla olan münasibetinden ötürü: (bax: kürk mantolu madonna )
uzaqlar ve bilinmeyenlerle olan marağından ötürü: (bax: the alchemist)..

ve yeqin ki en esası sadece insan olduğumuz ve ne zamansa eyni hislerin bezileini yaşadığımız üçün o sızıntıyı hiss etdire bildi qelbmizde..
kürk mantolu madonna sabahattin alinin kuyucaklı yusuf ve içimizdeki şeytanla beraber üç romanından biri..eslinde kürk mantolu madonna roman üçün olduqca kiçik, hekaye üçün ise olduqca uzun qalır, bu sebeble onun üçün esasen novella (kiçik hecmli roman) deyirler..

bir eşq romanıdır, lakin esasen ağladan cinsden deyil bir qeder de düşündüren cinsden. en azından menim üçün bele olmuşdu..duyğu yüklüdür, beli, lakin eşqin anlamını, deyerini ehtiva eden düşünceler de az deyil eser içinde..

eseriiki qisme ayıra bilerik: ilk ve giriş qismi sayacağımız ve menim üçün daha deyerli olan bölümde insanlararası münasibetlerden behs edir. ikinci qisimde ise bir insanın hezin hekayesi, eşqin timsalında ele alınır. ne sebeble ilk qisim menim üçün daha mühimdir, çünki o sehifelerde insanlarda görmediyimiz ve ya görsek de anlam vere bilmediyimiz xüsusiyyetlerden behs edir..bunu sadece eserin qehremanı raif efendi timsanlında düşünmeyin. eseri neql edenin özünün kiçik hekayesi de maraqlı idi: işsiz ve maddi anlamda mehrum qalınan günlerde etrafdakıların bize nece münasibet gösterdiyi, destek çıxdığımı yoxsa, iqtisadi ve ya sosial statusundan istifade ederek bizi ezdiyimi kimi nüanslar. ve bir insanın varlığı..varlığı hiss edilmeyeck bir insanın varlığı..ve etrafımızın bu insanlarla dolu olduğu gerçeyi..


--spoiler--

eserin ikinci qismi ise tam bir eşq hekayesidir: duyğulandırdı elbette, belke bir miqdar göz yaşı da tökdürdü, feqet daha çox suallar buraxdı arxasında..türk edebiyyatına mexsus minlerce roman içinde kürk mantolu madonna ne sebeble en zirvede qalmağı bacarıb? türk insanın eşqe verdiyi deyerle mi? ve o eşqe ki orada iki neferden biri deli kimi deyil, gayet ağlı başında sevdiyini söylemişti: beli kürk mantolu madonna idi bu ve raif efendiye tam da bele demişdi: seni seviyorum..deli gibi değil, gayet aklı başında olarak seviyorum..bu madonna heyatı boyu aşiq olacağı birinin qarşısına çıxmasını gözlemiş, bütün o cazibesi ile kişilerin istediyini elde etmeye alışmış dominantlığına qarşı gelmiş ve onu qadın olaraq deyil bir insan olaraq sevecek, qadınlıq namine heç bir şey gözlemeden sevecek birini istemiştir heyatında: lakin bu doğurdan da raifdirmi? maria puder uzun müşahidelerin, cereyan eden hadiselerin ve belke de qelbin sesinin tesiri ile gözlediyi insanın raif olduğuna qerar verir. maria puderle altı üstü eyni yaşda bir qadın olaraq men ise deyirem ki yox, maria bu raif deyildi.. raif senin tebietine göre çox durğun, fazla utanqac, senin deli dolu hallarına göre olduqca çekingen bir xarakterde idi.o senden xarakterinin eksik qalan yönlerinin tapa bilmişdi, feqet sen onda axtardığın keyfiyyetleri tapa bildinmi? biz qadınlar teessüf ki çox vaxt bele zenn edirik, ve ya daha doğrusu özümüzü bir miqdar bele zenn etmeye/hiss etmeye mecbur edirik..merhemet hissimiz göz göre göre ağlımızı yatışdırır, sakinleşdirir, hislerimizi yönlendirmeye başlayır..


