Streak hər gün ən azı 1 post yazanda artır. Bir gün boş keçsə sıfırlanır. Streak uzun olduqca od böyüyür!
×
Yazı Saatları
Tip: gecə quşu
Pik saat: 00:00
Gecə (00-06):107 post
Səhər (06-12):37 post
Gündüz (12-18):146 post
Axşam (18-00):197 post
Saat diaqramı yazarın gün ərzində nə vaxt aktiv olduğunu göstərir. Qırmızı = ən çox post yazılan saatlar. Yaşıl = orta aktivlik.
×
Səviyyə Sistemi
Səviyyə 6: Sözbaz
XP: 1,752 (karma əsasında)
Növbəti səviyyəyə: 448 XP qalıb
Səviyyə karma əsasında hesablanır. Karma = reytinq + entry sayı + wiki töhfələri. Hər səviyyə üçün daha çox XP lazımdır. 25 səviyyə var: Yeni-dən Tanrı-ya qədər.
×
Yazı Statistikası
Təxmini söz sayı: 121,361
Toplam simvol: 728,163
Orta entry uzunluğu: 1,495 simvol
Kitab ekvivalenti: ~1.7 kitab (70K söz/kitab)
Söz sayı entry-lərdəki simvollardan təxmin olunur (orta 6 simvol/söz). Kitab ekvivalenti standart roman uzunluğuna (70,000 söz) əsaslanır.
ingilis dilində "suicide" olaraq 1662-ci ildə bu söz ortaya çıxmışdır.
Fransız filosof Emile Littré "intahar -özünü öldürən insanın etdiyi bir davranışdır. " Demişdir və bu cümləyə əsasən qəza nəticəsində ölmüş bir şəxs də intihar etmiş olduğu mənasına gəlir. Ancaq fransız sosioloq Émile Durkhem isə bu fikrə qarşı çıxmış və belə demişdir: "intihar- bir insanın nəticəsinin nə ola biləcəyini anladığı özünü birbaşa və ya dolayı yolla öldürməsidir. " Belə bir halda qəza nəticəsində, məsələn, bilmədən zəhərlənərək ölən biri intihar etməmiş olur. Ancaq kamikaze (Hərbi Təyyarənin düşəcəyini anlayan pilot bu vəziyyətdən yararlanmaq üçün təyyarəni düşmən gəmisini üstünə salır) edən biri məqsədli şəkildə özünü öldürdüyündən buna intihar deyilir. Eyni zamanda ağlı yerində olmayan insanın özünü öldürməsi də intihar deyil. Maurice Halbaws isə Durkhemin bu sözə olan tərifində insanın intihara yönümlü fikirlərindən və intihar edənin qətiyyətli qərarından bəhs etmədiyindən tərifi tam olaraq görməyib və düzəldib: "Özünü öldürmək niyyəti ilə qurban tərəfindən həyata keçirilən, sonu ölümlə nəticələn davranış intihardır." Nevroloq olan Sigmund Freud isə insanlarda ölüm güdüsü(meyilliliyi) olduğunu vurğulamış və bu güdü insanı əsir alaraq onu intihara yönləndirdiyini demişdir.
Bu fikirlərin hamısından ortaq olaraq anlaya bilərik ki, intihar-insanın özünə qarşı etdiyi qəsdli ölümdür.Ancaq Hindistanın bəzi yerlərində "sudde" deyilən bir mərasim var ki, orada əri ölən qadın əri ilə birgə yandırılmalı olduğu deyilir. Bəs bu hadisə,yəni qadının ərinin vəfatı üçün özünü öldürməsi intihardır mı? Bu məsələyə 2 tərəfli baxaq:
>Bəli,intihardır. Çünki intihar "baş qaldırma" fəlsəfəsinə əsaslanır. Yəni, intihar həyatın hər hansı bir sahəsinə(kasıbçılıq, aşağı həyat standartları (tükənmişlik), ölkədə olmayan ədalət və s) qaydalarına, gedişatına yönəlmiş bir qarşıdurmadır. Bu halda da qadın ərinin yoxluğunu qəbullana bilməyib və baş qaldırış həyata keçir və bununla barışmayan ürək yolu ölümdə görür.
>Xeyr, intihar deyil. Çünki qadın orada cəmiyyətin ənənəsinə qarşı gəlmək istəmir. Ölmək istəməsə belə cəmiyyətin yaradacağı təzyiqdən qorxur və özünü ərinin yanındakı alovlara atır.
Əslində günümüz insanlarının niyə belə intahara meyilli olduğunu anlaya bilərik. Cəmiyyətin bəxş etdiyi ideologiya.. Tez-tez xəbərlərdə "imtahandan az bal yığdı və intahar etdi.", "ac qalan ailəsinə bir tikə çörək axtarışı ilə gedən Nazim iş tapa bilmədi və özünü körpüdən atdı", "618 balla tələbə adına layiq görüldü, üniversitetdə əlaçı idi,axşam online dərsə qoşuldu və sonra özünü pəncərədən atdı"(dərslərdən tükəndiyinə əsasən,ona görə işə meyilli oğlaq bürclərinin intihar yönümlü olduğu deyilir) , "Borcu olduğuna görə özünü kanala atdı", "Sevdiyini nişanladılar deyə canına qəsd etdi", "Adına böhtan atıldı deyə otağında ölü tapıldı.", " həyat məni sıxır", "Atası onu sıxışdırırdı, bu təzyiqlərə dözməyən qız özünü çoxmərtəbəli binanın damından atdı,nişanı xonçalarla dolacaqkən o xonçalar məzarına düzüldü. " Deyən neçə-neçə hadisənin şahidi oluruq.Çoxu efirə verilmir. Dünyada hər 2 saniyədən bir insan ölür və hər 40 saniyədə bir insan intahar edir. Yəni, ölən hər 20 nəfərdən biri intihar etmiş olur. Bu ildə 800.000 nəfər deməkdir. Bu şəxslər əsasən 15-29 yaş arasındadırlar.intihar dünyada yol qəzaları ilə ölümdən sonra gəlməklə ən böyük ikinci ölüm səbəbidir.
