yaşlı insan görəndə kədərlənmək

Keçən il ATMdə sıra gözləyirdim.Məndən qabaq Yaşlı adamlar var idi.Birdən qoca kişilərdən biri arxaya doğru büdrədi və başı pozqazan köşkünün dəmirinə dəydi.Kişini qaldırdılar və gördüyüm qədərilə ciddi bir şey olmadı.Həmin gün yaşlanmağın ciddiyyətin anladım.Böyük ehtimalla kişi tək yaşayırdı (çünki əks halda pensiyasını çıxarmağa oğlu ya nəvəsini göndərərdi).Mənim muhtemel sonumu düşünməyə başladım :
Şəxsi baxımını edəcək qədər belə gücün qalmayıb, son enerjini toplayıb pensiyanı çıxarmağa gedirsən və başın gicəllənib yıxılırsan, nəsə olsa köməyə gələcək heç kim yoxdur, evə qayıdıb televizorda xəbərlərin sədası altında son pulunla aldığın quru zavod çörəyini çürümüş dişlərinlə yeməyə çalışırsan.
Ok.Bu levelə çatmamış ölsəm daha yaxşı olar.

din

Bu gün bərbərdə (getdiyim yerdə 3 bərbər işləyir) saçımı kəsdirəndə güzgüdən arxa sıradakı bərbərə baxıb fikirləşdim ki, din və cinayət məcəlləsi deyə bir şey olmasa bu adam at oynadar.Adam gündə beş dəfə namaz qılır amma camaata çox kinli bir şəkildə baxır, salam verəndə almır və sayrə.Bəlkə də içində çox yaxşı adamdır.Sadəcə mənim önyarğılı çoxbilmiş gerzek tavırlarım onu belə görməyimə səbəb olur.Nəysə, onun haqqında düşünərkən din mövzusu yadıma düşdü.

Ümumiyyətlə din sorğulanacaq bir şey deyil.Həqiqətə (həqiqət deyə bir şey olmadığını da görəcəksən onsuzda) çatmaq üçün rahatlığından və xoşəxtliyindən keçməyə hazırsansa sorğulaya bilərsən.Əks halda peşman olma ehtimalın böyükdür.Sorğulayaraq dərin araşdırma etdikdən sonra səni bunlar gözləyir :
1.Yuxusuz gecələr.
2.Az tapılan dini kitabları alaraq itirdiyin pul.
3.Emosional dib, yalvarışlar (xüsusilə əlavə bir dərdin də varsa gecə ağlayaraq məlum şəxsin sənə bir mesaj verməsini istəyəcəksən amma vermeyəcək.ən azından mənə vermədi)
4.Əxlaq anlayışının sarsılması (bu halda özünə əxlaq kodeksi qurmalısan, əks halda nəticələr pis ola bilər)
5.Ekzistensial böhran və ümidsizlik ( özəl olmadığını və heç nəyin mənası olmadığını anlamaq)

Buna baxmayaraq pozitiv təsirlər də ola bilər (məndə və mənim gördüyüm şəxslərdə olmasa da) :
1.Ümid (məntiqli gələn din əksər suallara cavab verib ümidini artıra bilər)
2.Ali məqsədə xidmət (hər hansı dinə mənsub olub onun qaydalarına uyğun yaşamaq)
3.Daxili sakitlik (ilahi ədalətə inanmaq)
Məncə neqativ təsirlərə baxsaq heç də alınacaq riskə oxşamır.Mən şəxsən qəlbən inanaraq namaz qıldığım, oruc tutduğum dönəmlərdə daha xoşbəxt idim.Ona görə də sorğulamayın.Dininizi yaşayın.