--spoiler--

raif efendiye gelince düşünce ve duyğuları olduqca zengin lakin içindekileri herekete keçirmekde passif qalmış bir şexsiyyetdir. eser boyunca bir çoxumuzun ona üreyi yandı, bu çox tebii ve insan olmanın getirdiyi bir empatiya hissidir. lakin mesuliyyetsizlik heddine çatan bu hereketsizliyin getirdiyi facielerin tek mesulu ele o insan özüdür..elexsüs bu bir exlaq meslelesi ise..eserin sonunda boğazım düyünlenmiş halda gözlerimle cümleleri qovalarken o an:

--spoiler--

heyatını mübaliğesiz yoluna feda ettiyin maria puderden sene qalan tek xatire-qızının üçün heç ne etmemeyin..onun ardından getmemeyin, o qatarın arxasından qaçmamağın, onu axtarıb tapmamağın, yanına almamağın, maria puderle olan bağını-gerçek bağını heyatın merhemetsiz qollarına buraxmaxın..bir ata olmanın getirdiyi exlaqi öhdelikleri bir yana qoysaq bele aşiq olduğun, heyatının son on ilinde bir an bele unutmadığın bir qadının seninle arasındakı bağı ve belke gözlerini heyata yumarken sene emanet etdiyi bir canı yad insanarın arasına buraxmağın..

--spoiler--

ve şerhimi maria puderin sözleri ile bitirmek isterdim: - ahh, raif..
doğurdan da bir personaj olaraq sene ne derinden qezeblenmek, ne de tamamen haqq vermek mümkün olur..
xoşbəxtlik ömrü çox qısa olandır..zamanla heyatdakı bütün diger şeyler kimi rengini itirir ve seni terk edir. 1 il önce seni xoşbext eden şeyler sene dadsız, hetta bezen gülünc gelmeye başlayır..ve sen yene öz özünle yalnızlığa mehkum olursan, zira o xoşbextliyin başqalarına bağlı olmuşdu..

ilk genclik illerinden beri beri xeyallar qurmuşdun, onların bir çoxuna çatdın..üniversitet amfisinde oturdun, tehsil qürurla bitti, aşiq oldun, ayağın heç yere basmırdı, xatırlıyırsan? bütün heyatını paylaşmağa hazır idin..hetta paylaşmaq ne kelime her şeyi burax gel dese her kesi silib gedecekdin..gülümseyirsen indi he? hereketlerin ne qeder de uşaqca gelir..qeflete qapılıb böyüdüyünü hiss edirsense, telesirsen. 5 il sonra da bu halına gülümseyeceyini bile bile..

heyatına birileri girdi xoşbext oldun, gettiler bedbext..anlamadınmı hele de? etrafda heç kimin seni xoşbext ede bilmeyeceyini, sadece sen olduğunu, tekce sen..ve meqsedlerin esla seni xoşbextliye götürmeyeceyini? tek başına da kiçik xoşbextlik dediklerinden yaşadın eslinde, qumlara uzanıb sahil ulduzlarına baxdın..hardan bile bilerdin bunun eslinde en xoşbext anlar olduğunu..atanla son mübahisenin hafizenden silinmeyecek en gözel xatire olacağnı..? o zamanlar xoşbextliyin terifi senin üçün iki neferi ehtiva edirdi..ve o ikinci nefer atan deyildi..teessüf, kaş ki bunun deyerini bile bilseydin..

heyatın bulanıqlaşdığı, senin insanları ve münasibetleri tehlil etdiyin zaman uçub gedendir xoşbextlik..başqalarını qısqandığımdan deyil yeqin ki ama bir miqdar cahillik veya gözü qaralıq isteyer her zaman..ve ya belke de bir miqdar dopamin. tek istisna xaricinde-sadece özünle paylaşdığın xoşbextlik..ve ya menevi doyum mu desek bu hala? seni esla terk etmeyecek, hezin duyğular toplusu..sen deyişsen bele qarşına dikilib sen çox deyişdin demeyecek, seni sorğu suala tutmayacaq duyğular. çünki onlar da seninle beraber deyişmiş, tekamüle uğramışdır..kim bilir belke de onlar seni bele deyişdirmişdir?

