+4 əjdaha
1. sənin kim olduğunu pasportun demir. gecə saat 3-də beyinin hansı dildə düşünməyi seçməsi deyir, o da sənə demir, çünki oyananda unudursandeirdre barrett deyir ki, ikidilli insanlar yuxuda dili emosiyaya görə seçir. yəni nənənlə danışırsansa azərbaycanca görürsən, müdirlə danışırsansa ingiliscə. beyin sənin yerinə qərar verir hansı dilin "ev"dir hansı dilin "iş"
bir də maraqlı şey var: yuxuda prefrontal korteks sönür. gecə o sönəndə bəzən heç bilmədiyin dildə danışırsan yuxuda. yəni real olaraq gecə saat 3-də sən gündüz saat 3-dəki özündən daha çoxdillisən. beyin gündüz qoyduğu bariyerləri götürür, altından 8-ci sinif fransızca dərsindən qalma cümlələr çıxır
indi bunu azərbaycana gətir. bizim nəsil dünyada ən şizofren nəsillərdən biridir dil baxımından. nənənin azərbaycancası, məktəbin ruscası, axşam baxdığın serialların türkcəsi, universitetin ingiliscəsi. dörd dil, dörd adam. ruscada daha soyuq, türkcədə daha dramatik, ingiliscədə daha professional davranırsan. azərbaycan dilində isə nəsən osan. ona görə azərbaycanca söyüş söyəndə ruhu ilə söyürsən adamı, ingiliscə söyüş söyəndə isə özün də inanmırsan
indi qorxulu hissəsi. bir gün yuxunda nənənlə ingiliscə danışdığını görürsən. bu o deməkdir ki beynin artıq o insanı, o münasibəti, o duyğunu azərbaycanca saxlaya bilmir. hardasa yaddaşının bir küncündə dil dəyişib. ana dilini danışırsan hələ, amma artıq onda düşünmürsənsə bu nostalji deyil. nostaljidə heç olmasa qayıdacağın bir yer var. bəs qayıdacağın dil itəndə? bunun adı yoxdur məncə
sovet vaxtı böyüyən atalarımız bunu yaşadılar. rusca düşünüb azərbaycanca danışırdılar. ən azından bilirdilər ki zorla olub, kimsə gəlib əllərindən alıb. bizim nəsil eyni şeyi könüllü edir. ya da elə bilirik ki könüllüdür. sadəcə bir gün hiss edirsən ki azərbaycanca düşünəndə yavaşlayırsan, ingiliscə düşünəndə sürətlənirsən. sonra yavaşlamaq istəmirsən
yuxuda bunu gizlədə bilmirsən. gündüz sən idarə edirsən, hansı dildə hansı personanı göstərəcəyinə sən qərar verirsən. amma gecə beyin öz qərarını verir. və əgər artıq azərbaycanca yuxu görmürsənsə, bəlkə artıq azərbaycanca hiss eləmirsən
(baxma: ana dilinin ölümü)
(bax: nostalghia)
(baxma: code-switching )