talışların üzləşdiyi problemlər

| anket

əjdaha lazımdı   googllalink

    1. Ana dilində təhsil problemi;
    Talış adına və yerli xalqlar, etnik azlıqların ad və soyadlarına qadağa;
    Talış və ləzgi dilində televiziya, mətbuat və kitab nəşri problemləri;
    Talış saytlarının bloklanması;
    Dilin inkişafına yaradılan əngəllər;

    Ətraflı:
    link link
    3. Saat 12-dən sonra başdakı şuruplar düşür məsələsi.

    Məktəbdə oxuduğumda fizika müəlliməmiz talış idi. Saat 12ə gələndə müəllimənin həqiqətən qışqırmağı tuturdu vəə uşaqlarda zavuça demişdiki dərsini 12dən əvvələ salsınlar. Təbiiki o zamanlar uşaq idim və inanmışdım, amma indi doğrunu bilmək istəyirəm.

    Saat 12də həqiqətən talışlarda nəsə baş verir? Nə olur?
    5. (bax: çəkilin mən talışam)
    Başlıqdakı entrylərdə hər cür zır zibil var amma problemlərin həlli barədə və problem barədə heç nə yoxdu. talışlar ayrılmaq istəsə(ki,məncə çox mənasız addım olar) bunun qabağında heç nə dayanmamalıdır.Əgər siz bu problemlərə biganə yanaşsaz onda biz ayrılmağı məntiqli hesab edəcəyik.Talışların spesifik olaraq ən böyük və tək problemi var o da dil məsələsidir.Talış dili ölü dilə çevrilir,bunu dərk etməyən biri bu başlığa entry yazmasın,gülünc olursuz.Eyni problemi cənubi Azərbaycan türkləri yaşayanda hamı onlara haqq verir amma öz ölkəsində olanda tamam başqa Perspektivdən yanaşır*.Bu problemin yaranmasında biz talışlar da günahkarıq.Gərək bunu dövlətdən gözləmək əvəzinə tələb edərdik.Talış dilini xilas eləmək üçün sadəcə olaraq məktəblərdə talış dili fənni ciddi tədris olunmalıdır.Amma talış dili fənnini bədən tərbiyə müəllimlərinə verib,həmin saatın pulu direktor ilə həmin müəllim arasında bölünür.Digər fənnlərin Azərbaycan türkcəsində keçirilməsi problem deyil.Burda problem talış dili üçün heç bir tədbir görülməməsidir.Heç universitetdə talış dili ilə bağlı fakültə yoxdursa bu fənn necə tədris oluna bilər?
    6. özüm talış olmasam da ətrafımda həmişə talış dostlarım çoxluq təşkil edib, hamısı intellektual uşaqlar, hər şey əla.
    bir əmma var ki, bu intellektual uşaqların heç biri öz dilində təhsil almayıb. şimal regionunda talışlardan qat-qat kiçik xalqların öz dilində təhsil haqqına sahib olması amma talışların bu haqqdan məhrum qalması açığı narahat edir insanı.
    ikinci məsələ milliyətçilik. son illərdə azərbaycanda pantürkizmin daha da ciddi bir hal alması bu insanlar üçün bir o qədər də xoş deyil. bir dostumun başına gələnləri bura yazmaq istəyərdim. talış bir dostuma vaxtikən okaberə qulaq asıb "milliyətçi" olan amma milliyətçiliyin nə mənaya belə gəldiyini bilməyən biri "sən niyə milliyətçi olmursan?" sualı vermişdi. dostumun cavabı isə çox qısa və lokanik olmuşdu. mən milliyətçi olsam daha pis olar -*
    nəhayət üçüncü problem, diskriminasiya. talışlarda 12dən sonra işləmir və s. kimi alçaldıcı ifadələri bir çoxunuz əminəm ki, eşitmisiniz bir millətə qarşı belə ciddi təhqir qəbuledilməzdir.
    8. Azərbaycanlı olsalar üzləşməyəcəyi problemlərdir.
    9. türk əsilli azərbaycanlıların biz qismi(çoxu da demək olar) eşitdikdə ağıllarına çox vaxt separatçı fikirlər kimi gələn ana dili problemi. Hansı ki irandan ordakı türklərə ana dilində məktəblər haqqı tələb edirik halbuki özümüzdəki talışlara buraxın məktəb ana dilində tv , radio kalanı, qəzet belə açmaq qadağandır. Halbuki isveçrə, Belçika, kimi dövlətlərin bir neçə etnikə tam hüquqlarını verməklə sağlam şəkildə yaşadığını görə bilirik. Almaniya 100 min əhalisi olan sorbların belə bütün dil hüquqlarını müdafiə edib hətta sorblar yaşayan şəhərdə iki dildə lövhələr qoyulur. Aztv-yə inanmasaq buna görə Almaniya dağılan deyil. Tək talışlar yox, ləzgi, tat, kürd, avar, saxur kimi dövlətləri olmayan xalqların nümayəndələri təbii olaraq dil cəfakeşliyi edəcəklər. Onlara bu haqqlarını vermək yerinə əksinə tapdalamaq daha çox separatçılığa və ya belə meyillərə gətirib çıxaracaq (iraqda, Türkiyədə kürdlərin etdikləri kimi). Özü də nə işdirsə Azərbaycanda yalnız müsəlman gürcülərə(inqiloy) dillərində məktəb öz idarə etmələri haqqı tanınır hansı ki, gürcülərin dillərini qoruyan müstəqil dövlətləri var, Sovet vaxtı onlardan əlavə təkcə ermənilərin bu haqları var idi(dağlıq Qarabağ Muxtar vilayətində) onların da müstəqil Ermenistan respublikaları var idi.