Bəzən islam ölkələrində dinin qadağası olduğuna görə intiharın digər ölkələrə nisbətdə az olacağı vurğulanır. Bu məsələyə statiska ilə baxaq.
Ən çox intihar edənlərin olduğu ölkə Şri-Lanka dır.10-cu Cənubi Koreya, 11-ci Afrika,17-ci Rusiya,48-ci ABŞ, 112-ci Türkiyə, 123-cü Böyük Britaniya,152-ci Ermənistan, 167-ci Azərbaycandır.
Ətraflı: https://tr.wikipedia.org/wiki/intihar_oranına_göre_ülkeler_listesi
Dinin tələbinə əsasən intihardan boyun qaçıran bəzi ölkə vətəndaşları olduğu kimi aşağı həyat standartlarına görə intihara meyilli olanları da var. Əslində dövlət xalqın rifahını yaxşı tutmalı və insanlara iş yeri verərək onların yaxşı dolanışığı üçün şərait yaratmalıdır.Siz fikirli-fikirli yatan atanın düşüncəsini və ya keçirdiyi hissi bilirsiniz? O özü intihar etməsə də, ruhu edir. Bəzi səbəblər onu həyatda saxlayır və bədəninin də yaşamaqdan vaz keçəcəyi anı gözləyir. O bu streslə neçə illər keçirmişdir.
Əslində "intihar" sözü yaranmamışdan qabaq da ilk dövrlərdə də intihar anlayışı var idi. Bu davranışlar qəhrəmanlıq etməklə əlaqədar idi.
Ən köhnə yazı Eodipus mifologiyasına əsasən Epikastinin intiharıdır.
Keçmişdə intihar qəbullanılmış , bəzən məcburi olaraq edilən bir davranış növü idi.
Əvvəl iskandinavlar bioloji ölümü utancverici olaraq qəbul etmiş və qocaldıqlarında özlərini bir uçurumdan atarmışlar.
Köhnə Yunanıstanda intihara mənfi yanaşıblar. Pifaqor ruhun ölümsüz olduğunu deyib və cana qəsd etməməli olduğumuzu vurğulamışdır. Platon da qarşıdır, ancaq o əgər bir xəstəlikdən (ötenazi*-sağalmaz xəstəliklə vuruşanlar üçün bəzi ölkələrdə həkimlər tərəfindən xəstənin istəyi və 2 şahidlə həyata keçirilən intihar), qanundan, həddindən çox dərdinin olmasından və ya dözülməz utancverici bir vəziyyətdən yaxa qurtarmaq üçün edilməsində yanlış görmədiyini demişdir. Aristotel isə müharibədə şərəf üçün edilməsini dəstəkləyər. Eşq və bənzəri məsələlər üçün intiharın "cılız" insanlara xas olduğunu ifadə etmişdir.
insan niyə intihar edər?
Bu məsələyə fərdi bir yanaşmadan törəmir. Az əvvəl dediyim kimi, Xəbərlərdə gördüklərimizin baxış bucağımıza təsiri böyükdür. Orada olan hadisələrə əsasən biz şüuraltımıza yeridilinlərə görə ən balaca problemdə həll yolunu ölümdə tapır və ya ölümün gəlməyini arzulamış ola bilərik. Məsələn:
imtahan mövzularını çatdırmayan biri də intiharı düşünə bilər ya da hər hansı şirkətlə olan görüşündə istədiklərinə bais olmayan biri də. Çünki onlar özünə "problemdən necə yaxa qurtarım?" sualını verərkən ağıllarına intiharı gətirirlər və zamanla beyinlərində bu fikir daim döngüdə olan bir mahnı kimi çalır və şüuraltı təsirlənir, nəticədə qurbanımız özünü bir damda ya da bir kəndiri boğazına salınmış halda tapır.
Bəs necə yardım edək özümüzə və ya belə insanlara?
Məsələnin kökünə enin. Əgər siz çuxurdasınızsa, dırmaşmağa cəhd edin ya da bacarmırsınızsa kömək istəyin.(dəstək alın.) O çuxurdan çıxdıqdan sonra çöldəki (gələcəyinizdə) aydınlığı görəcəksiniz.
Əgər biri həyatdan gileylənir və tez-tez ölüm haqqında danışırsa intihara meyilli ola bilər.Ona gələcəklə bağlı ümid verin və daima söyləyin ki, "hər şey yaxşı olacaq", məsələni araşdırın, kömək üçün alternativ variantlar irəli sürün. Çalışın, bu zamanlarda onu çox da tək qoymayın. Jestlər edərək onu həyata bağlayın. Çünki insan həyatda məna görmədikdə və dəyərsiz olaraq göründüyündə intihara meyilli olur. Onlar dünyanı depressiv şəxs kimi qaranlıq görərkən ətrafındakılar həyatın necə də rəngarəng olduğundan danışar. Özünü ora aid etməz və ölümü seçər. Şən mahnılara yönləndirərək bədən frekansını dəyişin. Əyləncəli yerlərə gedin və pis televiziya xəbərlərindən uzaq durun. Qısaca həyatın qaranlıq üzünü vəziyyətin o kritik yerində görməməyə çalışın.
