Nəhəng Şir heykəlini təşkil edən qayalar arasında nəsli kəsilmış timsahkimilər aşkar edildi

Giza Böyük Sfinksi ərazidə burnu olmayan yeganə qədim, daş sima deyil.

Qədim misirlilərin Sfinksi tikmək üçün istifadə etdikləri eyni 45 milyon illik əhəngdaşında aşkar edilmiş qazıntı halındakı timsahın da ağzının ucu çatışmır. Lakin sınmış nümunə qavial ailə ağacının yeni bir budağı kimi yenidən təsnif ediləcək qədər bütövdür və bu, tədqiqatçıların oktyabrın 7-də "Royal Society Open Science" jurnalında bildirdiyinə görə, bu sirli heyvanların təkamül tarixini üzə çıxarmağa kömək edə bilər.

Müasir timsahların əksəriyyəti ya əsl timsahlar, ya da alligatorlar ailəsinə aiddir. Lakin tropik Asiyada yaşayan iki qavial növü də mövcuddur. Bunlar uzun, nazik və iynəyəbənzər dişlərlə dolu ağızları olan, nəsli kəsilmək təhlükəsi altında olan nəhəng, balıqla qidalanan timsahlardır. Nəsli kəsilmiş qavialların qalıqları dünyanın hər yerində tapılıb. 1927-ci ildə alman tədqiqatçılar Qahirə yaxınlığındakı təpələrdən toplanmış qavial kəllə sümüyü haqqında məlumat verdilər. Qalıq, bu gün Cənub-Şərqi Asiyada yalnız bir növü qalan Tomistoma cinsinin nəsli kəsilmiş növü kimi müəyyən edilmişdi.

Lakin bu qalıq da daxil olmaqla daha yeni təkamül tədqiqatları bu təsnifatın uyğun olmadığını göstərdi. 2023-cü ildə London Universitet Kollecində doktorluq dərəcəsi üzərində işləyərkən paleontoloq Pol Burk qalıqları ətraflı öyrənmək üçün Almaniyaya getdi. Burk və həmkarları kəllə sümüyünün diqqətli ölçülərini apardılar, beyin və burun boşluqlarının daxili hissəsini ölçmək üçün 3D rentgen üsullarından istifadə etdilər.

Hazırda Stokholmdakı İsveç Təbiət Tarixi Muzeyində çalışan Burk deyir: "Son 100 ildə irəlilədiyimiz üçün bu qalığın hansı növ olduğunu müəyyən etmək üçün tətbiq edə biləcəyimiz çoxlu yeni metodologiyalarımız var".

Komanda ölçüləri yaşayan və qalıq halındakı qavialların ölçüləri ilə müqayisə etdi və bu misirli Tomistoma hesab edilən canlının əslində təsvir edilməmiş bir qavial cinsi olduğunu aşkar etdi. Tədqiqatçılar ona Böyük Sfinkslə əlaqələndirilən Misir tanrısı Heru (və ya Horus) ilə əlaqəli olaraq Herugavialis cairensis adını verdilər. Təsadüfən, Herugavialis kəlləsinin də ağzının ucu çatışmır — bu, onun burnu olmayan heykəllə oxşar cəhətidir.