+2 əjdaha
1. yazıya sual-cavab ilə başlayaq:— münasibət deyilən o şey haqqında filmləri niyə izləyirik?
— yəqin ki, öz həyatımızı ekranda görmək üçün.
hamımız ən azı bir dəfə belə olsa bir serial və ya film izləmişik: ekran qaralıb, yazılar axıb, siz isə divana söykənib "bu mənim həyatımdır" demisiniz. nə qəhrəman öldü, nə müharibə bitdi. sadəcə iki nəfər bir-birini tapa bilmədi və bu, hər şeydən ağır gəldi. uğursuz münasibət filmlərinin cazibəsi bundadır. biz onları kədərlənmək üçün deyil, tanımaq üçün izləyirik. aşağıda bu sahənin ən yaxşı nümunələrini az da olsa toplamağa çalışdım. hər biri öz növündə bir növ güzgüdür. baxmaq sizin ixtiyarınızdadır.
sevgi haqqında yalan danışmayan filmlər
blue valentine (2010) — ilə başlamaq lazımdır. çünki bu film sizə ucuz romantizm satmır. tanışlıq səhnələri gözəldir, ayrılıq səhnələri isə dözülməzdir və məhz bu kontrast sizi sarsıdır. ryan gosling burada "ideal kişi" deyil. sadəcə bir insandır. bu isə daha betərdir.
marriage story (2019) — boşanma mövzusunda çəkilmiş filmlərin çoxu günahkar axtarır. bu film isə günahkarın olmadığını göstərir. adam driverın məruz qaldığı o dəhşətli mübahisə səhnəsini görəndə çoxları "bu bizim evimizdir" deyib ekranı söndürüb.
eternal sunshine of the spotless mind (2004) — "kaş ki, onu tanımayaydım" hissini hamımız yaşamışıq. bu film həmin hissi götürüb elmi-fantastika tərzində sizə təqdim edir. nəticədə anlayırsınız ki, ağrıları silsəniz də, əslində bir baxıma özünüzü silirsiniz.
500 days of summer (2009) — film sizə əvvəlcədən deyir: "bu bir sevgi hekayəsi deyil." siz isə yenə də ümid edirsiniz. sonunda summerın niyə haqlı olduğunu anlayırsınız. bu acı gerçək isə daha çox ağrıdır.
closer (2004) — dörd nəfər, dörd yalan, dörd əzab. burada heç kim nə qurban deyil nə də ki cəllad. hamı həm sevir, həm də məhv edir. natalie portmanın son sözləri fəlsəfə dərsliyindən çıxmış kimi səslənir.
scenes from a marriage (1973) — bergmanın bu filmi çəkiləndə isveçdə boşanma halları kəskin artmışdı. yəni bu qədər. bir evliliyin daxilindəki susqunluqları bu qədər cəsarətlə göstərən başqa əsər bəlkə də yoxdur.
ailə: sevginin ən çətin forması
a separation (2011) — fərhadi bir şeyi dəfələrlə sübut etmişdir: boşanmanın özü faciə deyil, onun ətrafında yaranan kiçik yalanlardır. bu film iranda çəkilib, amma hər evdə baş verə bilər.
ordinary people (1980) — oğlunu itirmiş bir ailə. yas tutmağın belə ayrı-ayrı formada olduğunu görəndə anlayırsınız ki, bəzən sevgi bəs etmir.
kramer vs. kramer (1979) — "kim haqlıdır?" cavab yoxdur. sadəcə bir uşaq var, iki tərəf arasında.
august: osage county (2013) — bütün ailə toplandı. hamı birbirini sevir. hamı bir-birini "məhv" edir. meryl streepin oyunu bir yana qalsın, bu filmdəki dialoqlar az-çox terapiyanın əvəzini tutur.
psixoloji təsir həddinə çatan münasibətlər
gone girl (2014) — "mükəmməl evlilik" obrazının nə qədər qorxulu ola biləcəyini göstərir. david fincher bu filmi həm triller, həm də nikah satirası kimi çəkib. ikisini də bacarıb.
requiem for a dream (2000) — "asılılıq münasibətləri necə məhv edir?" bu filmdə cavab var. amma cavabı görmək asan deyil.
black swan (2010) — ana-qız münasibəti bəzən sevgidən daha çox nəzarətdir. natalie portman burada həm qurban, həm də bu sistemin davamçısıdır.
seriallar: münasibəti hissə-hissə izləmək
normal people (2020) — sally rooneynin romanından. connell və marianne bir-birini sevirlər amma heç vaxt eyni vaxtda yox. bu da hər şeyi izah edir.
fleabag (2016–2019) — phoebe wallerbridge yazdı, özü oynadı və mükafatını da qazandı. yas, günahkarlıq, sevgiyə layiq olmama hissi. hamısı komediya formasında. gülürsünüz, sonra anlayırsınız ki, əslində ağlayırdınız.
succession (2018–2023) — roy`un ailəsi pul içindədir. amma roy logan ailəsinə heç vaxt "sizi sevirəm" demədi.
the affair (2014–2019) — eyni hadisə dörd fərqli yaddaşdan göstərilir. nəticə: münasibətlərdə obyektiv həqiqət yoxdur yalnız müxtləlif şəxslərin nöqteyinəzərləri var.
maid (2021) — zorakı münasibətdən çıxmağın nə qədər çətin olduğunu bu qədər açıq göstərən ikinci bir əsər bəlkə də yoxdur. margaret qualleynin ifası sizi bir həftəlik edir.
sharp objects (2018) — amy adams, jeanmarc vallée, və patricia clarkson kimi oyunçuların baş rolları paylaşdığı əsər. ana-qız münasibətinin ən qaranlıq portreti. bitdikdən sonra bir müddət heç nə izləmək istəmirsiniz.
you (2018–) — "obsesif sevgi" anlayışını normallaşdıran cəmiyyətin satirasıdır. izlədikcə joe goldbergi sevmək istəyirsiniz, bu isə filmin ən qorxuducu hissəsidir.
nəticə deyil, sual önəmlidir
bu filmlərin hamısında bir ortaq cəhət var: heç biri sizə "münasibətlər belədir, qəbul edin" demir. əksinə, sual qoyurlar. niyə insanlar birbirinə bu qədər yaxın olub bu qədər uzaq qala bilirlər? cavab yəqin ki, ekranda deyil amma sualı ekranda görmək yenə də bir şeydir.
qeyd: siyahı tam deyil, eynilə münasibətlər kimi.