Əgər sizə məcburi nəsə etdirilirsə aidiyyəti orqanlara xəbər verin, sizə polis yönləndirəcək və lazım olsa evinizdən ayrılıb uşaq evinə və ya böyüklər üçün yataqxanaya yerləşdiriləcəksiniz. (Nömrələr internet saytında var.Məsələn:Ailə,uşaq,qadın evi nömrəsi)
intihar problemlər üçün qaçış deyil, arxanızdan eşidələcək fəryad səslərini ağlınıza gətirin. Heç iç açıcı mənzərə deyil.
Sevdiklərinizi qucaqlayın, özünüzün əlinizini, çiyninizi öpün və "nə yaxşı ki yaşayıram" deyin.Onsuz da hər kəsin dərdi var və yaxşılı-pisli hər kəs yaşayır. Gözəl günlər qabaqdadır, gözəl insan.Sən hər bir dərddən yaxa qurtara biləcək zəkaya və qüdrətə sahibsən.Allaha sığın və Özünə yaxşı bax,muahhh.
Coca-Cola şəkərsizdirsə, elə isə ona şirinlik verən nədir? Onun kanserogen maddə olması iddiaları nə dərəcə doğrudur? Niyə soyuq içiniz yazılır?
Aspartam- kimyəvi adı 1 metil aspartil-fenilalanindir. (Aspartat + fenil alanin amin turşusu)
ucuz, süni, az kalorili e951 kodlu kimyəvi maddə yaratmışlar.
Çay şəkərindən 180 dəfə şirindir. Bu o mənaya gəlir ki, əgər onlar kolanı aspartamla yox, eyni dadı şəkərlə vermək istəsələr daha çox şəkər sərf etməli olacaqlar. 1kq aspartam 250 kq şəkərə bərabərdir.
Bəli, sizin kolanız doğurdan da şəkərsizdir, amma ona bu şirinliyi verən aspartamdır.
onu 1965-ci ildə kimyagər ceyms m.şlatter yaratmış,O həmçinin 1980-ci ildə əkində həşəratları öldürmək üçün istifadə olunub. abş 1974-cü ildə onu təhlükəsiz hesab edərək istifadəyə vermişdir.
Sadəcə fenilketonuriya xəstələrinə xəbərdarlıq yazısı ilə verildi. Fenilalainin bir amin turşusudur. Onlar bu turşunu orqanlarında irsi xəstəliyə görə tam mənimsəyə bilmirlər. Xüsusi dozada mənimsəyə bilər. Aspartam da bədəndə fenilalaninə çevrilir. Ona görə qidada qəbul edərkən dozu nəzərə almalıdırlar.
Bu maddə 8 il araşdırıldı. Səlahiyyətlilər təhlükəsizliyini təsdiqlədi və normadan az dozada əhalinin istifadəsinə verdi.
Normada hər şəxs öz kq-ı hesabına 40 milliqram aspartam qəbul edə bilərmiş.
Farmokologiyada, şirniyyatlarda (şirniyyat sexlərində toz halında əlavə edirlər) ,Dietik yeməklərdə, diş məcunundan, saqqıza, marmalad, lokum, şəkərsiz dondurmaya, kalorisi az meyvə şirələrinə,yoqurtlara kimi 6000 müxtəlif məhsulda özünü göstərir.
Aspartam süni dadlandırıcıdır. Əgər bir qidanı davamlı olaraq qəbul edirsinizsə artıq bədəniniz o miqdarda aspartam istədiyindən sizi yenidən onu almağa təşviq edir.
Eyni zamanda asesülfam potasium kimi süni və sukraloz kimi təbii dadlandırıcılardan da istifadə olunur.
Sukraloz şəkərdən 600 qat daha dadlıdır. Amma zərərsizdir.
Coca-cola zero kalorisizdir, çünki qida tərkibli heç nəyi ehtiva etmir. Dadlandırıcı ilə doludur.
Aspartam içkiyə qar xartıltısı effekti verir və aludəçilik yaradır. O içkiyə qatılmazdan qabaq qızdırılır və tərkibində olan zərərli fenol birləşmələri ilə təhlükə saçır.
Kola içirsiniz və siz bəzən əvvəlki kimi olmadığınızı düşünürsünüz. Elə bunlar aspartamdan qaynaqlanır:
-əsəbilik
-piylənmə
-dəridə qaşıntılar
-alzheimer
-uşaqlarda əqli gerilik
- yuxusuzluq (eyni zamanda kofein də təsir edir.)
- bədən turşulaşması
- yaddaşsızlıq
-şəkər xəstəliyi
-depressiya
-psixiatrik problemlər
- yüksək qan təzyiqi
-hipertirodizm( qalxanabənzər vəzi problemi)
-qadınlarda uşaqlıq yolu xərçəngi
- ürək döyüntülərində anomaliya
-maddələr mübadiləsi pozulması (mədəaltı vəzi, yoğun bağırsaqdan və s qaynaqlı)kimi yüzlərcə xəstəliyin bünövrəsini qoyan zərərli amildir.
