azərbaycan haqqında "pafos-suz" mənbə tövsiyələri
İnternetdə Azərbaycanın tarixi, coğrafiyası, etnik mənşəyi və genetikası haqqında axtarış edəndə qarşımıza çıxan məlumatların 90%-i ya hədsiz romantikləşdirilmiş millətçilik, ya da qərəzli dezinformasiyadır. Mənə elə mənbələr lazımdır ki, orada "pafos" yox, fakt və akademik dürüstlük olsun.
Aşağıdakı mövzularda bildiyiniz kitab, elmi məqalə, arxiv sənədi və ya beynəlxalq resurs var?
Genetika: Haploqruplar və populyasiya genetikası üzrə (mümkünsə, beynəlxalq laboratoriyaların "peer-reviewed" araşdırmaları).
Etnoqrafiya və Kəndlər: Bölgələrin köhnə məişəti, kəndlərin salınma tarixi və mikro-tarixçəsi (məsələn, Çar Rusiyası və ya SSRİ dövrünün ciddi etnoqrafik qeydləri).
Coğrafiya və İqtisadiyyat: Təbiətin, flora və faunanın dəyişməsi, tarixi ticarət yollarının obyektiv təhlili.
Mədəniyyət: Mifologiya və incəsənətin ideologiyadan arındırılmış təsviri.
Dil fərqi yoxdur (Azərbaycan, İngilis, Rus, Türk və s.). Əsas şərt odur ki, müəllif "biz hamıdan qədimik" və ya "siz yoxsunuz" kimi kənar yanaşmalardan uzaq, soyuqqanlı bir tədqiqatçı olsun.
Məsləhətləriniz üçün öncədən təşəkkürlər.
postun sahibi
3. @97283 chatgpt və gemini yazdım. İki dənə qəşəng sual çıxdı.
1)Azərbaycan ədəbiyyatında digər Qafqaz xalqlarında olduğu kimi aqressiv və ya müdafiə xarakterli bir millətçiliyin olmaması, bizim xalqın 'mədəni və daha təhsilli' olması iləmi bağlıdır, yoxsa bu, bizim fundamentimizdəki bir boşluqdur ki, gənc nəslin (hətta xaricdə oxuyanların belə) siyasi ayıqlıq səviyyəsinin aşağı olmasına gətirib çıxarır?
2) Əgər tarix kitabları tez-tez siyasi qütblərə görə dəyişirsə, genetik koordinatlar (G25, Vahaduo) və toponimika (kənd adlarının etimologiyası) bizim üçün tarixin 'təmizlənmiş' və dəyişdirilməsi mümkün olmayan yeganə dürüst mənbəsi sayıla bilərmi?
4. @97288 Azərbaycan ədəbiyyatının çoxu mən bilən inkişaf edib sovet dövründə, ki, onnan qabaq yazıb oxumaq qabiliyyəti çox az idi onsuz da və o dövr də çar imperiyasının bir qismi idik. O vaxtkı vəziyyət də ürəkaçan deyildi. Qaldı ki, o biri qafqaz xalqlarına... buna dair hansı əsaslı sübutlar var?
2) bu sualı başi işləyən bir tarixçidən sorusmaq lazımdır. Hətta antroploqdan. Elə bu sualı da chatgpt'nin özünə vermək, və lazım olsa daha güclü cavab verməyi üçün (antropolog, tarixçi kimi) train etmək olar.
postun sahibi
5. @97289 təşəkkürlər. Mən özüm genetik test etmişəm. G25 koordinatlarına əsasən nəyi var, Azərbaycanlıyam. Azerbaycan Dagestan, Azerbaijan Kars, Azerbaijani Azeri çıxır. Mən fikirləşirəm ki görən Azərbaycan üçün nələr edə bilərəm? Axı bu ölkədə istər mənəvi, istərsə də maddi olaraq dəyərləndirmir
Siyasi bilgiyə heç bir məlumat olaraq, bilgilənməyə lüzum bilmədim. Ölkəyə və xalqa qarşı gələcək ümidlərim soyuyur. Beynim qarışıq dır
postun sahibi
7. @97470 çox təəssüf ki bir neçə dəfə baxdım. Amma görürəm ki, bizim dildə olanlar pan türkçü və milliyyətçi çoxdur. Fikrimcə rus dilində nələrsə tapmaq olar, çünki siyahıya alınma, rayon və kəndlərə səyahət o yerlər haqqında məlumat daha obyektiv dir. Keçən dəfə reddit bir İngilis dedi ki rus dili bilmək Azərbaycanlı üçün buna görə vacibdir.
adsızyazar @97481
1. ingilislərin arxivlərinə gir. Sayt link bilmirəm ama onların universitetlərinin var olan hər cürə onlayn bazaları, eləcə də başqa mənbələrdə mütləq nələrsə çıxar. Bizdə Cavid Ağanın, eləcə də türklərdə, bizdə və s. bu tip işlərlə məşğul, arxiv eşələyən adamların profillərini analiz elə. Chatgpt'dən bu yazdığım tip mənbələri soruş araşdır gör oradan nə çıxır. Qafqaz regionun tarixi ilə bağlı qərəzsiz beynəlxalq tarixi araşdırmalar, arxivlər, mənbələr. Fərqli ölkələrdəki unilər, araşdırmaçılar, professor tərəfindən aparılan tədqiqatlar və s.
Heyderəliyəvadınanick @97283