28 may 2018 respublikanın 100 illiyi

bu gün məhəmməd əmin rəsulzadənin ad günüdür. ona görə də entry rəsulzadəyə, həmçinin azərbaycana həsr edilib:

azərbaycanı övladı kimi sevən, öləndə də vətəninin adını sayıqlayan bu kişi təəssüf ki, bu gün bizim təbrikimizə layiq deyil. "kaş qurmayaydın bu xarabanı; biz heyvanlar sənin övladının qədrini bilmədik; vətənimizi bir qrup quldurun əlinə verdik; indi qalmışıq poxumuzu yeyə-yeyə" deyirik ürəyimizdə. amma məzarına deyə bilmirik. onsuz deyə də bilmərik. bu dəstə, bu sürü sənin balaca məzarını da vətəninə köçürə bilmədi. şəklini hər yerdən sildi. və biz də qoyun kimi bunları izlədik. bu azmış kimi bir qrup rus agenti sənə "suka" peçatı vurdular. ona da bir söz demədik.
ankaraya gedənlər hər yerdə oldular, ancaq məzarını ziyarət etmədilər.
öndərim! ailənin faciəvi həyatı barədə çoxunun xəbəri yoxdur. elə sənə "qorxaq" deyirlər. bunu deyənlər də "saxta öndərçilər"dən başqası ola bilməz. onlar bir kürd törəməsini öndər sayırlar, ancaq sənin üçün ağızlarınagələni deyirlər.

bax, elə buna görə bu xalqın təbrikinə layiq deyilsən. çünki bu xalq hələ sənin qiymətini anlamayıb. kiçik bir qrup anlayıb. çox təəssüf ki, istisnalar həmişə istisna olaraq qalırlar. sən bu gün olmasan da ideyaların yaşayır. biz gənclərin təfəkküründə əbədi yaşayacaq. çünki sən o vaxt hər avropa ölkəsinin götünün çatmadığı şeyləri bacarmısan. bəlkə bu il sənin ideyalarını ölkədə hakim edə bilməyəcəyik. ancaq əvvəl-axır o ideyalar bu torpaqlarda yenidən doğulacaq. onsuz freud deyib "ən güclü hislər ifadə edilməmiş hislərdir; o hislər basdırılır, sonra isə vahiməli tərzdə üzə çıxırlar".
və mən ondan da əminəm ki, bir qrupun səni "tanrı" kimi görməsindən narahat olacaqsan. çünki elə demokrat və xalqını sevən biri idin ki, xalqının kölə vəziyyətindən məmnun olmazdın. biz də ona görə səni tənqid edənlərə hörmətlə yanaşırıq. cəsarət mövzusu müzakirə alətidir. lakin xalqını müasirləşdirmək mövzusunda sənə güldən artıq söz deyilməməlidir.

ad günün mübarək, öndər!
ad günün mübarək, azərbaycan!

ümid edirəm, bu günü keçmişin yasını tutmaqla deyil, gələcəyin planlarını qurmaqla keçirərik!

həyat

vaxt və məkan; bu iki sərsəm şey həyat üçün elə vacibdir ki... biri olmayanda digəri də qeyri-mümkün hala çevrilir. məkana görə vaxt da gedir. mən bu gün bir şeyi anladım ki, yaş artdıqca həyatın böyük pox olmadığının şahidi olursan. uşaqlıq dövründə nümayiş etdirdiyin həvəslər puç olur. əvvəlki tək sevə, həyəcanlana, sevinə, məmnun ola bilmirsən. "sən xəyal quranda həyat sənə götüylə gülür" cümləsi beyninin divarlarını parçalayır. dodaqlarında əyrilik, gözlərində soyuqluq, yanaqlarında sönüklük ultra-pessimist yeniyetmələrin fonunda uçub simaya qonur. insanlar isə səndən daha uzaq məxluqlara çevrilirlər. cəmiyyətdən təcrid olunub tək-tənha qaldığına görə düşmən biri olursan. həm özünə, həm insanlara... çünki vaxtını bilmirsən. nə vaxt öləcəyini bilmirsən. "fərqli vaxt, fərqli məkan olsaydı" kimi sualları yad edirsən. bu sualların cavabını əminliklə deyən anda xoşbəxtliyin əlamətləri səndən bir qədər də uzaq düşür. çünki özünü dəyərsiz biri olaraq görürsən.
ancaq mən bunları yaxşı bilirəm. bilirəm ki, azərbaycanda xoşbəxt ola bilməyəcəyəm. hər nə qədər valideynlərim xarici ölkəyə köçməyimi məsləhət görsələr də... bilirəm ki, sevgisiz, yarsız qalmaqla üzüm gülməyəcək. hər nə qədər buna görə insanlardan "petux" damğası yesəm də... bilirəm ki, getdiyim yolla müvəffəqiyyətlərə nail olmayacağam. ancaq nəyi dəyişə bilərəm ki?! hər nə qədər xoşbəxt olmasam da həyatımdan razıyam. vaxt da, məkan da mənim bura gəlməyim üçün münasib idi.