Buradakıların bəzilərini nevropsixofarmakologiya sahəsində öndə gələn dr. John olney təsdiqləmişdir. (Nevrotoksik təsirlər yaratdığını da qeyd etmişdir.)
aspartamın 40%-i aspartik turşudur. O da siniri oyandırır. 50%-i isə beyin üçün zərərli fenilalanin vardır. 10% metil alkoqol var.
Bəs xərçəng iddiası haradan gəldi?
Siçanlar və meymunlarda aparılan araşdırmalarda aspartam panik ataklar və beyin xərçənginə gətirib çıxardığı faktiki isbat olunub. Amma şirkətlər bunu yalanladı. Səlahiyyətçilər isə bu araşdırmanın əsassız olduğunu söylədilər. Əlbəttə, belə ucuz əldə edilən və şəkərdən dəfələrlə şirin, az kalorili bir maddədən necə imtina etsinlər.
Eyni zamanda italyalı araşdırmaçılar aspartamın siçanlar üzərində təsirində maddənin qanla keçən (irsi) lenfoma və lösəmilərə gətirib çıxartdığı gördü.
Və eyni nəticələrin insanlar üzərində əsassız olduğunu söyləyərək heç öz dediklərinə özlərinin inanmadığı bir qarşıdurma etdilər.
Özləri isə hər şeydən xəbərdardır.
Cola-ya soyuq için yazılır, çünki aspartam 30 dərəcədən sonra fenilalanin və sonrasında kansoregen formaldehidə çevrilir. Ona görə məcburi soyuq için yazırlar!!
Bu danışılanlar sizə adi gəlməsin.
Yaşamınızdan bir neçə insanları çıxararaq ruhi azadlıq tapa bilərsiniz. Eləcə də həyatınızdan alınma yeməkləri.. Çünki bu çökməkdə olan ekologiyada güclə yaşayan bədəninizə artıq yük verir, hətta ölümə aparır.
Edit: colanın tərkibində aromatizator deyərək aspartamın adı gizlənilib. Amma bəzi məhsullarda aydın görmək mümkündür.
19 dəqiqə sonra 19 yaşı tamam olacaq amma ayağını 18dən də çəkmək istəməyən yazar
Bundan əvvəlki 2 ad günündə də məzuna qalıb imtahana hazırlaşır deyə tortu üfürmək belə istəməmiş üfürsə də hər dəfə eyni arzunu tutmuş amma bu il o arzunu gerçəkləşdirmiş yazar, yeni hedeflərə, yeni nice xoş insanlarla tanışlığa<3 söz6 ailəsi ilə.. səni çox sevirəm
Bir az yarıdialoqlar deyim.Özünüz qiymətləndirin.
Note:Yarıdialoqlar məni əks etdirmir.
->Sən mənim qeyrətimsən.Olduğun evdə mənim adımı daşıyırsan.
Vursa da,söysə də,sakit dur,cavab vermə.
Hamısı gəldi gedərdi.Bu qapıdan çıxdın artığ evi unut.
->Vaxtında qızını döyməyən dizini döyər.
->Neyniyıcəksən,ay qız.Atova zəng elətdirəssəəən?yoxsa polisəəə?
->Səni öldürməyə nə var.50min polisə versəm ,bil,əbədi yoxsan.
->Po*uvu ye,otur oturduğun yerdə.Başımıza iş açma.
->Bah,bah,bah alim olacağe yoxsa üstümüzə qalmaq istəyirsən?!
->Qonşular pıçıldaşıre sənin bu özbaşınalığına.Hökmən çöldə gəzməlisən?
->Bu günə kimi mən pul gətirmişəm,sən kim olmusan ?
(Uşaq işləsin?Nəinki uşaq,heç qız böyüsə də işləməyə razı olmayacaq.Təkçə üzə vurmasa rahatdamıyacax.)
->az ,qudurma,otur oturduğun yerdə,bu dəqiqə salaram səni təpiyimin altına.
->Dedim sənə az danış(Bu mənə edilirdi ,12 yaşıma kimi heç nə haqqında fikir bildirəmmədim.Anaların o dəqiqə göz ağartması)
->Xanım ay xanııım,051 ..
->Öz şəklini qoyma
->Qızsan,səliqənə bax,sabah səni ər evinə aparsalar o dəyqə çölə atallar.
->Qohumlar nə deyər?
->Başqa ölkədə oxuyacaqmış.Bizimkinə it tüpürüff?Orda da bir dənə oğlan taparsan.Yaxşıdı ki?
->Qızıva fikir ver,evə gec gəlib.Məni biyabir etdirməyin.Bu gün axşam 10 da gəlib sabah qarnında bic doğub gələcək.
->Kişi işinə qarışma.
->Dedim işləməyəcəksən.
Hələ qaynanalar tərəfindən olan təzyiq.Bəzi məktəblərdə kişi müəllimi.işlərdə kişi tərəfindən qadının sıxışdırılması.
Oğlan uşaqlarının qızın şəklini çəkib şantaj etməkləri.Qızın 10-12 yaşından bu kimi zorakılıqlara məruz qalması(göz vurmaq,söz atmaq,"Atana deyərəm haaa ,çöldə gəzdiyini,gə yanıma" demələri. və s və s)
Kimi paltarına,kimi hərəkətinə tutulur deyir,qadındadır günah.Bəs o körpələr necə qadın oldu?Onlar da günahkar?
Bu yazı yazdıqca gedər,elə bu an haradasa bir yox milyonlarlacası bu təzyiqin altındadır.
