ringelmann effekti



əjdaha lazımdı   googllalink

    1. “Tək əlin nəsi var , iki əlin səsi var” deyib atalarımız,sonra Ringelmann adlı müdrik bir ağa gəlir çıxır və deyir ki,”Bütün gücünü işlətsən tək əllə iki əlin hər birinin ayrılıqda çıxardığı “səsdən” artığını çıxararsan”. Ağa deməyimə baxmayın , Fransada aqronomiya mütəxəssisi olub. Eyni zamanda işinə və atlara olan sevgisi onun üçün bir kəşfə səbəb olub.
    Bəli , o adi insanlar kimi faytona minəndə at nalının yerə dəyərkən onların çıxartdığı ritmə həbs olunmamış , atların o ecazkar saçlarına baxarkən küləyin onları havada necə uçuşdurduğunu seyr etmək əvəzinə ağlını və riyazi bacarıqlarını ortaya salmışdır . O görüb ki , faytonu daşıyan 2 atın performansı tək atın performansının 2 qatı deyil . Bəs necə ? axı 1x2=2
    Hər kəs bunun doğru olduğunu bilir . Onda niyə atlar üzərində belə deyil ?! Ona görə bunu sınamaq qərarına gəlir . Görünür ki,ağamız əylənməsini də bilirmiş,bir ip, bir dənə də dinamometr(Dartı qüvvəsini ölçən cihaz) tutur əlinə və bir qrup insana ip dartışdırmağa başlayır.Əvvəlcə iki nəfər yarışır və dinamometr göstərir ki,onlar təkbaşına 100% nümayiş etdirə biləcəkləri performansın 90% ni,4 nəfər olduqda 85%ni,8 nəfər olunca isə 50% ni , yəni tam olaraq yarısını sərf edirlər
    Bu testən sonra Latane , Williams və Harkins adlı araşdırmaçılar bir gün söhbət əsnasında Ringelmann ağanın atalarımıza dediyini yada salırlar və bunu araşdırmağa qərar verirlər . Ancaq onlar testlərini “tək əl” üzərində deyil,”tək nəfər” üzərində sınayırlar. Bir qrup oğlan tələbəni yığırlar və onlardan alqışlamaqlarını istəyirlər.Əvvəlcə fərdi daha sonra isə müxtəlif saylı qruplar şəklində yoxlayırlar bunu və görürlər ki,qrupdakı oğlanların sayı artdıqca,onların fərdi olaraq sərf etdikləri güc getdikcə azalır.
    Və bu vəziyyətə Ringelmannın şərəfinə “Ringelmann effekti” və ya “sosial tənbəllik” adını verirlər.Sosial tənbəlliyin yaranmasının ən əsas səbəbi məhz bizim xalqın da ən bilinən düşüncə tərzinə uyğun olan ”niyə o birilər qala qala mən edim?” cümləsidir.Fərdlər elə düşünürlər ki,onların bu işə sərf etdikləri güc və enerji “boş”dur.Çünki onların yerinə yetirib tamamladıqları iş fərdi olaraq deyil,qrupun göstərdiyi əməyin nəticəsi olaraq qiymətləndiriləcəkdir . Burada kimin az,kimin isə çox iş gördüyü əhəmiyyət daşımır.insan fərd olaraq dəyərləndirilməyə alışmışdır,ona görə sosial tənbəlliyin aradan qaldırılmasının ən başlıca yolu qrup üzvlərinin fərdi öhdəliklərini artırmaq və onu düzgün bölüşdürməkdir.Mümkün qədər qrupun daxilində də bir “mübarizə havası” yaratmaq,onların əməklərini sözlə belə olsa “mükafatlandırılmasını təmin etmək” yəni onlara motivasiya yaratmaq lazımdır.
    Əminliklə deyə bilərəm ki,biz hamımız bu vəziyyətlə məktəbdə,universitetdə və ya işdə üzləşmişik.Qrup halında işləyərkən hər kəsin fərdi performanslarını aşağı salması ilə yanaşı bəzən də ümumiyyətlə qırağa çəkilib bütün öhdəliyi başqalarına buraxıb,”sonda mənə deyərsiz” deyərək qrupda varlığı ilə yoxluğunun çox da fərqinə varılmayan şəxslər mütləq olur.
    Bu mənə tarix dərslərimizi xatırlatdı.Məktəbdəki tarix müəllimimiz “müasir metodlardan” istifadə etməyi sevən biri idi.Hər dəfə onun “qrupla işləyək” deyə başını cilovlayar,daha sonra 5-6 nəfərlik bir qrupda verilən vaxtın son 4-5 dəqiqəsi içərisində venn diqaramı qurar,bir nəfər də “heç nə etməyən”(guya hamı işləyirdi) birinin əlinə vərəqi verib çıx üzündən oxu deyərdik.Belə baxıram,məktəb həyatı boyu qurulan qruplarımızda tez-tez Ringelmann əmini anmışıq.


sən də yaz!