    Məncə Azərbaycan dövləti və Azərbaycan xalqı bu mövzudakı millətçi fikirləri yerə qoyub sivil ölkələrdə olduğu kimi hər yerli etnik xalqa bütün haqlarını verməlidirlər. Onsuz da informasiya əsrində yaşayırıq, istənilən talış və ya başqa etnik onsuzda dövlət idarələri, xidmət sektoru və ya ictimai yerlərdə işləmək və ya ali təhsil almaq üçün dövlət dili olan Azərbaycan dilini yenə mütləq öyrənməli olacaqlar. Yoxsa talışca məktəb, tv, radio kalanı, qəzet açmaqla Lənkərana gedendə Azərbaycan dilində heç kimin danışa bilmədiyi bir mühit yaranacaq deyil. imkan verək cammat dilin qoruya bilsin. Ən azından heç bir dövlət tərəfindən qorunmayan dillərin sahibləri.
    10. bir talış olaraq məcburi hərbi xidmət bir nömrəli problemdir deyə bilərəm. təbii ki bu bütün xalqların problemidir sadəcə fürsət düşüb deyə qeyd edirəm.
    həmçinin ayrıca dövlət qurmağı yaxşı fikir saymıram. çünki gömrük problemi zad çıxır. üstəlik azərbaycan nə qədər pox ölkə olsa da rəsmi səviyyədə etnik diskriminasiya ya da şovinizm yoxdur. elçibəy vaxtı var idi amma əliyevlər vaxtı bunu görmürük. Biraz nağçıvan və yerazların məişət səviyyədəsində diskriminasiyasını görmüşəm, öz ailə daxilində uşaqlarına tapşırırlar ki talışlardan uzaq olun zad * təki uzaq olsunlar *

    talışların üzləşdiyi əsas problemlər savadsızlıq və cahillikdir.

    hər kəs dil məsələsini qabardır amma mən talış dilini heç bilmirəm və buna görə heyfslənmirəm.
    məndən olsa deyərəm ki gəlin talış dilini ingilis dili ilə əvəzləyək. etnik, milli kimlik boş şeylərdir, vacib olan insanlığ, elm və mədəniyyətdir.


sən də yaz!