Rayonda olan dostum 11ci sinifdə oxuyur həvəslə imtahanına hazirlaşırdı.Həbsdən çıxan manyakın biri desin ki səni çöldə görsəm qaçıracam.Bu halda fakt olmadığından oğlan polisə verilə bilməz ya da yenə həbsə atılsa da təəssüf pulla çıxar.
Əgər qız onun tərəfindən tutulsa və ya adına şaiə yayılsa avtomatik evləndirəcəklər.Onlar nə etdilər?Qızı evdən çölə qoymadılar və qız təhsilini davam etdirmədi.
Elə bir vəziyyətdir ki,bəzən bəzi rayonlarda qıza eynək belə taxdırmırlar,kimsə buna elçi gəlmək istəyən olar deyər ki "o olmasın,onun gözləri yaxşı görmür."Elə bil mal zad alırlar."Yoxe,bacı bu yaxşı balaverənə oxşamır."Bu nə temadı?(Uşaq vaxtı başqa otaqdan qonaq otağında qonaq gələnlərin söhbətinə qulaq asardım.)
Nəsə metro,küçə,park,ev hər yer dar gələr.Böyümək istəməzsən.Uşaq olmaq daha betərdi.Axı onlar o pis toxunuşun nə mənaya gəldiyini haradan bilsinlər?Sadəcə susar və dolmuş gözlər danışar.
Bu kimi məsələlərə həsr olunmuş bir kino var idi.->Sen Anlat Karadeniz.
Tək məsələ Azərbaycanda deyil,pis düşünən zehniyyətin olduğu hər yerdədir. https://youtu.be/Sm53Q_ddsJ4
Dünyada savaşlarda istifadə olunan ən kalleş (gizlicə pislik edən) silah miras qalan torpaq qapanları-minalardır. Çünki savaşan insanlar güllələri atar, hədəflərini vurar və qazanarlar. Amma mina elə bir silah deyil. Təsəvvür edə bilirsiniz mi, dünyada 60-dan çox ölkədə savaş dayanıb ancaq ərazilərdə 200 milyona (faktiki 110 milyon, (bir qisminin yeri bilinmir.) daha çoxunun olduğu güman edilir) qədər partlamamış mina var ki, öldürməyi və ya yaralamağı gözləyir.
( maskalanmış mina-nəzərə çarpmayan)
Ölkələr sadəcə savaşdıqda deyil, sərhəd çəkəndə də minalaya bilər. Elə Türkiyə Sovet birliyi ilə qarışmamaq üçün sərhədə çoxsaylı mina yerləşdirmişdi. Bu həm də digər qonşu ölkələrdən köç edənlərə və ya sərhədi keçərək qanuna zidd ticarətlə məşğul olmaq istəyənlərə şərait yaratmır.
Orada ya parça şəklində insan cəsədi ya da əl-ayağını itirmiş birilərini görə bilərsiniz.
Ona görə hətta alverçilər o sərhədi keçərkən at və ya eşşəkdən istifadə edir və güclə də olsa sərhədi keçə bilirdilər. Bununla əlaqədar hər il 1 və ya 2 xəbər eşidə bilərsiniz. Ancaq bilməlisiniz ki, dünyada ildə ortalama 25 min nəfər mina nəticəsində ya ölür ya da yaralanır. Hər 22 dəqiqədən bir bir insan bu səbəbdən həyatını itirir ta da şikəst qalır. hər ay 2 min nəfər dünyaya gözünü yumur.
Hər gün isə 70 nəfər ölür.
Maliyyə məsələsinə baxsaq, bir minanın istehsalı 6-8 dollar aralığında olsa da onun tapıb təmizlənməsi 1000 dollara gətirib çıxarır. Hər il ortalama 7,5 milyon mina istehsal edilir. Dünyada hər il qida, təmiz su, sağlamlıq, təhsilə 40 milyard dollar xərclənərkən ölkələr silahlanmaya 790 milyard dollar xərcləyir. Mina 75 il öz mövcudluğunu saxlayır.
Dünya hər il 100 min mina təmizləyirsə, bütün minaların təmizlənməsi üçün 1000 il lazımdır.və 30 milyard dollar. Dünyada 350-400 000 insan minadan əziyyət çəkib. Sülh şəraitində minaya düşənlər həmin savaşda ölən və yaralanan insan sayından çoxdur.
Təəssüf ki, bu qədər tələfə, ətrafa ziyana, maliyyədə çöküş etdirməsinə baxmayaraq terror birlikləri başda olmaqla digər ölkələr savaşlarda bunu istifadə edir. istehsalı isə yüksək inkişaf etmiş , hətta iqtisadi cəhətdən öndə olan ölkələrə də aiddir və pul üçün hələ də istehsal etməkdədirlər.
Bu minalardan ən dəhşətlisi saçaqlı bomba (türkçə: misket bombası) mənasını verən " cluster bombs" dur. O hərbi təyyarədən yerə doğru atılır və içindən minlərcə partlayıcı maddə (kömür, uraniyum, sənayə maddələri, metal) ilə dolu rəngarəng bombalar çıxır.
Minanın ən çox olduğu yerlər: + suriya
1996-da BMT-nin irəli sürdüyü 1997-də isə həyata keçirilən Kanadada "Ottowa treaty" razııaşmasına görə mina istehsalı və istifadəsi dayandırılacaqkən bəzi ölkələr (164 ölkə) müqaviləyə imza atarkən bəziləri atmadı.(çin ,hindisan, israil, ABŞ və s) iştirak etməyən ölkələrin ambarlarında 250 milyon mina vardır.
