1918-ci ildə yazılmış azərbaycan respulikasının himni.
haqqında yazılan rəyləri oxuduqda məyus oldum açıqcası. bu qədər insanın haqqında "mənasız" olduğunu düşünməsinin əsas səbəbi məktəblərdir. məktəbdə himni sevdirmirlər, mənasını başa salmırlar. çünki özləri də bilmirlər və sevmirlər.
himnlər ümumiyyətlə bir xalqın azadlığını əldə etdiyi vaxt yazılır. və bu azadlığın qazanılmasını və qorunmasını tərənnüm edir. sözlərini dəyərləndirəndə 1918-ci ili nəzərə alıb dəyərləndirmək lazımdır.
o ildə heç də azərbaycanda yaşayan xalq öz azadlığını mübarizə ilə almıyıb, bu sadəcə marjinal bir qrupun (əsasən müsavat) uğuru idi. respublikadan əvvəlki dövrdə azərbaycanda yaşayan müsəlman xalqdan əsgər aparmırdılar. respublika qurulduqdan sonra bir çox ailə övladları əsgər aparılmasın deyə ya gizlədirdilər, ya rüşvət verirdilər (indiki kimi). respublika qurulduqdan sonra yaranan çətinliklərə də (yemək, iş yerləri, geyim) birlikdə, millət olaraq reaksiya vermədik.
ona görə də bu himn o qəhrəmanlıq edən marjinal qrupun himnidir əslində. qəhrəman övladın şanlı vətəni deyəndə bu övladlar nəzərdə tutulur. onların canlarını verməyə də hazır idilər. (daha sonra verdilər də). minlərlə can qurban olduğunu sadəcə sözdə yox, real həyatda görmüşdülər. (yaşama) hüququndan keçən əsgərləri də görmüşdülər.
və bu çətinliklərlə yaranan ölkə üçün böyük arzuları var idi. sən olasan gülüstan.
və bayrağı yüksəltmək istəyənlər də yenə bu gənclər idi.
bütün bunları düşünərək dinləyəndə musiqinin də hadisələrə uyğun dəyişildiyini hiss etmək olur. əvvəlcə ideya gəlir, müstəqillik ideyası, sonra müharibə, itkilər, gərilim, sonra eyforiya , azadlıq, arzular.
indi bir çoxunuza mənasız gələ bilər bütün bunlar. bəlkə də həqiqətən mənasızdır. amma mən belə hiss edirəm. və hər dəfə bu himn oxunduqca o insanların qarşısında özümü borclu hiss edirəm. onlar azadlığı (hər mənada, düşüncə, yaşam) az qala gətirmişdilər. [1]
Other perspectives
Apollo
orjinal adı "azərbaycan marşı" olan, 70 il itkin düşmüş, not yazıları bəstəkar (gbax: sərdar fərəcov) tərəfindən 1989-cu il 14 iyunda "ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində yazılan "Üzeyir Hacıbəylinin iki marşı" adlı məqalə ilə aşkara çıxan himn.
(gbax: azərbaycan xalq cümhuriyyəti)nin himni olub-olmaması ilə bağlı rəsmi sənəd yoxdur. sərdar fərəcov bu marşı ethem üngör adlı türk bir müəllilfin 60-cı illərdə ankarada nəşr olunan "türk marşları" adlı kitabından tapmışdır. ancaq, bu kitabda qeyd olunan marşların həqiqətən ona məxsus olub-olmamasını təsdiqləmək üçün dövrü mətbuata nəzər saldıqda görmüşdür ki, 14 noyabr 1919-cu ildə çap olunan azərbaycan qəzetində belə bir xəbər var:
"Azərbaycan Demokratik Respublikasının rəsmi dövlət himni üçün keçirilən müsabiqədə Ü.Hacıbəyovun "Milli marş"ı I mükafata layiq görülərək 15000 rubl məbləğində pul ilə təltif olunmuşdu. əsər ilk dəfə səslənərkən hökumət ərkanı ayaqüstü onu dinləmişdir."
həmçinin, bu müsabiqə ilə bağlı nəsib bəy yusifbəyli tərəfindən verilən elan da mətbuatda öz yerini tapmışdır:
ilk dəfə hazırkı formatda 1989-cu il 17 noyabrda azadlıq meydanında səsləndirilmişdir:
(youtube: vXdkydtMq1w)
eyni zamanda, bir neçə il əvvəl "(gbax: abbey road studios)"da müasir versiyada aranjmanı ilə bağlı hazırlanmış qısa film də mövcuddur:
(youtube: ZfQTrqti2vg)
və himnin dinləyiciyə qəmgin hislər bağışlamasının əsas səbəbi bayatı şiraz ladında yazılmış olmasıdır.
qeyd.
#154114 entrydə yazarın qeyd etdiyi marş da bu kitab vasitəsilə aşkara çıxarılıb və adı "azərbaycan milli marşıdır".
mənbə.
(youtube: AFZhX0Dl4_4)
References
- qondarma. «azərbaycan himni». Sözaltı sözlük, 08.05.2013. soz6.com
- Apollo. «azərbaycan himni». Sözaltı sözlük, 27.10.2020. soz6.com