...

fata-morqana



facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink
ilğım -

    1. çox nadir halda rast gəlinən ilğım növüdür. predmetin cəld sürüşməsi nəticəsində baş verir
    2. Adını Kral Artur əfsanəsindəki Morgan le Faydən götürən optik hadisə. Morgan le Fay, (italyanca Fata Morgana, yəni, Pəri Morqan) Kral Arturun cadugər ögey bacısı idi. Haqqında olan müxtəlif əfsanələrdən birinə görə o, havada yalançı qəsrlər yaradaraq dənizçiləri öz toruna salır və beləliklə, onların ölümünə səbəb olurdu.
    Günümüzdə bir çox təbiət hadisəsinin elmi izahı olsa da, bir neçə əsr bundan öncə belə hadisələr insanlarda vahimə yaratmağa bəs edirdi. Uzun müddət insanlar fata-morqananın da sehrli, qorxunc bir hadisə olduğunu düşünürdülər.
    Fata-morqana dilimizdə ilğım, dünyada miraj(mirage) olaraq bilinən qeyri-adi təbiət hadisəsinin bir növüdür, optik illüziyadır. Azərbaycan dilinin izahlı lüğətində miraj, "Xəyal, ilğım; üfüqdə cismin və ya göyün bir hissəsinin xəyali görüntüsü, daha çox düzənlik, səhra və dənizdə müşahidə olunan optik hadisə.... " kimi verilən təbiət hadisəsidir. ilğım obyektdən həm yuxarıda, həm də aşağıda təzahür edə bilər. Səhrada və ya digər ərazidə əgər uzaqdan su sahəsi görünürsə, yaxınlaşdıqda isə heç nə yoxdursa, deməli, görünən sadəcə səmanın əksidir. Başqa sözlə, alt ilğımdır.
    Məsələn, bu şəkildəki görüntünü misal göstərmək olar:

    Fata-morqana isə mirajın/ilğımın xüsusi və mürəkkəb növüdür.
    Üst ilğımdır. Obyektin təzahürü ondan yuxarıda əks olunur.

    Quruda, qütblərdə də rast gəlinə bilməsinə baxmayaraq, fata-morqana ən çox dəniz üzərində görülür. Ən çox rast gəlindiyi yerlərdən biri də Messina boğazıdır.
    Hadisənin yaranma səbəbi kimi atmosferin aşağı qatlarında temperatur inversiyası göstərilir. Bilirik ki, atmosferin yuxarı qatlarına çıxdıqca temperatur aşağı düşür. Lakin temperatur inversiyası zamanı isə dənizin üzərindəki havanın temperaturu, onun üzərindəki atmosfer qatındakı havanın temperaturundan daha aşağı olur. Aşağıda soyuq, yuxarıda isti hava olur. Fərqli temperatur və sıxlıqlı qatlardan keçən günəş şüaları sınır, əyilir və bununla da obyektlərin üfüq xəttindən yuxarıda tərs dönmüş, bulanıq, ikiləşmiş və s. formada əks olunması baş verir. Bu optik illüziya nəticəsində sanki göydə üzən qayıqlar, gəmilər, binalar, üfüqdə zolaq şəklində uzanan divar və.s görmək mümkündür.
    Fata-morqana görüntüsü həm də insanın obyektin əksini necə, hansı məsafədən görməsindən asılıdır. Əks olunan obyekt nə qədər uzaqdadırsa, o qədər böyük ölçüdə görünür.
    Bu nadir rast gəlinən, qeyri-adi təbiət hadisəsi ilə bağlı bir çox maraqlı məqamlar var. Hətta bəzi mənbələrdə Titanikin batmasında da fata-morqananın rol oynama ehtimalının olduğu qeyd olunur.
    Əlavə məlumat üçün:
    https://www.farmersalmanac.com/fata-morgana-mirage-28630

    https://www.skybrary.aero/index.php/Fata_Morgana

    https://www.wired.com/2015/01/fantastically-wrong-fata-morgana/amp

    22 əjdaha!

    24.12.2020 18:02, luna
    3. werner herzogun 1971-ci ilə aid sənədli filmi

    1 əjdaha!

    24.12.2020 18:05, carmina burana


üzv ol


...