selective perception

1. dilimizdə qavrayışda seçicilik adlanan psixolojik anlayış. yəni ancaq düşündüyümüz önəm verdiyimiz şeyləri qavrayıb alğılayırıq. bir neçə oxşar şeylər arasında sadəcə sizə maraqlı olanı görməyiniz, fərqetməyiniz vəziyyəti. məsələn bahalı bir maşını arzulayırsınızsa, almaq istəyirsinizsə şəhərdə ancaq o arzuladığınız marka olan maşınları görəcəksiniz. yada özünə sevgili tapan biri ətrafda nə qədər sevgililər olduğunun fərqinə varacaq. yada sinifinizdə yada qrupunuzda bir qız var onu sevdiyiniz üçün sadəcə onun dediyi sözləri hərəkətlərini görürsüz qavrayırsız. üstündən illər keçdikdən sonra deyirsiz ala bu qızın padurqası daha gözəlmiş necə fərqinə vara bilməmişəm.

2. (baxma: seçici idrak)
həmçinin (baxma: idraki seçicilik )

3. psixoloji məfhumdur.
öncəlikdə qavrama, qavrayışın (perception) nə olduğunu deyim. duyğular və yaddaşın birgə fəaliyyətinin nəticəsidir. qavrama duyğuların beyində zehni prosedurdan keçməsinin nəticəsində yaranır. bizim keçmiş təcrübələrimiz, yuxularımız, gözləntilərimiz və s. qavramada təsiredici faktordur. qısaca qavrama, duyğuların bu faktorlara əsasən beyində yenidən canlanmasıdır.

insan diqqətini ətrafda baş verən hansısa hadisəyə yönəldir və ya bir otaqdakı hansısa bir əşya (ya da insan) diqqətini çəkir. bir çox şey arasından müəyyən birini seçmək və diqqətini ona yönəltmək. bu selective perception adlanır. qeyri-şüuri olaraq baş verir.

buna təsir edən xarici (qıcıqlandırıcı) və daxili (şəxsi) faktorlar var.

xarici (qıcıqlandırıcı) faktorlardan ən əsası ziddiyyətdir. yəni qıcıqlandırının ətrafdakılardan kəskin şəkildə fərqlənməsi. əsasən reklamlarda daha rahat ayırd etmək olur bunu. məsələn, reklam edilən şeyə diqqət çəkmək məqsədilə ətrafdakı hər şey ona zidd olan şeylərlə əhatələnir, rəngli paltara diqqət çəkmək istəyirsə ətrafdakılar çox sıradan və solgun rəngli geyimlər olacaqdır, diqqəti hərəkət edənə çəkmək istəyirsə, ətrafdakılar sabit və hərəkətsiz olacaqdır.

daxili (şəxsi) faktorlar isə gözlənti, maraq, ehtiyac və inancdır. məsələn, iki dost fərqli futbol komandalarını tutur və həmin iki komanda qarşılıqlı olaraq oynayırlar. bu halda, oyunda yaranan kritik vəziyyətlərlə bağlı dostların şərhləri fərqli olur. başqa deyişlə, insan görmək istədiyini görür.

selective perception

Yalnız deyilsən!