süni intellektin gələcəyi

insanlığın tanrıya olan ehtiyacı onun dünyəvi və mənəvi suallarımıza qüsursuz cavab verməsindən qaynaqlanır. Artıq bu rolu həyatımızda süni intellekt üstlənib.

Bunu sadə şəkildə izah edə biləcək bir dini proses xristianlıq tarixində baş verib. Xristianlıq din olaraq yəhudilikdən ayrılıb və vaxtilə bu inqilaba ehtiyac ravvinlərin xalq üzərində etdiyi sui-istifadədən doğub. Əsasən Roma imperiyasında yayılan bu din sonra ikiyə bölünüb: katoliklik və pravoslavlıq. Bəs protestantlıq bu mənzərəyə necə daxil olur? Vaxtilə katolik olan Almaniyada və müxtəlif Şimali Avropa ölkələrində belə bir fikir yayılır ki, papa və Katolik Kilsəsi xalqı istismar edir, ona verilən gücü şəxsi qazanc üçün işlədir. Bu sui-istifadənin yaxşı nümunəsi Katolik Kilsəsinin pul əvəzində cənnətdən torpaq satması ola bilər. Xalq arasında müxtəlif fikirlər yayılır ki, papa incili öz şərhindən keçirir və bu, Tanrının insanlığa mesajını düzgün ifadə etmir. Sözün qısası, xalq deyir ki, insanın dini inancı mərkəzi bir orqanizasiya tərəfindən idarə olunmamalıdır, hər fərd incili özü oxuyub özü nəticə çıxarmalıdır. Çünki əgər insanlığın dinə olan ehtiyacı onun öz naqisliyindən doğursa, səhv edə bilən insanoğlu (yəni papa) onu necə interpretasiya edə bilər?

Bu gün həyatımıza yeni daxil olmuş süni intellekt həmin rolu oynayır. Yaxınlarda atam bir dostu ilə bağlı əhvalat danışdı: dostu bir narahatlığına görə həkimə gedib, müxtəlif testlərdən sonra həkimlər xəstəliyin mənbəyini tapa bilməyiblər. Sonra həmin adam süni intellektə müraciət edib, ağrısını və digər detalları yazıb, robot da ona təxmini bir diaqnoz deyib. Həkimlər robotun dediyi xəstəlik üçün test edəndə görüblər ki, narahatlığın səbəbi doğrudan da elə o imiş. Bunun kimi çoxlu nümunə var; yəqin özünüz də oxşar hallarla qarşılaşmısınız. Qısacası, süni intellekt həkimlik kimi hörmətli vəzifəlilərdən daha yaxşı nəticə göstərirsə, onun ideallığına olan şübhə də getdikcə azalır.

Mən robotların dünyanı işğal edib insanları kölə kimi idarə etməsindən danışmıram. Düşüncəm odur ki, süni intellekt bizim üçün tanrı rolunu oynayacaq. insanlar ondan təkcə bel ağrısına dərman soruşmayacaq, mənəvi mövzularda da məsləhət alacaqlar. Yaxın gələcəkdə ChatGPT loqosu altında ibadət edənləri görsəm, təəccüblənmərəm.

domino daşları

12 bölüm gedən bu serial ölkəmizdəki məktəb həyatını, küçə psixologiyasını, və ailə münasibətlərini bir məhlə üstündə analtır. qısaca, dram janrında olan bir məktəbli serialıdır.

