26 yazar | 4 başlıq | 58 entry
yenilə | gündəm

#son entrylər 58 yeni entry

23 noyabr 2021 əli məlikovun bullinqə məruz qalması haqda postu 12 eşidilməkdən bezilən şeylər 10 yazarların paylaşmaq istədikləri musiqilər 7 whitechapel   xoruz döyüşü   gecələr gəlib sözlükdə gizlənmək   yazarların həyatdan çıxardığı dərslər   Sözlüyə yenidən gəlinəcəyi təqdirdə alınacaq niklər 3 yazarların hazırda düşündükləri   avara   anaya demək istədiklərimiz 2 a nightmare on elm street | kino   miley cyrus 2 qadınların kişilərdən istədikləri 3 romanticizing   23 noyabr 2021 əli məlikovun bullinqə məruz qalması haqda postu 11 hellraiser | kino   ədəbiyyat   səs azərbaycan   scorn   eşidilməkdən bezilən şeylər 7 ən nifrət edilən insan tipi 3 sultan ıı əbdülhəmid   işə yaramayan internet saytları   whatsapp   efruhiten   sərhədçi idman kompleksi   altı sözdən ibarət hekayə   dialektlərdə az bilinən sözlər   yeniyetmə   never walk alone   #sözaltı podkast   mullet   öyrənmə prosesi   about time | kino   never let me go   dissection   #sözaltı music   eu4culture   mastodon   bərbər qiymətləri   ariana grande   seyid cəfər pişəvəri   kanun-i esasi   öyrənildiyində nə qədər cahil olduğunu göstərən sadə məlumatlar   valentina bianco   dua lipa   sızanaq 3 romain gary   başarmaq 2 dünyanın ən iyrənc şeyi   umbaylama   olivia rodrigo   yazarların paylaşmaq istədikləri musiqilər 3 khemmis   pallbearer   windhand   intihar 5 monolord   yazarların başına gələn maraqlı hadisələr   baloğlan əşrəfov   sözaltı etiraf   qızların xoşuna gəlməyən oğlan tipləri 4 atalar sözləri 2 air born   tarixi fotolar   yazarları bakıdan soyudan səbəblər   dini obsessiya   azercell   beş il sonra özünüzü harda görürsünüz 7 kanye west vs drake 2 azərbaycanda heyvan hüquqları   sevilən mahnının ən vurucu cümləsi 2 öyrənildiyində təəccübləndirən məlumatlar   türk lirəsi 2 yazarların ən sevdiyi yazarlar   yazarların hazırda etdiyi şey   bəyaz gecələr 2









beyinlə görmək



facebook twitter əjdaha lazımdı   googllalink


    1. 1960-cı illərdə viskonsin universtetinin neyroloqu paul bach-y-rita gözdən əlillərin yenidən görməsinin yollarını araşdırmağa başladı(p.bach-y-rita, tactile sensory substitution studies"). Belə ki, atası infarkt keçirmiş, səhhəti pisləşmək əvəzinə möcüzəvi şəkildə yaxşılaşmışdı. Paul isə beynin dinamik şəkildə yenidən təşkil olunma potensialına heyrətlənmişdi.
    Bu suala cavab axtarırdı: beyin bir duyğunu başqası ilə əvəz edə bilərmi? Paul axırda gözdən əlillərin lamisə duyğusuna cihaz vasitəsilə taktil bir mənzərə təqdim etmək qərarına gəldi(bach-y-rita, collins, saunders, white and scadden. "Vision substitution"). Cihazın iş prinsipi belə idi:
    insanın alın nahiyəsinə yerləşdirilmiş bir videokameraya gələn videoməlumat çiyinə bağlanmış kiçik vibratorlara ötürülür. "Bunun görməklə heç bir əlaqəsi yoxdur" - deyə düşünəcəksiniz.
    Gözləri görməyən təcrübə iştirakçıları bu vizual və taktil eynəkləri taxıb bir həftə gəzdikdən sonra yeni şəraitdə yönlərini daha asan tapmağı bacarırlar. Çiyinlərində hiss etdikləri titrəyişləri üz tutacaqları istiqamətin informasiyasına çevirə bilirlər. Amma məsələnin əsas təəccüblü cəhəti bu deyil. Əsl təəccüblü məqam taktil qıcıqları qavramağa, onların vasitəsi ilə görməyə başlamalarıdır. Cihazdan lazımi qədər istidafə etdikdən sonra beynə ötürülən bu taktil informasiyalar koqnitiv(idraki) tapmaca kimi qalmayıb vasitəsiz duyuma çevrilir(eagleman. "Live wired)
    Bu kimi digər duyğu mübadilələri də intensiv şəkildə araşdırılır(sensory substitution: limits and perspectives", touching for knowing cognitive psychology of haptic manual perception, həmçinin "live-wired"). Məhşur alpinist eric weihenmayer -i xatırlayın. Bədənini yuxarıya doğru itələyərək, kiçik qaya oyuqlarından və çıxıntılardan tutaraq dimdik qayalıqlara addım-addım dırmaşır. Gözlərinin görməməsi onu bu son dərəcə təhlükəli səfərdə 2 qat müvəffəq edir. Vayenmayer retinoskizis adlı nadir göz xəstəliyi ilə dünyaya gəlmiş və 13 yaşında görmə qabiliyyətini itirmişdi.
    Bu hadisə onun alpinistlik arzusuna mane ola bilmədi. 2001-ci ildə everest zirvəsinə qalxan ilk gözdən əlil alpinist oldu. Artıq 600 kiçik elektroddan ibarət "brainport" adlı lövhəciyi ağzında gəzdirərək dırmaşır. Dil dadbilmə orqanı olduğu halda, səthinə uyuşma hissi verən elektrod lövhəsi yerləşdirildikdə nəmli və kimyəvi mühiti sayəsində qüsusuz beyin-makina interfeysinə çevrilir(cross-modal plasticity revealed by electrotactile stimulation of the tongue in the congenitally blind, həmçinin bach-y-rita. "Emerging concepts of brain function", journal integrativ neuroscince 4 (2005), 181-205).

    Lövəhəcik video görüntüləri elektron siqnallarına çevirərək dilin görmə duyğusuna aid(uzaqlıq, forma, hərəkətin istiqaməti və ölçü kimi) xüsusiyyətləri qavramasını təmin edir. Bu mexanizm bizə gözümüzdən çox beynimizlə gördüyümüzü xatırladır. Əvvəllər Eric kimi gözdən əlillərə kömək etmək üçün təkmilləşdirilən cihazın yeni versiyalarında lövhəciyə infraqırmızı və hidroakustik(sonar) siqnallar da ötürülür. Beləliklə, dalğıcların bulanıq sularda, əsgərlərin qaranlıq havada 360 dərəcə görməsinə imkan verir(yancey hall, "soldiers may get "sight" on tips of their tongues", national geographic news, 1 may 2006)
    Erik dilin bu görmə siqnallarını başlanğıcda qeyri-müəyyən kənarlar və şəkillər kimi qəbul etdiyini, ancaq siqnalları daha dərinlərdə qavramağı və ya aydınlaşdırmağı sürətlə öyrəndiyini bildirmişdi. O, artıq qəhvə fincanını rahatlıqla əlinə götürə, futbol topuna vurub qızı ilə paslaşa bilir(b.levy, "the blind climber who "sees" with his tongue", discover, 23 iyun 2008)

    David Eagleman ~ incognito


üzv ol