Türkiyədə 2007-ci ildə 982 777 mina və bunun sadəcə 818 220 min insan üçün ,qalanı isə tank üçün idi.
Razılaşmada mina olaraq sadəcə quru (torpaqda yerləşdirilən) minalar (anti-personel başqa adi ilə piyada əleyhinə mina
> insanı yaralayır, çünki tibbi yardım etməyə gələnlər də ölsün , bir də onları yolların kənarına qoyurlar ki, maşınların təkəri partlasın. Təqib edən tayfanı öldürmək, düşərgə yerlərinə girilməsini istəmədiklərində də başqaları üçün istifadə edilir) 10 il içində yox edilməli idi.
Azərbaycanda bu 10-15 ili çəkəcək.
21 ölkə mina depolarını aradan qaldırdı. 37 milyonu imha edildi.
Türkiyə ölkəsində 1 milyon m² yeri təmizlədi və 10 min tapdı , lakin kəşfiyyat və təmizləmədə 200 nəfər öldü , 800 nəfər yaralandı.
Geridə sadəcə edilə biləcək məsələ minaların təmizlənməsi qaldı. Kamboçiyada (Cambodia)(10 milyon mina var.) bunun üçün itlər istifadə olunur.
Fransada minalı ərazi otlaq olduğundan qoyunlar orada yemlənərkən minaya tuş gəlir və partlayırlar. (Vimi şəhəri, 1917-ci ildəki döyüşə əsasən) bu hazırda zərərsizləşdirmə üsulu kimi qəddarcasına da olsa istifadə olunur.
Hətta belçikada siçanlara 9 ay ərzində mina dedektoruna çevirirlər və tnt iyisini alır. Lakin Hər siçana 6 min euro. Tətdiqatçılar isə təlimə ehtiyac olmadan siçanın genini dəyişərək bunu edə biləcəklərini söyləyiblər.
Yoxsulluq içində olan Afqanistanda isə şişlər və bıçaqlarla torpağı incə-incə qazıyaraq bunu ediblər. Amma bu 40 mindən çox şəxsdən 75 faizinin ayağını/ ayaqlarını itirməsinə səbəb oldu, geridə qalanlar isə həyatını itirdi. Hətta bu mina istehsal edən ölkələr həm də maliyyə uğruna yaralanlara protez ayaq düzəldir.
(baxma: həyatın nə qədər cındır olduğunun anlaşıldığı vaxtlar)
Bir də bundan əziyyət çəkən digər günahsızlar da heyvanlardır.
Bu Partlayıcı qurğunun piyada ,tank əleyhinə və nüvə, (uzaqdan pultla idarə edilənlən torpaq minaları da var.)
Bu sistemə dayalıdır:
dəniz minası ( sərhədə yaxın gələn gəmilər/dənizaltılar üçün, dalğıcların gəlib gəmi altına ya da liman altına yapışdırıb zamanlı bir sistemə malik olanlar bura aid deyil) və s kimi növləri vardır. Maqnit dalğalı mina gəminin dalğasını sezir və işə düşür. Akustik olanlar gəminin pərvanə səsinə görə aktivləşir. Dəmirlidə isə gəmi dəyir və partlayır. Türkiyədə boğaza yaxın olan yerdə 10 boynuzlu dəmir minadır. Bunlar Qaradənizə də yol tapıb. (Ukrayna vaxti ilə Rusiyaya qarşı tökdürmüşdür.) Zəncirlə atılırlar. 20 metr dərinlikdədirsə, onun təqribi 15-18 merri zəncirdir, yəni minalar su səthinə yaxındır. Zəncir ayrılmaz, ancaq Minanın üstündəki ip yaxşı bağlanmasa kənar təsir nəticəsində də açılıb partlaya bilər. 20-500 kq ağırlığında olurlar. Əsasən 20-50 kq partlayıcı olur. 100 metrə uzunluğunda tanker və ya gəmiyə zərər vurur, ancaq batırmır. Mühərrik, pərvanə, mexanizmaya dəyəndə gəmi dayanır.
Minanın içində ya partlayıcı maddə ya da suya/yağabənzər kimyəvi maddə olur.
Tank əleyhinə isə (against tank) qısaca "AT"
Həm tank, həm zirehli maşınıar üçün istifadə olunur. Tərkibində anti-personel(insan) üçün olandan daha çox maddə var.
Tarixi: 13-cü yüzillikdə(1277) çində tapılıb, Monqolustanda rast gəlinib. Avropada isə Leonardo Da Vinci sərhəd üçün mina yaratmışdır. Dünyada silah kimi qərb-şərq savaşında 1862-ci ildə Amerikada yarandı.
1-ci dünya savaşında tanklar üçün əvvəl minalar qoyulmuşdu. Bu minalar partlaması üçün böyük ağırlıq tələb edirdi. insanlar onu asanlıqla imha edirdi. Ona görə həmin minanın ətrafına anti-personel minalar qoyulmağa başladı. 2-ci dünya müharibəsində əlavə gəmilər üçün də mina təsis edildi.
1960-dan sonra minaların alış-satışı, imha edilən ərazi, minaların xəritəsi tərtib edilirdi. Ancaq terrorist və gerilla tipli birliklər qeyd xarici, illegal yoldan əldə etdilər ki, bu da nəzarəti pozurdu.
Minaların iş prinsipi: üzərinə edilən təzyiqlə içdəki təzyiq çölə təsir edir.