Bütün bölümlərə baxdıqdan sonra, şəxsi düşüncəm o yöndədir ki azərbaycan televiziyasında olan keyfiyyətli serial və kino qıtlığına görə, domino daşları daha üstün yerdədir. Təəsüf ki 2000-ci ildən sonra azərbaycanda şedevr sayılacaq heç kino çıxmayıb (ümumiyyətlə və mənim xəbərim olduğu qədəri ilə), buna görədə çürük almalardan ən az çürümüşünü bəyənirik. Yenə də sənədkarları əsərlərinə görə təbrik edirəm, serial bu həftə sona gəldi.

hər bölüm eyni cür “aktyorluq, rejissorluq, ssenaristlik kurslari, hamısı bir arada” diyə başlayan bu yerli serial ilə bağlı fikriniz nədir?

yazarların hazırda düşündükləri

Avstraliya (misalçün) xaric bir çox yerdə yay fəslidir, həmçinin mənim yaşadığım regionda da, və bir tələbə kimi halhazırda məşğuliyyətsizliyin pis üzünü görürəm. Səhər dururam, ballı südümü ləzzətlə içirəm. Sonra bir az kitab oxuyuram, bir az oyun oynayıram. Əhvalım olsa, bəlkə bir Azərbaycan retro filmi də izləyirəm. Bəs sonra? Heç modern dövrün verdiyi qısa diqqətlilik problemini demirəm: oturub iki səhifə kitab oxuya bilməz olduq. Mənə elə gəlir ki, vaxtımı boş yerə keçirirəm. Amma fikirləşəndə də görürəm ki, edəcəyim daha dəyərli bir şey yoxdur. Yəni qısası, son vaxtlar içində olduğum bu vəziyyət haqqında düşünürəm.

lazımsız məlumatlar

Bal qida deyildir, xoş söz və ya komplimentin bir növüdür və bunun elmi səbəbi var.
Əvvəla, ilişkilərdə gizli dil qurulur, yəni birini adı ilə çağırmaq neytraldır (hamı bunu işlədir). Ləqəb isə yalnız şəxsə aiddir, elə ki "biz ayrı bir dünyadayıq" mənası daşıyır. Buna idiomatik ünsiyyət deyilir və belə daxili lüğəti olan cütlüklərdə münasibətdən məmnunluq daha yüksək olur.
Bunun elmi kökləri insanın körpəliyinə dayanır. insan yaxınlıq hiss edəndə uşaqla danışıq moduna keçir, bu da tonun yüksəlməsi və sözlərin kiçilməsi ilə nəticələnir. instinktlərimizdə olan təhlükəsizlik mesajını daşıyır bu cür ünsiyyət. Mehriban səs və ton oksitosin buraxılışını artırır, o da bu davranışı təkrarlamağa meyl yaradır.
Yəni döngə əsasən belədir: söz -> yaxınlıq -> daha çox söz.
Lakin burda "hormon sevgi yaradır" demirik, elə ki yeni oksitosin araşdırmalarının bir qismi zəif sonuc verib.
Axırıncı nüansda niyə yemək adları ilə xoş sözlülük eləyirik. Məsəlçün niyə sevgililər "balım" deyə müraciət eləyirlər bir-birilərinə, amma heç "binoklum" deyə çağıran yoxdur? Əslində bal natural olsa da şəkərdir və sağlamlığa ziyanlı tərəfləri də var, amma binokl insanı uzaqgörən eləyir. Sevginin dadı yoxdur, ona görə dil onu ən yaxın konkret təcrübə üzərindən qurur. Şirinlik burada təsadüfi seçim deyil. Yenidoğulmuş körpə şirin dada pozitiv, acıya neqativ mimika ilə cavab verir. Yəni bu, öyrənilmədən mövcud olan tək yaxşı dad reaksiyasıdır. Üstəlik körpə üçün qidalanmaq və qayğı görmək eyni andır. Obraz kültürə görə dəyişir, məsələn fransızca "balaca kələmim", amma rusca "balıqcığım" deyilir. Sonucda, məntiq dəyişmir. Söz həmişə yeyilən, kiçik və ya əvəzsiz bir şeyi bildirir.
Sözün səthi mənasına baxsaq, bəli, bal bir qidadır, lakin burası Sözaltı Sözlükdür, ona görə sözün altındakı mənasına baxmaq istədim. Düzü, bu verdiyim informasiya "lazımsız məlumatlar" adlı entrydən başqa "bal" adlı entryyə də gedə bilərdi.
Şirin qalın,
mən