xıv lüdövik

| tarix

əjdaha lazımdı   googllalink

    1. 1634-1715 ci illər arası hakimiyyətdə olmuş fransız kralı. hakimiyyətdə olduğu il fransa imperiya tarixinə Grand Siecle yəni böyük yüz il olaraq keçib. versal sarayının formalaşdıran və onun ilk sakini olub. həyatı və siyasi görüşləri barədə məlumat tapa bilmək olar. ona görə onlardan yox lüdovikdən gələn bir adətdən danışım. bu gün azərbaycan da daxil olmaqla bir çox ərazilərdə yemək süfrələrində duzla qara istiotun qoyulması adəti lüdovik zamanında gəlir. bədənimizdə metabolik funksiyalarının işləməsi üçün günlük olaraq 3-8 qram arası duza ehtiyac olduğunu nəzərə alaraq süfrələrdə duzun demək olar ki həmişə olması alışdığımız bir vəziyyət. buna görə də duz tarix boyu önəm verilən ədviyyat olmuşdur. qara istiot isə bədənimizin ehtiyac duyduğu bir qida deyil. fəqət ana vətəni Cənub-Şərqi Asiyadan ədviyyat yolu (spice trade) ilə avropaya gətirilməsindən sonra süfrələrin demək olar əvəz edilməz ədviyyatına çevrilib. əlavə də qara istiotun mədə ,ürək, iltihab xəstəliklərinin müalicəsində də istifadə edilirmiş . bu ədviyyat o qədər məşhur bir qidaya çevrilir ki 410 cu ildə romanı yağmalayan visiqot kralı birinci alariç şəhərin mühasirəsini götürmək üçün qoyduğu şərtlər arasında qızıl və qara istiot tələbi də vardı. yeni dünyanın kəşfindən sonra yeni ədviyyatlarla tanışlıq qara istiotun məşhurluğuna kölgə salsa da 17ci əsrdə yaşamış və mədəsinə və yediklərinə düşkün olan lüdovikin saray aşpaz şeflərinə verdiyi tələblər qərbin yemək vərdişlərinə və ədviyyatlarına yeni bir cığır açıb. iddialara görə link kralın meyitinin yarılmasından sonra mədəsinin normal bir insana görə iki dəfə böyük olduğu görünmüşdür. lüdövikə qədər saraylarda daha əvvəl ancaq duzlu və dadlı yeməklər servis edilərkən kralın ağız dadını bilən şeflər əvvəlcə onun iştahını açmaq üçün duzlu yeməkləri ardınca isə onun doyduğunu hiss etmək üçün şirin yeməkləri servis etməyə başlayırdılar. yeməklərin dadını almaq üçün lüdovikin yeməklərin yanında duz ,qara istiot və cəfəri də verilirdi. versalın ilk sakini olan kral yemək seçimlərilə sarayda yaşayan on minlərlə şəxsə və avropanın geri qalanına demək olar ki yön vermişdir.
    2. Robert Greenin "48 laws of power" kitabından özünün necə usta bir manipulyator və ağıllı bir kral olduğunu görə bilərsiz. Almaniya tarixi üçün Bismarck nə idisə, fransa tarixi üçün də 14 Louis odur


sən də yaz!