1. həyatın istisnasız hər sferası insanlar arasındakı güc münasibətlərini əks etdirir. eləcə də siyasi sfera. dövlət hakimiyyəti müəyyən bir qrupun mənafeyinə daha çox xidmət edir. hətta ən demokratik hesab etdiyimiz dövlətlərdə belə seçki qabağı kompaniyada bunu müşahidə etmək olur. məsələn, seçki qabağı deyirlər ki, filan namizəd filan qrup insanlardan daha çox səs alacaq. hillary clinton filan qrup biznesmenlər tərəfindən dəstəklənəcək. trump orta və aşağı təbəqədən daha çox səs alacaq və s. doğurdan da bu belədir. ancaq, dövlət hakimiyyətinin hər hansı bir qrupun mənafeyini daha çox gözləməsi o demək deyil ki, həmin qrup haqlıdır, ədalətlidir. bu sadəcə o deməkdir ki, həmin qrup digərlərindən daha güclüdür. məsələn, fransa burjua inqilabında burjuaziya qalib gələ bilməsəydi böyük ehtimalla xüsusi mülkiyyətin toxunulmazlığı məsələsi bir neçə on il gecikəcəkdi və bu gün dünya tarixi tamam başqa istiqamətdə inkişaf edəcəkdi. biz bəlkə də bu gün mülkiyyət toxunulmazlığı deyilən şeyin nə olduğunu belə bilməyəcəkdik. qanun deyilən şeyi qalib gələnlər-güclülər formalaşdırır. dövlətin qanunları da güclülər yazır. burda ədalətsizlik yoxdur. çünki, yuxarıda dediyim kimi ədalətin özü də güc münasibətlərinin məcmusudur. bizim ideal dediyimiz və ideal olduğuna görə heç vaxt tətbiq oluna bilməyəcəyini iddia etdiyimiz kommunizmin özü belə güc məsələsidir. proletariat ona görə hakimiyyətə gəlmir ki, o haqlıdır. ona görə ki, o güclüdür. öz gücündən istifadə edib burjuaziyanı məhv edir və artıq burjuaziyaya deyil, özünə xidmət edən dövlət yaradır. belə baxanda marksistlərin mülkiyyət ümumiliyi dediyi şey də ədalətli deyil. çünki, ədalət deyilən bir kriteriya yoxdur. sən nəyə əsasən deyə bilərsən ki, mülkiyyət xüsusi olmalıdı ya ümumi? sadəcə özünə sərf eləməyinlə. burjuaziya üçün xüsusi mülkiyyət ədalətlidir, proletariat üçün ümumi. hər ikisi də haqlıdır. bəs hansı qalibdir? güclü olan. bu istisnasız hər bir dövlətdə belədir.

ona görə də kimsə deyirsə ki, biz elə dövlət quracayıq ki, bütün vətəndaşların mənafeyini gözləyəcək, ya biznən məzələnir, ya da temadan ümumiyyətlə başı çıxmır. fikir verməyin o adamlara.