özünü tanımaqdır xoşbextlik..bir hadise qarşısında bax indi bunu bele edecek deyib gülümsemekdir, sonra da onu ele edib bir daha eylenmekdir öz özünle..güzgü qarşısına keçib bunu doğru elemedin, insanlığa ve exlaqa uyğun deyil bu, deye bilmekdir yeqin ki..ya da göz yaşlarını sile sile yanağını oxşayıb bu da keçecek bilirsen, deye bilmekdir..seni güclü qılan her şeydir eslinde..addım addım böyüyüb kamilleşdiyini hiss ede bilmekdir...
neftçala ləhcəsi bıyyy aızzza baxdene saalla ( sen allah) -teeccüblenme modu
küreyimin ortasınnan curumbur su axır -*
sen to chihiro no kamikakushi anime sevdalısı olmamışam heç vaxt..anlayıram neye göre, hayao miyazaki elinden çıxmış bir anime izlememişdim daha önce..bildiyiniz bütün çizgi filmleri ve animasiyaları bir qırağa qoyun, ruhların qaçışı başqa bir şeydi, dadı damağınızdan, sehneleri şüuraltınızdan silinmeyecek..
ssenari müellifi de rejissoru da miyazakidir ve bu ne möhteşem bir xeyal gücüdür..bütün o xarakterler, hadiseler, qurğu...çox ve real heyatdan qopuq yuxular gören biri olaraq hezz verdi..çox vaxt qalxıb bu yuxuları birilerine danışıram, gülüş obyekti oluram..tanış olmaq şansı olmasa da heyatda birinin seni başa düşme potensialında olması rahatladır düzü -* gel gör ki miyazakinin şüurlatı dünyası yuxularımdan daha derin ve universaldır..
chihiro ruhların alemine düşende üreyimden arzu etdim ki bütün bunlar sonda bir yuxu olmuş olmasın, minnetdaram ki olmadı..chihironun saçındakı bantiki görende en az bir uşaq qeder sevindim..
animasiya çox şeyden behs edir, hem de lap çox..acgözlük, qezeb, kin, hiylegerlik, önyargı, sevgi, alçaqkönüllülük, mesumiyyet kimi şexsi keyfiyyetlerde tutun, aile içi münasibet, valideynlerin uşağa ve uşağın valideynlere, iş mühitindeki münasibetler kimi mezo ve kapitalizm, işçi sinfi ve s. kimi ictimai mefhumlardan..ve ruhların da temizlenmeye ehtiyac duyduğu mistik mövzulardan elbette ki..başlarda mız mız chihironun bele bir dözümlülük göstere bileceyini düşünmemişdim düzü, film içinde de miyazaki önyargının nece bir şey olduğunu bir daha gösterdi..
xarakterlerden behs etsek menim üçün en yaddaqalanı kederin kamilleşdirdiyi, mesumiyyet ve alçaqkönüllülüyün harmanlandığı no face oldu..tekce anime deyil, film tarixinde en anlamlı ve yaddaqalan qehremanlardandı mene göre..ikinci olaraq kawa no kaminin ocağına kömür atan balaca qara sevimli yaratıqlar..hadiselerin gedişatını izleme ve azad iradelerine göre hereket etmeleri nece deyerler lezzet eledi..kawa no kami bığlarından olsa gerek nietzscheni xatırlatdı sona qeder, o da xoş bir xarakter idi...ve cadugarın ekiz bacısının evine qeder müşayet eden tek ayaq üste tullanan küçe lambası
güman edirem uzun müddet yadımda qalacaq sehne qatarla yolculuq sehnesi olacaq..sular içinden süretle keçib geden express, qatarın içindeki o abu hava, sessiz ve yalnız ruhların her dayanacaqda vaqonları bir bir terk etmesi, dayanacaqlardan birinde alacaqaranlıqdakı chihironun özünü yada salan qızcığaz ve qaranlığa uzanıb geden yol..yalnızlığın en derin vizual hallardından idi yeqin ki...
miyazakinin vermek istediyi esas mesajlardan biri de her şeyin bir ruhu olduğu mistizmi ve dünyanı daha yaşanıla bilen bir yer etmek üçün pozitif keyfiyyetlerimizi istifade etmek mecburiyyetinde olduğumuzdur..çayın bir ruhu olduğunu qebul etmek ne qeder xoşdur... o halda qızım onu heç vaxt kirletmek istemez ve dünyada en deyerli varlıqların neslinden olduğu ve ona hökm ede bileceyi sehvinden de uzaq qalmış olar..ruhların qaçışını uşaqlarımla beraber izleyeceyim gün.. o gün ne gözel gün olacaq.....
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20