xeyirxah işlər

Son dönəmlərdə yavaş-yavaş dünyada xeyirxahlıq deyə bir şey olmadığını düşünməyə başlamışam.Bir insana yaxşılıq ediriksə öz mənafeyimizə görə edirik (şüuraltı səbəblərlə).Yaxşılıq aşkar şəkildə edilibsə insanlar arasında, gizlin edilibsə inandığımız güç və ya varlıq qarşısında reputasiya qazanırıq (balıq bilməsə də xaliq bilər məsələsi).Heyvanlara yardım ediriksə onların şüuraltında insan balasına oxşaması səbəbilə (Evrim Ağacının Hayvan evcilleştiren hayvanlar məzmunlu videosunda daha geniş danışılıb) nəsilartırma instinktimizə əsir düşərək edirik.Həm də biz digər bitkiləri və heyvanları yeyərkən hansı xeyirxahlıqdan söhbət gedə bilər?Xeyirxahlığımız ancaq qida zəncirində ucu bizə toxunmayan canlılara qədərdirsə bunun harası mənəvi təkamüldür?
Valideynlərimiz belə ya bu nəsilartırma instinktinə görə bizi zibilə salıblar ya da "gələcəkdə mənə baxsın" deyə şüurlu şəkildə bizi dünyaya gətiriblər.
Fəlsəfədə onsuzda bu mövzular çoxdandan mövcuddur amma şablon düşüncələrimi də özümə saxlamaq çətin olduğu üçün bura yazma ehtiyacı hiss etdim.Ümid edirəm ki, gələcəkdə bunu oxuyanda artıq yaxşılıq etməkdən imtina etmiş biri olmaram.Olsam da ən azından pislik etməkdən çəkinib neytral qalaram.

gəncə

Bakıdan avtobusla (14 manat , 4.5 saat) və ya qatarla (qiymət dinamikdir , 4 saat) gedə bilərsiniz.Gəncə avtovağzalından 15 nömrəli avtobusla (60 qəpik , yarım saat) şəhər mərkəzinə getmək mümkündür.Ümumiyyətlə şəhər kiçik olduğu üçün Bolt taksi tətbiqindən də istifadə edib mərkəzə getmək sərfəli olur (4-5 manat).
Əsas turistik yerlər şəhər meydanında biri-birinə yaxın yerləşdiyi üçün maksimum 1 saata əsas yerləri gəzmək olur (Gəncə Qala Qapılarındaki muzey, Nizami Gəncəvi məqbərəsi və imamzadə Kompleksi şəhərətrafında yerləşdiyi üçün istisnadır).Karvansaray, Şah Abbas məscidi (hələ də fəaliyyətdədir), Çökək Hamam (bağlı idi), Filarmoniya Binası, Şah Abbas türbəsi, Xan bağı və yanındaki Qala Bürcünü gəzib 15 dəqiqəlik piyada məsafədə olan Butulka evə getsəniz avtovağzala qayıtmaq daha rahat olur, çünki avtobuslar həmin istiqamətdən qayıdır.Butulka ev xaric digərlərinə ya giriş yoxdur ya da pulsuzdur.
Butulka evdə hal-hazırda ailə yaşayır.içəri girdikdə sizdən 3 manat ödəniş istəyirlər.Həmin evdə yaşayan 30-40 yaşlı şəxs sizi ikinci mərtəbəyə çıxarıb böyük bir dəftərdən ora gələn xarici və populyar şəxslərin yazdığı xoş sözləri və şəkilləri göstərir.Daha sonra sizi balkona çıxarıb şəkil çəkmənizə icazə verir.Tur bundan ibarətdir.Ev daxildən adi evlərdən fərqlənmir.Əgər məqsədiniz yerli icmaya xeyir verməkdirsə (məncə evdəki səmimi auraya görə bu pulu verməyə dəyər) onda getməyə dəyər əks halda kənardan baxıb keçə bilərsiniz.
Gəncə mətbəxinə xas hamının bildiyi dovğadan əlavə Zilviyə və Nazik deyilən şirniyyatlar da mövcuddur (getməmişdən qabaq yolüstü şirniyyat mağazası tapın).
Yol taksiləri ilə Bakıya 20-30 manat qarşılığında qayıtmaq mümkündür.
Di gedin gəzin...

