Sözaltı Sözlük - Azərbaycandilli Fikir Ensiklopediyası

+2 əjdaha

1. müzakirə zamanı qarşındakı adamın fikirlərini özünə görə şərh etmə. çox göstərilən və başıma gələn bir nümunəsi var;

+məktəblərdə din dərsi keçilməsinin işə yarayacağını düşünmürəm
-hamı dinsiz olsun istəyirsən? din düşmənisən ala sən?

ya da;

+dünyəvilik önəmlidir. yoxsa ölkədə heç bir inkişaf olmaz
-hamı dinsiz olsun hə? dinsiz cəmiyyət quraq?

ya da əksinə;

+məktəbdə din dərsləri keçilməsi normaldır
-şəriət gəlsin ala? bunu istəyirsən?

+4 əjdaha

2. bütün dünyada, eləcə də azərbaycanda bir çox insanların, əksərən isə islamofobların düşdüyü bir məntiq xətasıdır. "straw man" müqəvva deməkdir. məğzi isə belədir: öz beyninizdə hansısa ideologiya haqqında bir subyekt qurursunuz və ya o ideologiyaya sahib olan ən pis nümunəni götürürsünüz. sonra isə həmin nümunəni sözügedən ideologiyanın həqiqi təmsilçisi kimi təqdim edib tənqid edirsiniz. öz aləminizdə o ideologiyaya qarşı mübarizə apararırsınız, əslində isə sadəcə yaratdığınız müqəvvaya qarşı fikirlər səsləndirirsiniz.
məsələn, heç bir ateist islam inancında dinin məcburi olduğunu, azyaşlılarla evliliyin mövcudluğunu, qeyri-müsəlman olub allaha inananların cəhənnəmlik olduğunu, allaha inanıb yaxşılıq etməyənlərin cənnətlik olduğunu, müsəlmanların kafirləri istədiyi zaman öldürə biləcəyini, cənnətdə 72 bakirə qız olduğunu və s. bunun kimi onlarla şeyin olduğunu heç bir şəkildə qurana əsaslanaraq sübut edə bilməzlər. çünki, bunların heç biri quranın bizə göstərdiyi islam inancında yoxdur. əllərində 3-5 rəvayətdən başqa heç nə yoxdur. amma islamofoblar bu saydıqlarımı faktiki olaraq edən və ya bunlara inanan şəxsləri "straw man"ə çevirirlər və sonra isə bu straw man'in adına islam deyib onu tənqid etməyə və beləcə islamı tənqid etdiklərini düşünməyə başlayırlar. içinə düşdükləri məntiq xətasından ya xəbərləri yoxdur, ya da onlara belə sərf edir.
amma nədənsə şimali koreyada, ssridə, çin xalq respublikasında və s. olan qırğınları, insanlara qarşı edilən vəhşilikləri heç kəs əsl ateizm adlandırmır. stalini, maonu müqəvva edib "bax budur dinsizlik" demirlər. amma bir tərəfdən qərbin, bir tərəfdən bəzi xalqların öz mentalitetinin, bir tərəfdən də savadsızlığın yaratdığı problemləri bir müqəvvada toplayıb islam deyə bilirlər.