Mina qutusu: (bəzən şarjlı) içindəki maddələri xarici
təsirdən qoruyur , əvvəllər qab metaldan ikən indi plastik edilir və dedektorlara görünmür.
Qazan qabı da istifadə olunurdu əvvəl.
Təzyiq tıxacı: bu yuxarıdakı fünyede olan elektrik və atəşləyici iynə (əksəriyyətdə yaylıdır.) ilə tıxacın altındakı maddəni hərəkətə gətirir. imha edəndə kürəklə ehtiyatla qazır, yuxarı qapağa(fünye->həssasdır, adi təzyiqlə partlayır) oraqvari alətlə kənardan təsir etməklə fünye götürülür və imha edilir.
Ancaq bəzən bir bombanın altında başqa bomba olur və siz üstdəkini qaldıranda altdakının ipini çəkmiş olursunuz və "bum" , partladı.
Əsas partlayıcı maddə (TNT 200 qr və ya 31 qr tetril) ya birbaşa ya da fünye ilə aktivləşir.
Adam minaya basanda fünye yanır, ana partlayıcı işə düşür, çıxan isti hava təzyiq yaradır və yaranan qaldırma qüvvəsi ilə partlayır. (Şiddəti maddədən, miqdarından, torpaqda qoyma dərinliyi(üst olsa yaxşıdır(əsasən 20-30 sm torpaq altında olurlar) və torpağın tipindən (gilli uyğundur) asılıdır.)
Düşmənin bir yerdən digər yerə keçməyinə mane olan AP lər vardır ki, yaşıllığın və ya qayaların arasına qoyulur. Ani təsirlə partlayır.
Minadan yaralananların 20%-i hərbidə işləyənlərdir.
Afqanistanda hər ay 700 nəfər təşkil olunub 10 mina məhv edirlər. Ancaq hər il 20.000 vətəndaş ölür və 400 mini şikəst qalır. Özlərinin icadı ilə düz yollarda mina kəşfiyyatına xidmət göstərən bir neçə mina zərbəsinə dözə bilir.
Türkiyədə yaranan kənardan idarə edilən "Mematt" dağlıq qarabağda minaların təmizlənməsində böyük rol oynayır.
Uzununa doğru gedən 72 dəmiri var. Və dəqiqədə 40 min dəfə dönür. Dəmirlər torpağın min metrə içinə girə bilir. 24 minlik m² yeri (4 futbol meydançası) 1saata təmizləyir. Yer təsbit edən dronelar
var ki, (100×50) yeri hansı ki, insanlar 1 aydan uzun vaxta araşdırır, onu 2 saata həll edir. Ölkələr vəziyyətin ciddiliyini anlayır, tələbdən doğan icadlarla məsələyə çarə axtarırlar. Biz rahat çölə çıxarkən elə yerlər var ki, minaya düşmə qorxusu ilə yaşayırlar.
"insanlar dünyaya zərər vurur" deyirik, ancaq insan elə cani varlıqdır ki, elə öz yaşadığı yer olan dünyanın hər tərəfini minaya tutub. Acınacaqlı vəziyyətdir.
Bu entrini şəhid Məlikov Nurlan qardaşımızın tabutunda olan o yüngüllük ağlıma gəldiyindən yazdım. O boyda cüssəli oğlan gəlib minaya düşür və bədəni bir-birindən ayrılır. Ana oğluna baxmaq istəyir və başından başqa heç nə görmür. Nəsə, sinəm ağrıyır, sözlük.
Şofer danışır-> zəlzələ haqqında hər şey!
Zəlzələ- yeraltı zərbələr (tektonik proseslər, partlayış, su bəndlərinin doldurulması, dağlarda yeraltı sürüşmələr, bəzən də vulkan püskürməsi ilə kiçik təkanlar) nəticəsində yerin üst qatlarının titrəməsidir.
Tipləri:
>Hiss edilməyən zəlzələ(aşağı bal güclü)
> mənbədən (main(əsas)şok, ilk təkan foreşok, sonrakı(təkrarlanan) kiçik təkanlar afterşok adlandırılır.
>sualtı zəlzələ (su hövzələri və xüsusilə okean dibində baş verən) , bu sonradan sunamiyə səbəb olur.
Sunamini yaradan bir digəri qasırğadır.
Zəlzələnin baş vermə Səbəbləri:
-Qırılma hərəkatı
Litosferin(torpağın) bir qatından digərinə doğru içərisinə keçirmişcəsinə sürüşmələr
-Vulkanizm
Yerin daxilində temperatur yüksək olduğundan süxurlar əriyir və bir-birinə qarışır. litosfer daxilində yerdəyişmələr plitələrin vəziyyətini dəyişir və titrəyişlə müşahidə olunur. Daha sonra maqma vulkan kanalı/boğazı ilə püskürür.
>Süni seysmiklik
Əvvəla elm ana təbiətin yaratdığı zəlzələnin sadəcə 10 bal gücünə qədər çatacağını bildirib. Ancaq günümüzdə xüsusən də son 50 ildə 11 və 12 ballıq zəlzələlər müşahidə olunur ki, bunlar yüksək dağıdıcılıq və tələfata yol açan zəlzələlərdir.
Türkiyə seçkilərindən əvvəl sanki nizamlanmış zəlzələlər sünidir mi?
