yakobinçilər diktaturası

1. bu sifarişi verən: boyumaqamışölçdülər 1789-1793-cü illər arasında fransa inqilabı dövründə qurulan hökümətə verilən ad. yakobin idarə anlayışı adətən din qarşıtı hökümətlərə verilir. məsələn kemalist rejimə də jakoben deyirdilər. yakobinçilər katolik kilsəsi və vatikanın fransa üzərində olan təsirindən narazı olduqları üçün qatı din qarşıtı tədbirlər görmüşdülər. ona görə də bir sıra avropa mənbəsində o quruluş diktatura olaraq gedirdi. ancaq o dövr kralın və monarxiyanın mütləqiyyətini nəzərə alsaq absurd bir tərif olduğu başa düşülər.

2. 1793-94 cu illerde fransada hakimiyyetde olmus hokumet. 1793-de yakobin konstitusiyası deye bilinen konstitusiya qebul etmisler. 1794 cu ilde 9 termidor çevrilişi ile hakimiyyetden salinmislar.

4. bu əjdahadan bizdə niyə yoxdur deyə tez tez düşündürən rejim.

5. 1789-cu ildə qurulsa da , 1793-cü ildə siyasi hakimiyyəti ələ alan pre-partiya . fransız conventioan nationale'da bir müddət məclisin sağ qismində oturan girondins'lərlə siyasi iqtidarı ələ keçirmək üçün mübarizə aparırlar. bu mübarizədə radikal respublikaçı yakobinlər başda george danton , jean-paul marat və maximilian robespierre olmaqla girondins'lərə qalib gəlirlər. 1 səs fərqi ilə kralı edama göndərib , fransız absolutizminin təməl dayaqlarınsan birini çox önəmli dərəcədə sarsıdırlar. həmçinin , bunlara solda və yüksəkdə oturduqları üçün la montagne yəni, dağlar deyilirdi . yakobinlər siyasi hakimiyyəti ələ keçirdikdən sonra siyasi rəqiblərinə qarşı terror siyasəti aparırlar və bu dövrdə inqilab dövründən daha çox adam həlak olur. daha ölçülü bir siyasi xətt izlənməsi tərəfdarı olan danton robespierre və tərəfdarları tərəfindən edam edilir. robespierre diktaturasını qurmaq istəsə də bu alınnmır və yakobinlər robespierre'in ölümündən sonra yenidən güc qazana bilmirlər.nə yakobinlər , nə də jironden'lər siyasi partiya kimliyinə bürünə bilmədilər. hər ikisi mənfəət və fikir birliyi içində olan siyasi qruplaşmalar idilər. ( ingiltərədəki tory və whig'lər kimi ) yakobinlər siyasi literaturaya yeni termin və anlayışlar qazandırdılar. yakobinizm heç bir zaman ideologiya olmadı , bu siyasi hakimiyyəti əldə saxlamaq üçün metod idi. yakobinçi hər kəs ola bilər. öz ideologiyasını zor və diktə yolu ilə qəbul elətdirməyə çalışan hər kəs yakobindir. yalnız anti-din siyasəti güdən iqtidarlara bu ad verilə bilməz. robespierre inqilabın müdafiəsi və inqilabın qazanclarının əldə saxlanması yolunu yalnız və yalnız anti-inqilabi hərəkətlərın dövlətin zor tətbiq edərək qarşısının alınmasında görürdü. buna görə də , yakobin dövrü fransada terror dövrü adlanır. mustafa kamal atatürk'ün də yakobin olduğu qənaətindəyəm. o da inqilablarını (hamısını bura daxil etmək gülünc olar , bir qismini) yakobin şəkildə tətbiq etdi.
qeyd: elm xusüsən , sosial elmlər əxlaqi dəyər yarğıları ilə dəyərləndirilə bilməz. o zaman bu elm olmaqdan çıxar və işin içinə duyğu girər. atatürk'ün , ropespierre'in yakobin olması onları "pis" və ya " yaxşı" etməz. demək istədiyim , əxlaqi dəyərlər sosial elmlərə bu-laş-dı-rıl-ma-ma-lı

yakobinçilər diktaturası

Yalnız deyilsən!