Minillərlə ləzzətli yemək 2100 illik gəmi qəzasından xilas olub

Aralıq dənizinin dibində 2100 il keçirdikdən sonra gəmi yükünün tanınmaz hala düşəcəyini gözləyərdiniz. Lakin Türkiyədəki Akdeniz Universitetinin komandası tərəfindən aşkar edilmiş qəzaya uğramış gəminin bahalı yükü ilə bağlı vəziyyət belə deyil.

Bu günə qədər tapılanlar arasında 122 fərqli forma və ölçüdə cəmi 6511 ədəd keramik boşqab, kasa və nimçə var. Əşyalar artıq qabların aşkar edildiyi Adrasan kəndindən təxminən 55 mil məsafədə yerləşən Antalya Muzeyinə köçürülüb.

Onların bu qədər yaxşı qorunub saxlanmasının açarı nə idi?

Bütün məsələ qablaşdırmadadır. Keramik əşyalar qoruyucu material kimi gildən istifadə edilərək taxta yeşiklərə sıx şəkildə yığılmışdı. 2023-cü ildə qəza yeri ilə bağlı aparılan araşdırmaya görə, ərazinin 125-150 fut dərinlikdə olması da buna kömək edib və təsadüfi dalğıcların ərazini və onun yükünü araşdırmasının qarşısını alıb.

Buna baxmayaraq, 2007-ci ildə sualtı xarabalıqları ilk dəfə yerli dalğıc klubunun bir üzvü tapıb. Qısa müddət sonra ərazi akademiklərin nəzarəti və qiymətləndirilməsi altına düşüb, qazıntı işlərinə isə 2025-ci ildə başlanılıb. Akdeniz Universitetindən yenicə dərc olunan təfərrüatlar gəmi qəzası və onun yükünü yenidən gündəmə gətirib və minillik yükün çıxarılması istiqamətində işlər davam edir.

Ekspertlər hesab edirlər ki, keramika məmulatları Türkiyənin Hatay vilayətində bir vaxtlar Rhosus (indiki Arsuz) adlanan yerdə hazırlanıb. Görünür, Rhosus ustalarının sənətkarlığı o qədər diqqətəlayiq olub ki, eramızdan əvvəl 50-ci ildə məşhur Roma qubernatoru Siseron tərəfindən də qeyd edilib. Mütəxəssislər ehtimal edirlər ki, bu əşyalar varlı vətəndaşların bahalı incəsənət əsərləri, geyimlər, bəzək əşyaları və saxsı qablar topladıqları Romaya aparılırmış.