riyaziyyat və musiqi



əjdaha lazımdı   googllalink

    1. pifaqorun riyaziyyata olan münasibəti çoxlarına məlumdur. rəqəmləri atributlaşdırması, riyaziyyatı həyatda var olan hər şeyin təməli kimi izah etməsi, qarşılaşdığı hər şeydə riyaziyyat görüb onları riyaziyyatla açıqlaması və s.
    pifaqorun rəqəmləri riyaziyyatdan başqa əlaqələndirdiyi sahələrdən biri də musiqidir.
    alim bir gün dəmirçi bazarından keçərkən onun diqqətini mağazalardan gələn çəkiç səsləri çəkdi. dayanıb səslərə qulaq asanda gördü ki, bazardakı mağazanın hərəsindən ayrı-ayrı səslər gəlir. çünki dəmirçilərin istifadə etdiyi çəkiclərin ölçüləri bir-birindən fərqli idi. müəyyən qanunauyğunla çıxan çəkic səslərinin bir musiqi parçasını xatırlatdığının fərqinə vardı. başa düşdü ki, çəkic ölçülərinin fərqli olması səsin fərqli notlardan çıxmasına səbəb olur. çəkic nə qədər ağırdısa, notun dəyəri o qədər aşağı idi. mağazalardan gələn səslərə qulaq kəsilən pifaqor hiss etdi ki, qulaq asdığı "musiqi"nin ahəngini çəkiclərdən birinin səsi pozur. dəmirçilərdən icazə alıb bir test aparmaq istədi. çəkicləri bir-bir əlinə götürüb onları diqqətlə "süz"dü, hər birinin ağırlığını ölçdü. apardığı ölçülərdən ahəngi pozan çəkici tapdı və "orkestr"dan çıxartdı. belə qərarə gəldi ki, çəkiclərin ağırlıqları müəyyən bir silsilə ilə düzülüb. beləlikdə musiqi ilə riyaziyyat arasındakə əlaqəni də kəşf etmiş oldu.

    musiqi tədqiqatları aparan alim, simli alətlərdə simin qısalması ilə çıxartdığı səsin incəldiyini görmüşdü. iki simdən birinin uzunluğu digərindən 2 dəfə çox idisə, qısa simin çıxartdığı səs uzun simin çıxartdığı səsin bir oktava üstündəydi. simlərin uzunluqları 3-də 2 nisbətində idisə, iki simin çıxardığı səs 5 qat idi. məsələn simli musiqi alətində barmağımızı tellərdən birinin ortasına daha çox basdığımız zaman simin ayrılmış 2 hissəsindən birinə vuranda ortaya çıxan səs, simin boş olanda çıxardığı səsin bir oktava üstündədir. yenə barmağımızı simin 3:2 nisbətində bölündüyü nöqtəsinə qoysaq, simin boş olanda çıxardığı səsdən 5 qat yuxarı səs çıxacaqdır.

    mənbə: ali çimen - tarihi değiştiren bilginler; sayıların babası/pisagor
    3. birbiri ilə sıx bağlı olan iki sahədi. Çox mükəmməl riyaziyyat bilən insanlar musiqi alətlərində ifa etmə bacarıqları həmçinin də mahnı ifa etmək bacarıqları var. Hətta mənimdə yaxşı riyaziyyat bilməyimdə ya da yaxşı musiqi alətində ifa etməyi bacarmağımda bu ikili bir biri ilə sıx bağlıdı. 2ci sinifə başlayanda artıq pioninoya getmişdim və mamam daxil hərkəsi təəccübləndirən musiqiyə getməyimə yarım saat qalmış 1 dəfə əsəri ifa etməklə əzbərimdə qalırdı. Niyə inanmırdılar çünki tənbəl idim və riyaziyyatımın zəif olduğunu deyirdi sevimli sinif rəhbərim. Amma əsl həqiqət mən 9da oxuyanda bilindi. Riyaziyyata olan həvəsimi öldürən sevimli sinif rəhbərimdən sonra 9cu sinifə kimi oxumurdum və anlamaq belə istəmirdim. Amma 9cu sinifdə hazırlığa getməyimlə riyaziyyat dahisi olmağıma (ən azından öz dünyamda) səbəb olmuşdu. Hələ 7ci sinifdə oxuyanda ingilis dili hazırlığında o qədər yaxşı idimki müəlliməm olimpiada testlərinidə elətdirirdi mənə. 9cu sinifdə də 1 ay içində 0-dan 70faiz nəticəyə kimi yüksəlmişdim. Hazırlıq müəllimim məni 0 səviyyəsində idim deyə götürmək istəmirdi amma mənim inadımla götürmüşdü. inadımlamı əldə etdim uğurumu soruşsanız 50faiz hə deyərəm. Geriyə qalan hissə isə musiqiyə borcluyam. Həyatımın bir parçası sözün əsl mənasında musiqidi, musiqiyə gedənlər məni yaxşı anlayar deyə düşünürəM- sevdiyimiz bir mahnı olduqda onu heçnəyə baxmadan bir başa pioninoda ifa etmək bacarığımız var. Bunu riyaziyyatla bağlıyırlar ki riyaziyyatı yaxşı olanlarda bu belədi.
    biraz çox dolambac yazdığımında fərqindəyəm amma özümdə hansının digərinə səbəb olduğunu tapa bilmirəm. tək bildiyim riyaziyyat musiqinin pedalıdır.


sən də yaz!