anaya demək istədiklərimiz

Mənə baxdığın üçün sağol amma uşaq böyütmək təkcə ehtiyacları qarşılamaq deyil, tərbiyə vermək təkcə söyüş söyməməyi öyrətmək deyil.insan yetişdirmək üçün ona özgüvən vermək, sosial bacarıq aşılamaq, cəmiyyətə uyğunlaşan bir fərd formalaşdırmaq lazımdır."Sən nə zibilsən?!" (daha vulqar formada deyirdin.amma necə bir paradoksdursa sənin mənə işlətdiyin sözü sənin mənə verdiyin tərbiyəyə görə yazmağa utanıram) deyərək, gah xoş davranıb gah da anidən əsəbiləşib uşağı döşəməyə yapışdıraraq, heç nə bacarmayacağını deyərək fərd yetişdirmirlər.Bəhanə ilə açdığın söhbətləri indi yox əvvəl ehtiyacım olanda açmalıydın, mən daha əvvəldən anlayışlı qarşılanmalıydım.indi nəvələrinə eyni davranışı etdikcə hər dəfə dayandırmağa çalışacam amma işin ironik tərəfi odur ki, nə sən səhvlərini anlayacaqsan (dəfələrlə sənə sübut etməyə çalışıb "mən sənə heç nə etməmişəm" cavabı alıb daha sonra nəvələrinə etdiyin eyni hərəkəti göstərib sənə sübut etdikdə də nəvəni göstərərək "o nə zibildi" deməyin də bunu heç vaxt anlamayacağını göstərir) nə də nəvələrin bu problemləri dərk edəcək fərqindəliyə sahib olacaq.
Özümü sağaltmağa çalışıram.Bəlkə tək və ya fərqli çevrədə olsam daha asan olar.Çünki sizə yaxın olduqca bağırtılarınız mənə uşaqlığımı xatırladır.Hər dəfə stress içində evdən çıxmağa çalışmağımın səbəbi bu idi.
Şükr etməliyəm ki, ən azından ailəm, evim, ehtiyaclarımı qarşıladığım bir mühit olub.Bu şeylərə sahib olmayan daha böyük problemli şəxslər var.Müəyyən qədər şanslıyam.Ona görə də mənə etdiyin müsbət şeylər üçün çox sağol, mənfi şeyləri də xahiş edirəm nəvələrinə etmə.

hip hop

Daxilində bir çox qollar olan submədəniyyət.Çox bilinənin əksinə hip hop submədəniyyəti ümumilikdə etirazdan yaranmayıb.Həmin dövrdə ABŞ-də bu submədəniyyətin məşhurlaşması ilə "Qara Pantera" silahlı hərəkatı eyni dövrə təsadüf etdiyi üçün belə bir düşüncə formalaşıb.

Hip hop submədəniyyətinin rep, qraffiti, break dance, djing (dj) kimi qolları mövcuddur.Bəzi mənbələrdə bura skateboarding, beatbox, street fashion və sayrə də aid edilir.Səhv etmirəmsə Africa Bambaatadan (dj) alınan bir müsahibədə Bambaatanın dediyinə görə street business, street fashion, street slangue hip hop submədəniyyətinin digər qolları olaraq qəbul edilir.

Qolların yaranmasına ardıcıl baxsaq ilk öncə 1973-cü ildə Kool Herc adlı şəxsin ev partilərində musiqilərə fərqli mikslər etməsilə djlik, partilərdə həmin musiqi üzərinə reçitativ edilməsilə rep (ilk sugarhill gang), poçtalyon bir şəxsin Taki nikiylə tag atması nəticəsində graffiti (daha sonra bandalar öz ərazilərini işarələdiyi üçün məşhurlaşdı), ilk hip hop partilərində djin komandasından olan rəqqas və rəqqasələrin (b boys & b girls) miksli musiqilərə uyğun rəqsi nəticəsində break dance yarandı.
Uzun sözün qısası hip hop submədəniyyəti əyləncə üçün yaranıb daha sonra çirkli əllərə düşmüş submədəniyyətdir.Əksər qolları ilə məşğul olmuş bir adam kimi deyə bilərəm ki vaxt keçirmək üçün yaxşı üsuldur (gangster havalarına girmədən).
Maraqlanırsınızsa bunlara da baxa bilərsiniz :
Get rich or die tryin
Straight outta compton
Notorius
All eyez on me
8mile
Hustle and flow
Something from nothing (sənədli film)
Səid Riad intro və Outro kitabları

