nadir şah

neon · 2012-03-26

fars efşarlar imperiyasının şahı (1736-1747) ve türk-soylu efşarlar sülalesinin banisi. tarixde hemçinin nadir qulu bey ve tehmesb qulu xan ..

11. şərqin son fatehi və ilk ateisti.

12. səfəvi iii abbasdan sonra sabirabadın suqovuşan kəndində özünü şah elan eləmiş, əslən türk əfşar tayfasından olan hökmdar.

13. Sərhədləri hindistanadək genişləndirən, 1736-47 ci illərdə əfşarlar imperiyasında hakimiyyətdə olan türk əsilli şah, əmrə tabe olmadığı üçün doğma oğlunun gözlərini çıxaran qabağından yeməyən ata, öz qardaşı oğlu tərəfindən gecə yatarkən öldürülən əmi.

14. Oğlunu öldürməsə və yerinə sağlam bir varis qoysaydı bəlkədə tarixin gedişatını dəyişdirməyə malik idi.

15. türk tarixində əmir teymurdan sonra ən böyük sərkərdə sayıla biləcək adam. başlıqda haqqında "fars imperiyasının qurucusu" kimi yazı olsa da dümdüz bir turko imperiyası qurmuşdur. saray və ordu dili türkcə olan, eynilə orta asiya qanunları və ənənələri ilə yayılaraq qısa müddətdə nəhəngləşib nadirin ölümü ilə qısa müddətdə çökmüşdür. türk imperiyası olduğu onsuz da elm və mədəniyyətdən çox fəthə və müharibəyə önəm verməsindən bəllidir. səfəvilərdə olduğu kimi yenə də qızılbaşlar dövlət idarəsinin və ordunun nüvəsini təşkil edirdi. onsuz da avşarlar qızılbaşlar arasında olan tayfalardan idilər. nadir sui-qəsdlə öldürülmüş, amma sui-qəsdi kimin törətdiyi naməlum olaraq qalmışdır. nadirin ölümü ilə imperiya parçalanmış, gerizəkalı xanlıqlar yaranıb bir-birini didməyə başlamışdır. fürsətdən istifadə edən farslar isə əsarətdən çıxıb imperiya olmağa cəhd etmiş və lor əsilli zənd dövləti yaranmışdır. zəndlərin varlığına isə başqa bir güclü türk tayfası olan qacarlar son vermiş, ağa məhəmməd xan sayəsində iran adlanan bölgə yenidən türk idarəsi altına girmişdir.

Yalnız deyilsən!