qaranlıq enerji



facebook twitter əjdaha lazımdı   izlə   lələ   mən   googllalink

    1. astrofizikada kainatın daim genişlənməsinə səbəb olan enerji olaraq təxmin edilir. fizikanın təməl qanunlarına əsasən bir cism ya sabit sürətlə hərəkət edir, ya da təcillə. kainat daimi olaraq artan bir sürətlə - təcillə hərəkət edir. astrofiziklər buna səbəbin qaranlıq enerji olduğunu düşünürlər. təxmini bilgilərə əsasən biz kainatın sadəcə 4%-lik bir qismini müşahidə edə bilirik. geridə qalan qismin 22%-ini qaranlıq maddə 74%-ini qaranlıq enerji tutur.
    2. bizim görüş və hissiyat sahəmizdən kənarda olduğu üçün qaranlıq adlandırılmış olsa da, bəlkə də düşündüyümzdən daha çox aydınlığı vardır. onu dərk etdiyimiz an gerçək aydınlanmanı yaşayacağıımızı düşünürəm.
    3. ən başa dönək. yəni 13.7 milyard il bundan əvvələ.
    kainatda heç bir şey yox, kainatın özü belə yox, bildiyimiz qədəriylə zaman deyə də bir şey yox, sadəcə sonsuz enerji var. sonra bilinməz bir şəkildə bütün enerji iynə ucundan daha balaca bir nöqtəyə çökür və o məşhur big band ortaya çıxır.

    bütün parçacıqlar, Quark'lar, boson'lar, arxasından proton'lar, neytron'lar, arxasından hidrogen kimi ilk primitiv atomlar, sonra kainatın 4 bir tərəfini hidrogen örtməyə başlayır, bu hidrogen qazları bir yerə gəlib yer çəkiminin də yardımı ilə böyük ulduzlar əmələ gətirir. onlar da bir araya gəlib qalaktikaları əmələ gətirir, nova'lar, supernova'lar dəmirdən daha sonrakı elementlərin ortaya çıxmasına səbəb olur, planetlər, qayalıqlar, dünyamız, mədəniyyət, hal-hazırkı yaşamımız deyərkən günümüzün modern dünyasına gəlirik.
    amma hekayə burada bitmir, kainat genişlənməyə davam edir.
    burada işlər biraz qarışmağa başlayır. çünki, kainat böyük patlamanın təsiri ilə genişlənməyə davam edərkən, gözlənmədik şeylər də etməyə başlayır.

    ilk bunun fərqinə varırlar: kainat sürətlə genişlənir, üstəlik daha da artır bu sürət. bu da sual işarələri buraxır ardında. üstündən 13.7 milyard il keçmiş, çox böyük kütlələr əmələ gəlmiş, kütlə çəkimi əmələ gətirəcək milyardlarla böyük kütlələr var, bunların yaratdığı kütlə çəkimi bu böyüməni bir zamandan sonra dayandırması lazım. yəni, dayandırmasa belə ən azından yavaşlatması lazım.

    burada da işin içinə riyazıyyat və fizika girir. hesablayırlar. kainatın hələ də genişlənməsi üçün kainatın bilinəndən çox çox daha dolu olması lazım. indi, bizim gördüyümüz planetlər, novalar, qalaktikalar, quazarlar hamısı bildiyimiz kainatın təxminən 4.8-4.9% ni təşkil edir. aradakı boşluğu qaranlıq maddə ilə bağlayaq deyirik amma görürük ki, bu da cəmi 21-22% i olur bütün kainatın. sonra ortaya bir sual daha çıxır ki, bəs 75% hara gedir?

    qaranlıq enerji də bu. qaranlıq enerji deməyimizin səbəbi, haqqında heç bir şey bilməməyimizdi, qaranlıq maddə kimi təsirləriylə nələr etdiyini də görə bilmirik.


sən də yaz!