jose saramago



facebook twitter əjdaha lazımdı   izləmə   lələ   mən   googllalink

    1. 1998 nobel ədəbiyyat mükafatlı portuqal yazıçıdır.
    ilk romanını qızını dünyaya gəlməsi ilə yayımlasa da 1974cü il portuqaliya inqilabından sonra əbəbiyyat onun havası suyu olub. əsərlərində nöqtə və vergüldən başqa heç bir durğu işarəsi istifadə etməyib. ədəbi əsərlərində öz siyasi fikirləri ilə də adını unudulmayanlar sırasına yazıb. ən çox oxunan əsəri korluqdur*.
    nobeli alandan sonrakı nitqində ''həyatımda aldığım ən böyük mükafat həyat yoldaşım pilardır. əslində ən böyük inqilab da sevgidir'' deyib.
    komunist və ateist olub
    2. 1998ci ildə korluq blindness romanına görə nobel mükafatı laureatı.
    3. ola.
    ensaio sobre a cegueira adlı korluq kitabının müəllifi portuqalıyalı yoldaş. sadəcə korluğunu oxumuş olmağıma baxmayaraq adam özünə heyranlıq yaradır. kitabı əlimə alanda arxasına "saramago bənzərsiz ədəbi əsərlərinin yanı sıra aydın sorumluluğu daşıyan kişiliyiylə də unutulmazlar arasındadır" cümləsindəki aydın sorumluluğu sözünə takılmışdım. zarafat deyil, aydın sorumluluğu, yəni sənin cəmiyyət üzərində mütəfəkkir olaraq məsuliyyətin var. nevə gözəl məsuliyyətdir jose.
    adam o qədər sakin ama qarışıq yazır ki, heyran olmaya bilmirsən, bir cümlədə beynində eyni anda beş fikiri düşündürür və bunu axıcı olan bir cümlə ilə edir, cümlələri bəzəmədən. korluq əsərində qadınla it yolda gedirlər, qurduğu cümləyə bax josenin "qadın ərinə itin artıq onlarla olmamasını dedi, bu barədə qızğın müzakirə etdilər, sonra yollarına davam etdilər, gözyaşı yalayan itə gəldikdə isə, o danışılanları eşitməməzlikdən gəldi, sonraki söhbətlər isə onu maraqlandırmırdı deyə oda öz işi ilə məşğul oldu" təxminən belə bir cümləydi. çox sakin, hətta itin fikirlərinidə bizə çatdırır, sürrealist formada. təsviridə güclüdür, bəhs etdiyi insanları, evləri görmüş kimi olursunuz.
    çox yazmayacam. mən də jose kimi edəcəm, bəzəkli cümlələrə ehtiyac yoxdur. həm zatən bu ona haqsızlıq olardı. bircə onu deyirəm ki korluq kitabını oxuyun. bı ölsün.
    birdə joseyə sözüm var, fodex! o özü başa düşdü.
    4. ensaio sobre a lucidez əsərində gözləniləni verə bilməyən yazar. yekə kişisən, kitabın başına falan bir yerə yaz ki boşuna oxumayın bekarçılıqdan yazmışam.
    5. korluq. görmək və təxirə salınmış ölüm əsərlərinin müəllifi. nə bir adam adı var, nə də şəhər, ölkə zad adı bu əsərlərdə. Sanki demək istəyir ki. nə önəmi var axı adların, sikdir edin adları zadı. əsas həyatdı, hadisələrdi.
    isanın incili əsərinin müəllifi. Bəlkə də ən iddialı əsərdi ədəbiyyatda. Tanrı, ŞeytanPeyğəmbər obrazı, dialoqları.
    Buralarda çox tanınmır deyə adam özünü xoşbəxt və sanki üstün insan kimi hiss edir ki Saramago oxuyub və oxuyur
    6. Saramaqonun üç əsərini oxumuşam.isanın incili, təxirə salınmış ölüm və Korluq. Məni həbs edən əsərlər olub üçü də. Həbs deyəndə hər mənanı nəzərdə tuturam. Hər üç əsər psixologiyama təsir etmişdi.isanın incilindən başlamışdım onu oxumağa.Çətin oldu üslubuna alışmaq.Saramaqonun heç bir əsərində dialoqlar bölünmür, heç birində bu şəxs iki nöqtə dedi iki nöqtə filan yoxdur.Oxucu özü müəyyən etməlidir kim nəyi dedi kim nə cavab verdi.Kitabı oxuyan zaman məndə belə bir təəssürat yaranırdı ki, isa əslində peyğəmbər deyil, tarixi varlıq deyil. Romandakı isa mənəm, sənsən, odur, bütün insanlıqdır. Əslində isanın vasitəsilə Saramaqo bunu göstərməyə çalışıb.insanlığın halını.Əsərin minalı, bombalı bölgələrindən birincisi isanın atası ilə çar irodun məsələsidir. isanın atası təsadüfən öyrənir ki irod Vifleymdəki körpələri qırmağı əmr edib.Lakin o şəhərə gedib insanlara xəbərdarlıq etmək əvəzinə var gücü ilə mağaraya, ailəsinin yanına qaçır, isanı qorumağa çalışır.Bütün əsər boyu istər isanın atası, istər isa özü bu günahın altını çəkirlər.
    Amma mən isanın atasını günahlandıra bilmədim.Çünki şərait insanın hansı hərəkəti edəcəyini müəyyənləşdirir. Mən hətta özümə də əmin deyiləm ki, eyni şey olsa başqalarını xəbərdar edərdim yoxsa ailəmi qoruyardım. Şeytanla Allahın isayla söhbətləri qəribə gəlmişdi.Adam yenilik edib o sözsüz. Tüklərim biz biz durmuşdu. ilk söhbətdə Allahın belə bivec, kinayəli, yuxarıdan aşağı danışması nə yalan deyim şoka saldı.isa ilə Məryəmin sevgisi göstərir ki əslində isa da sevə bilir. hətta nəinki sevə, adi insanlar kimi anasına ona inanmadığı üçün nifrət də edə bilir. Saramaqonun kitabı başdan ayağa kinayədir. Bir sözlə məsləhətli yazıçıdır.Düşündürür.isanın incilində ən çox sevdiyim sitat isə belə idi: Ey Allah, elə bir gün olacaqmı ki övladlarının qarşısına səhvlərini etiraf etmək üçün çıxacaqsan?
    Korluq barədə isə burada yazmışam: http://www.soz6.com/nedir/8120/ensaio-sobre-a-cegueira
    7. isanın incilini oxuyanda nəyi var ləzət eləmişdi, onnan sonra Təxirə salınmış ölümü oxudum onun da babat teması var, Türkiyədən qayıdanda aeroporda kitab almağa girmişdim bularıın tırkasına gedib "filin yolculugu"nu aldım nətər sevinirdim, amma oxuyanda o qədər də təsirli olmadı bəlkə də türk dilində idi deyə belə oldu. Onu da deyim ki, yuxarıda qeyd elədiyim kitablar bizim dilimizdə mükəmməl tərcümə olunub.

    (bax: bu da belə bir anımdır )


sən də yaz!