sözaltı sözlük

hal-hazırda çox kiçik bir mövzunu hədsiz dərəcədə çox böyüdən yazarların toplaşdığı sözlük.
məsələn:
bir yazar digərinin entrylərini və s. sevmir. okey.
yazarı sevmirsən sevmə.
bundan başqalarına nə?
yazarı blok et, başlığını blok et.
amma yoox. gərək bu mövzu burada böyüdülə, mövzunun burada zibili çıxarıla, xaos yarana.
özüm 2 ilə yaxındır ki, normal girə bilmirəm sözlüyə. hər girəndə də anlamsız mövzularla, başlıqlarla rastlaşıram. başqaları da mənim kimi.
heç kimin dilədiyi bu deyil, zənnimcə.
bir şeydən şikayətlənməkdən xoşum gəlmir amma bu qədər də olmaz axı.
sözlük üzərində böyük əziyyət çəkən insanlar var burada.
heç olmasa onlardan utanmaq lazımdır.
nə vaxtdan yazarların vəzifəsi bu olub?
yazarların vəzifəsi bir-birinə söz soxmaq deyil, entry yazıb, bilgi verməkdir.

sözlüyün də qayəsi budur:
bilgi gücdür!

(baxma: bir az rahatlayın müəllimlər)

yobaz

anlaya bilmədiyim digər bir qrup da "filankəslər öldürülməlidir, əcəb olub ölüb, beləsinin yaşamağındansa ölməyi yaxşıdır, bir mikrob da azaldı" deyə böyürən 13cü əsr qaçqınları, digər sözlə yobazlardır. bilinənin əksinə, yobaz; sadəcə dindarları deyil, özü kimi olmayan heç kəsə yaşama haqqı tanımayan gijdıllahları tərif edir. kitab zad onsuz da lazımsızdır, 11 dəqiqə oxuyub həyatı dərk etmiş insanlar var aranızda. ona görə loru dillə yazacam.

bildik, insan hüquqları qozunuza deyil. dünyəvi ölkə qanunları sizin üçün bir əhəmiyyət kəsb etmir. bəs insanı insan edən empatiya duyğunuz hanı?

ağzımı açıb söz deyə bilmirik, hər şeyi şəhidlərə, qarabağa bağlayırsınız. gəlin elə şəhidlərimizdən danışaq. qarabağda uşağı, qadını, qocanı öldürən kimlər idi? “onlar” - yəni xristianlar yəni güc sahibləri. qarabağda ölən kimlər idi? “biz” - yəni müsəlmanlar yəni azlıq/gücsüz tərəf. "onlar"ın özlərinə görə səbəbləri var idi. onlara görə biz fərqliydik, onlardan deyildik və yox edilməliydik. bolşeviklərin də özlərinə görə səbəbi var idi, xaçlıların da, elə dəyərli hökümətimizin də var. bir fransız bir də argentinalı tanıyıram qarabağda qətl törədənlərə haqq verən. ölən müsəlmandır, onlardan deyil və yox edilməlidir. sizcə onlar sizdən çox fərqlidir? onlar vəhşidir, siz insan? eyni poxun fərqli çalarlarısınız sadəcə.

"mən özüm də homofobikəm amma öldürülməklərinin tərəfdarı deyiləm, sadəcə özlərini gizlətsinlər". aha bu "amma" sizi çox fərqləndirdi geri qalandan. çox hümanist edir bu cümlə sizi. sizcə psixolojik problem kimdədir? həyatını istədiyi kimi yaşayan, yoxsa başını camaatın paçasının arasına soxan? "hamı mənim dediyim kimi yaşasın". heç "axı mən kiməm?" sualını vermisən özünə? kimsən sən? mənim həyatıma burnunu soxmaq ixtiyarını kim verib sənə? kimi təmsil edirsən? nə böyük poxsan ki, mən sənin istədiyin kimi yaşayım?

trump da islamofobikdir, ən güclü ölkənin başçısıdır və müsəlmanlar azlıqdır. "bu 13cü əsr qaçqınlarına dünyamızda yer yoxdur" deyib başınıza bomba yağdıranda haqqlıdırlar deyəcəksən?

bir türk anektodu var; bir türk, bir kürd, bir erməni papası yolla gedəndə qabaqlarına üzüm bağı çıxır. girirlər bağa yeyirlər üzümləri. bağın sahibi çıxır görür bunu, çox hirslənir. amma fikirləşir 3 nəfəri döyə bilməz. gedir yanlarına, deyir, ay erməni papası, yaxşı bu türklə bu kürd mənim din qardaşlarımdır, mənim malım onlara halaldır, sənə nə düşüb mənim üzümümü yeyirsən? türk, kürd və bağ sahibi birləşib papanı döyürlər. sonra sahib qayıdır kürdə deyir, ay kürd, bax bu türk mənim millətimdəndir, mənim malım ona qurbandır, bla bla, basıb kürdü də döyürlər. məlum məsələ axırda da türk döyülür. yerdə yatan türk qayıdır kürdə deyir ki, biz var ya biz bu papanı döydürməyəcəkdik!

