ərəb dilindəmöminlərin əmiri, hökmdarı, lideri mənasına gələn müsəlman torpaqlarında hərbi və fiqhi lideri seçmək üçün istifadə olunan ifadə.
Nisa surəsi 59-cu ayədə belə deyilir: "Ey iman gətirənlər! Allaha və Elçisinə itaət edin, həm də özünüzdən olan rəhbərlərə şəriətə uyğun şəkildə itaət edin. Əgər bir şey haqqında mübahisə etsəniz, Allaha və Axirət gününə inanırsınızsa, Allaha və Onun Elçisinə müraciət edin. Bu, sizin üçün daha xeyirli və nəticə etibarilə daha yaxşıdır."
Bu ayədən yola çıxaraq ömər ibn xəttab özünü əmir əl-möminin adlandırır. Bəzi tarixçilərə görə, əmir əl-möminin məfhumunun ortaya çıxması yeni yaranan İslam dövlətinin mərkəzləşdirilməsində böyük rol oynamışdır, çünki əmir əl-möminin mərkəzi səlahiyyətə xitab edir. Onun vəzifələri, əsasən, idarəediciləri təyin etmək, major siyasi qərarlar almaq və hərbi qəniməti alacaq olan müsəlmanların siyahısını (u: divan) tutmaq idi.
Əhli sünnə inancına görə, bu titul müsəlman cəmiyyətlərə başçılıq etmiş bütün liderlərə şamil olunur: əməvilər, abbasilər, fatimilər.
Əhli şiə inancına əsasən, bu titul yalnız və yalnız birinci imam sayılan əli ibn əbu talibə şamil edilə bilər. Müsəlmanların həqiqi əmiri məhz odur.
ismaililərə görə, bu titul dövrün imamına şamil edilir. Məsələn, əli ibn əbu talibin imamət periodunda əli, həsən ibn əlinin imamət dövründə həsən və s. kimi.
Hal-hazırda isə, Mərakeş konstitusiyasına əsasən Mərakeş kralı əmir əl-möminin titulunu daşıyır. Talibanın lideri də, həmçinin, eyni titulu daşımaqdadır. [1]
References
- lucifermorningstar. «əmir əl-möminin». Sözaltı sözlük, 09.07.2021. soz6.com