dəşti təsnifi

1. bu sifarişi verən: fövqəl insan
iki cürəsini bildiyim təsnif. Biri Əlibaba Məmmədov tərəfindən yazılıb və bizim bildiyimiz şeirə-qəzələ mahnısıdır.

(youtube:

)

ikincisinin müəllifi kimdi bilmirəm, amma məncə birincidən də yaxşıdı bu.

(youtube:

)

Bu arada dəşti şur muğamı üstündə bir hissə kimi gedir. yəni dəşti muğam dəstgahı deyil. Lad filan deyil. Dəşti üstündə yazılan mahnılar elə Şur üstündə yazılan mahnıdı.

2. Dihaj da Dəşti təsnifini yeni aranjimanda oxuyub. Məncə Faiqin oxuduğu versiya daha uğurludu. Ahmet Kaya daxil bir çox şəxsin ifasında rast gəlinə bilir.

3. Ən uğurlu versiyasını Sabir Mirzəyevin oxuduğu təsnif
Ps: Əslində təsnif deyil. Əlibaba Məmmədov bəstələyib.

4. Diana Hacıyevanın da bu əsərə coveri var. Bir sözlə əntiqə alınıb !

(youtube:

)

5. digər adı ilə şeirə-qəzələ. təsnifin həm sözləri, həm də musiqisi əlibaba məmmədov tərəfindən "quraşdırılıb". təsnif əsasən xanəndələr tərəfindən əvvəllər şur muğamının şöbəsi olmuş, sonralar özü müstəqil, kiçim həcmli muğama çevrilmiş dəşti (ərəbcə: çöl) muğamından sonra ifa olunur və şur ladındadır.

dəşti muğamı özü vaxtilə (1920-ci ildən əvvəl) azərbaycanda şamaxı, qarabağ, bakı muğam məktəblərinə məxsus xanəndələrin repertuarında mövcud olsa da sonralar, üzeyir hacıbəyov tərəfindən sovet təbliğat-təşviqat kampaniyasının (baxma: sovet propaqandası) bir parçası olaraq, azərbaycan muğamı sistematikləşdirildikdən sonra ixtisara salındı. Ancaq bu hadisədən sonra dəşti ilk dəfə 50-ci illərdə radioda bu təsniflə birgə yenidən əlibaba məmmədov tərəfindən oxundu.

təsnifin tarixçəsi barədə müəllif əlibaba məmmədovun xatirələrindən:

« Seyid Şuşinski bizimlə bayatı-kürd keçirdi. Mən bayatı-kürdü öyrənmişdim, getdim kəndə - Maştağaya. Mənim əmim köhnə xanəndələrdən olub, elə Seyid Şuşinskinin həmyaşıdı idi. dedi: "ağa sənə nə keçir?". Mən də dedim: "bayatı-kürd". əmim dedi ki, o, yaxşı dəşti oxuyardı, qabaq. Mən də gəldim sinifə dedim ki, ağa, bu bayatı-kürdü bildik, amma deyirlər ki, sən yaxşı dəşti oxumusan. "ay əlibaba, bu bayatı-kürd, dəşti eyni şeydir" - dedi. dedim ki, ağa, bir şey olmasa deməzdilər. "kim deyir?" - deyə soruşdu. dedim ki, əmim. "əmin kimdir?" deyə yenidən soruşdu. dedim ki, güləhməd məmmədov. dedi ki, kamil, segah pərdəsini tut. ağa başladı farsca dəşti oxumağa və mən musiqisini öyrəndim, amma sözünü bilmirəm deyə, unutmamaq üçün sinifən çıxdım. mən sinifdən çıxanda: "əlibaba hara gedirsən?" - deyə soruşdu. dedim ki, ağa, gəlirəm. yadımdan çıxmasın deyə, başladım dəştini dəfələrlə oxumağa. gördüm balaca muğamdır və "mən bundan neyləyə bilərəm?" - deyə öz-özümə soruşdum. başladım təsniflər yazmağa. birinci təsnifi düzəltdim, bütün dəştinin hissələrini gəzdim, dəşti qurtardıqdan sonra ikinci təsnifi - sözü gedən təsnifi düzəltdim, musiqisi oldu, ancaq sözü yox idi. bir gün oturmuşdum evdə və gördüm ki, uşaqlar və yoldaşım yatdı. təqribən gecə saat 12 və ya 1-in yarısıdır. durdum tarı götürdüm, keçdim zala, başladım özüm üçün çalmağa. bu dəştini oxuyuram, filan-filan... birdən ağlıma gəldi ki:

Sənin eşqin məni gətirdi dilə ,
Necə aşiq olur bülbüllər gülə,
Həsrət çəkdim ,
Səni sevdim ,
Könül verdim ,
Belə bir gözələ ,
Eşqimi təzələ,
Şeirə qəzələ... »

əvvəldə oxunan təsnifə məxsus qəzəl və muğamda oxunan qəzəl Seyid Əzim Şirvaniyə məxsusdur.
Qəmindən qönçə tək dilqanə döndü link