*Judah Loew ben Bezalel* adlı Praqa ravvini tərəfindən 16-cı əsrdə Vltava çayının palçığından yəhudiləri qorumaq üçün yaradılmış varlıq. Lakin get-gedə gözləniləndən çox böyüyüb nəzarətdən çıxdığı üçün ravvin onun boynundakı “emet” (ivr. həqiqət) yazısını çıxararır və o, toza dönür. Bəzi versiyalara görə isə ravvin sadəcə öndəki "e" hərfini silmişdi və "met" sözü ivritcə "ölüm" demək olduğu üçün Qolem yoxa çıxmışdı.
Qolem analogiyası incəsənətdə bir çox hallarda "insanın yaratdığı bir şeyin nəzarətdən çıxaraq elə onun özü üçün təhlükəyə dönməsinə" işarət etmək üçün işlənilir. *Karel Çapek*in də yaradıcılığında robotlar üçün (robot anlayışına məhz ilk dəfə onun əsərində rast gəlindiyi düşünülür) məhz qolemdən ilhamlandığı deyilsə də, o, bunu inkar etmişdir. Qolem həm də DC aləmində ravvin rolunda olan *Ragman*ın antoqonistidir.
Psixologiyada: *Qolem effekti* *Piqmalion effekti*nin tərsidir və ətrafdakılar tərəfindən az güvənilən birisinin performansının ona uyğun olaraq zəiflədiyini bildirir. [1]
References
- white rabbit. «qolem». Sözaltı sözlük, 27.05.2021. soz6.com