şuşa

Bakı avtovağzalından avtobusla (15 manat, 6 saat) gedə bilərsiniz.Yay fəsli olsa belə gödəkcə götürməyiniz tövsiyyə olunur çünki bəzən axşam saatlarında temperatur kəskin düşür.
Avtobus QoçƏt restoranının qarşısında sərnişinləri düşürüb 4 saat sonra eyni yerdən Bakı istiqamətinə yola düşür.Qayıdanda avtobus Laçından Şuşaya gəldiyi üçün 10 dəqiqə gec gələ bilir.
Otel qiymətləri absurd olduğu üçün (100-250) 4 saat ərzində Şuşanın əsas turistik yerlərini (Cıdır düzü, Şuşa Qalası, Gövhərağa məscidləri, Natavan sarayı, Bülbülün ev muzeyi ) gəzib qayıtmaq daha qənaətcil olur.
Şəhərin böyük bir hissəsi dağıntı halında evlərdən ibarətdir.ANAMA lövhəsi vurulan (yəni minadan təmizlənmiş olduğu gostərilən) evlərə hər ehtimala qarşı girməməyiniz məsləhətdir.
Ən sərfəli və xidmət keyfiyyəti yüksək olan restoran QoçƏt restoranıdır.insanları xoş qarşılayıb çay ikram edirlər.
Son olaraq Google Maps tətbiqinə güvənməyin.Məni bir neçə dəfə "kəsə yol" adı ilə kolluğa salıb vaxtımı itirməyimə səbəb oldu.
Di gedin gəzin...

quba

Bakı avtovağzalından (6 manat, 3 saat) avtobusla getmək mümkündür.Turistik məkanları biri-birinə uzaq olduğu üçün tur vasitəsilə getmək daha əlverişlidir.Şəhərdə Dağ Yəhudiləri muzeyi (10 manat, bələdçi daxil) və Memorial Kompleksi ziyarət edə bilərsiniz.Təbiət səyahəti etmək istəsəniz şəhərdən qərb istiqamətində Qəçreş meşə zonası və cənub istiqamətində Çənlibel gölünə gedə bilərsiniz.
Çənlibel gölünə giriş bir nəfər üçün bir manatdır (qapıda bir dayı durub qanunsuz şəkildə yığır.şaşırdıkmı?hayır).Gölətrafı gəzinti ərazisi azdır (təxmini 15-20 dəqiqəyə bitir).Katamaran (5 manat) ,tir , zipline, oyuncaq aparatı və digər parklarda olan standard şeylər mövcuddur.
Macəra axtarırsınızsa yüksək dağ kəndlərinə (məsələn Qrız) gedə bilərsiniz.
Qutab və Quba paxlavası (bir neçə çeşidi var, dənəsi 3 manat) mətbəxin məşhur nümunələridir
Di gedin gəzin...

lənkəran

Lənkərana Bakı avtovağzalından avtobusla (9 manat, 3 saat) gedə bilərsiniz.Şəhər kiçik olduğu üçün şimaldan (avtovağzaldan) cənuba (Sütəmurdov kəndi körpüsü) piyada təxmini 2 saata gedə bilərsiniz.Şəhərdə gəzməli yerlərə Xan Evi, Həzi Aslanovun Ev muzeyi, Mayak və Zindanqalanı misal göstərmək olar.Xan Evi və Həzi Aslanov muzeyinə getməmişdən qabaq bir neçə platformada həmin yerlərin açıq olduğu haqqında məlumat alıb əmin olun.Sezon olmayan dövrdə getsəniz bağlı olduğunu görə bilərsiniz (mən gedəndə iş saatları olsa da Xan Evini işçilər bağlayıb çıxıb getmişdilər.şaşırdıkmı?hayır).
Mayak və Zindanqala keçmiş Lənkəran qalasının hissələri olmuşdur.Daha sonra 20-ci əsrdə bir tikili dairəvi zindana çevrilmiş (rəvayətə görə Stalin burada cəza çəkib) digəri isə mayak olaraq fəaliyyət göstərmişdir.Hal- hazırda hər iki tikiliyə giriş qadağan olduğu üçün yalnız kənardan müşahidə edə bilərsiniz.
Şəhər kiçik olduğu üçün və turistik məkanlar şəhərin cənub hissəsində biri-birinə yaxın olduğu üçün günlük səyahət üçün əlverişli destinasiyadır (təbii ki, Hirkan Milli Parkını marşrutunuza əlavə etməsəniz).
Ləvəngi, çay, limon hamıya məlum olduğu üçün çox tanınmamış iki mətbəx nümunəsi qeyd edəcəm :
1.Qatlama - Spiralvari şəkərli (üzərində şəkər dənəcikləri olan) şirniyyat.
2.Külçə - Ballı və Qəndi külçə olmaqla iki növü var.Bəzi yerlərdə "partdama" da deyilir.
Dəqiq qiymətlərini xatırlamıram amma birlikdə 2 qatlama, 4 qəndi külçə 5-10 manat civarı etmişdi.
Di gedin gəzin...