bu gün homoseksuallar, sabah saçını sola darayanlar, günün birində də siz və ya sizi təmsil edən biri ölümə məhkum ediləcək. istər dövlət tərəfindən, istər cəmiyyət qınağı ucbatından. "biz" və "onlar" olmağa davam edin, xoşbəxtlik tapacaqsınız.

lebeq inteqralı

riman inteqralının ümumiləşmiş formasıdır.

deməli, riyaziyyat mücərrədləşməyə başladıqca riman inteqralı kimi intuitiv olan şeylər bir növ yararsızlaşır və nəzəriyyələrin inkişafı üçün ideya odur ki, əvvəlki intuitiv olan anlayışın ən vacib xüsusiyyətləri aksiom olaraq doğru qəbul edilir, bu aksiomları ödəyən istənilən riyazi obyekt onun əvəzedicisi olaraq işlədilir. lebeq interalı da bunlardan biridir.

başdan başlasaq, deməli riman inteqralı hesablananda absis oxundakı intervalı n hissəyə bölürdük və funksiyanın seçilmiş bir nöqtədəki qiymətini vururduq o hissənin uzunluğuna. ancaq bunu edərkən əvvəlcədən bildiyimiz, lakin gün kimi aydın olduğu üçün diqqət etmədiyimiz nüanslar var; məsələn funksiyanın təyin oblastı, başqa sözlə x-lər çoxluğu ədəd oxu üzərində göstərilə bilən çoxluqdu, belə ki, ixtiyari bir çoxluq deyil. bu o deməkdir ki, riman inteqralını hesablaya bilmək üçün bizə ilk növbədə bu çoxluğun həndəsi yerinin * topologiyasının olması vacibdir. ikinci növbədə biz axı ədəd oxu üzərində * bir ölçüdə iki nöqtə arasındakı məsafəni hesablaya bilirik; çox asanlıqla görürük ki, sonrakından əvvəlkini çıxsaq məsafəni alırıq. digər tərəfdən bilirik ki, riyazi bir obyekt kimi çoxluq ixtiyari elementlər yığınıdır. bunu ələ alaraq fərz edək ki, bizim funksiyamız elə bir çoxluqda təyin olunub ki, bu çoxluq nizamsızdır və onu heç bir yer anlayışı ilə təsvir edə bilmirik. deməli məsafə anlayışımız da intuitiv olaraq yoxdur. beləcə biz rimanın ifadə etdiyi mənada inteqral anlayışını bu kimi funksiyalar üçün genişləndirə bilmirik.

lakin lebeq deyib ki, biz elə rimanın baxdığı o ən sadə halda başqa bir yanaşmadan istifadə edib onu bu dediyim tip istənilən funksiya üçün genişləndirə bilərik. bu isə o demək idi ki, inteqral anlayışı artıq yer anlayışı olmadan inkişaf etdirilə biləcəkdi. lebeqə görə absis oxunu n hissəyə bölməkdənsə, ordinat oxunu bölmək və ordan ixtiyari bir y' seçib onu absis oxunda bu hissəyə uyğun gələn, yəni y-i bu hissədə yerləşən intervalın uzunluğuna, daha dəqiq ölçüsünə vurub hər belə üfüqi formada üst-üstə yığılmış düzbucaqlının sahəsini alıb sonra da eyni ilə riman kimi davam edə bilərik. nb: riman inteqralında düzbucaqlılar şaquli yan-yana düzülmüş idi.

bu növ yanaşma nəyə görə əlverişli idi bəs? ona görə ki, bu yanaşma ilə biz abstrakt anlayışları daha asanlıqla qəbul edə bilərdik. deməli, f-in seçilmiş bir qiymətini onun tərs funksiyasının qiymətlər çoxluğunun ölçüsünə vurub toplayırıq. bunun üçün bizə ölçüləbilən bir funksiya və ölçü anlayışı lazımdır. ölçüləbilən funksiya odur ki, ona uyğun x-lər üçün mücərrəd mənada yer düzəldə bilirik, hansı ki bizə bir növ məsafəni ölçmək üçün şərait rolunu oynayır. bu məqsədlə ölçüləbilən fəza və cəbr kimi abstrakt anlayışlar daxil edilir. bəs ölçü və yaxud abstrakt mənada məsafə? intuitiv olaraq məsafə mənfi ola bilməz, a nöqtəsindən b-yə qədər olan məsafə elə b-dən a-ya qədər olan məsafəyə bərabərdir və üçbucağın istənilən iki təpə nöqtəsi arasındakı məsafə digər iki tərəfin uzunluqları cəmindən kiçikdir. bu üç şərti ödəyən istənilən funksiyanı/qaydanı yeni çoxluğumuz ölçüləbilən olduğu halda, ondan seçilən istənilən elementlər cütü üçün artıq ölçü olaraq qəbul edə bilərik. bu da olur mücərrəd ölçü anlayışı. beləliklə də, lebeq inteqralı istənilən fəzada, istənilən növ yer anlayışında inteqraldan istifadə etməyi mümkün etmiş oldu.