Ümumiyyətlə, bu süni zəlzələlər neft və qaz sənaye kəşfiyyat işləri, mənbələrini aşkarlamaq üçün istifadə olunur. Metod 600 kq-lıq plitə yerləşdirilir, seysmovibratorlarla (12-28 ton) plitəyə dalğa göndərir, yerin daxilində süni şəkildə təzyiq artır və bu daha da güclü dalğaların yaranmasına səbəb olur və dərinə təsir edir. Maneələrlə rastlaşdıqda (qaz , boşluq, su və ya neftlə zəngin lay) dalğalar ötürür və sənaye özünəyararlı məhsulları əldə edir. +yeraltı nüvə sınaqları , Atom bombası partladılması(4-5 bal gücündə zəlzələ) nəticəsində də təkanlar olur.-> bu axırıncı 2 dediyim sadəcə titrəyiş yaradır, çox qısadır və zəlzələ olaraq qəbul edilmir. Zəlzələ əvvəli kiçik təkan olmalıdır, burada isə(o 2 misalda) hər şey birdən-birə baş verir.
Bu qurğular yüksək səviyyədə Abş-da və Fransada vardır.
Bu qurğuların tələfata yol açdığı isə Hindistan (Haiti şəhəri) və Rusiyada olan zəlzələnin mənbəyi araşdırıldıqda məlum oldu.
Süni zəlzələ üçün laylara nüvə partlayışı gücündə təsir etmək lazım idi. belə bir mexanizm həmçinin Yaponiya, Çin, Sovet ittifaqı tərəfindən işlənib hazırlanırdı. Onlar
Bunu sənaye məqsədli işləməyə hazırlanarkən siyasətçilər və dünya gücləri bu cihazları siyasi məqsədlər üçün tektonik silaha çevirdi.
Birliklər bunu yalanladı və cihazın uzağa təsir etməyəcəyini və sadəcə o ölkənin yeraltı yarıqlarına yerləşdirildildə partlayış və dalğa ilə zərər ediləbiləciyini demişdi.
Amma BMT- yə şikayət olundu, Amerikanın Haiti işğalı dayandırıldı və buna baxmayaraq, artıq Haitidə 2010-cu ildə (son 30 ilin ən dağıdıcı zəlzələsinin olduğu) 15 təkanla 7,5 gücündə 316 min insan ölmüş, 300 min xəsarət almış, 1 milyonu evsiz qalmışdır və paytaxtın yarısı dağılmışdı.
Bəs haradan bildilər ki, bu sünidir?
Çünki bu zəlzələnin dalğaları ta 2 gün əvvəldən bilinib. Normal bir zəlzələ bu qədər uzun müddətə formalaşmaz. Əslində Nikola Tesla bu cihazı 1900-cü ildə "aşağı frakanslı elüktromaqnit dalğaları ilə yüksək enerji nəqli" metodu ilə süni zəlzələ yaratdığını demiş və tarixə həkk olunmuşdu.
Nikola Teslanın müasir davamçısı ilon Maskdır? Bunu zaman göstərəcək.
bir fikri də Aleksey Nikolayeviç tərəfindən yaradılıb, yerin dərin qatlarına yığılmış enerjini yönləndirərək güclü zəlzələ yaratmaq fikrini irəli sürüb.
Bütün bu fikir ortaya atanlar və silah tapdığı iddia edilənlər bir kənarda qalsın. Siz elə ilk tektonik silah yaradıcısının( zəlzələşünas) məhz öz vətəndaşımız və fizika-riyaziyyat elmləri doktoru olan ikram Kərimov olduğunu bilirdiniz? Hə,Artıq bilirsiniz. Hətta SSRi müdafiə nazirliyi onu dəstəkləmiş və bir neçə alimlə gizli seysmik laboratoriyalarda işlərinə davam etməsi üçün şərait yaratmışdır.
O sınaqlarını Ermənistan (Spitak zəlzələsi) üzrə sınayıb və həmçinin işləri üzrə dünyanın 10 qızıl alimindən birinə çevrilib.
Bir şeydə razılaşaq, süni zəlzələ və onu yaradan silahlar var. Ancaq bunlar kiçik ərazini əhatə edir. Məsələn adi bir Türkiyə zəlzələsi mənbə ocağından 100 km uzaqlığa yayılıb. Amma süni zəlzələdə bu baş vermir. O müəyyən ərazidə tələfata və dağılmaya səbəb ola bilər. (Son cümlə onların (süni zəlzələni yalanlayan birliklərin) fikirləridir.
Bəzi sənədli filmlərdə yüksək tezlikli dalğaya iqlim dəyişdirən cihazı yeritməklə zəlzələ yaratdığı iddia edilib, amma bu tamamilə yalandır.
Zəlzələ zamanı dağıntı altında qalanlar üçün divarın arxası bu cihaz vasitəsilə görünür:
Zəlzələdə ən uzun müddət qalan ~11 gün( 266 saat) 80 yaşında iflicli zhiu olub . Onu həyatda saxlayan ərinin yemək verməsi idi. Amma belə 8 gün müddətində sağ qalmış Nurcan Arslan (erzincan zəlzələsində) tarixə keçmişdir.
Bu vəziyyətdə bir sıra şəxs ya dibçəkdəki gülü ya da həşəratları yeyərkən ən qəribəsi öz sidiyinin içilməsi idi. Bu nə dərəcə doğrudur?
Sidiyin içilməsi onun tərkibindəki zərərli maddələrin qəbul edilməsidir ki, böyrəyin onu yenidən təmizləməsi və reabsorbsiya(geriyə bəzi maddə sorması) çətindir. Amma ölümlə üz-üzə qalınan müddətdə 1-2 gün müddəti artırmaq üçün sidik içilə bilər.
Bəzən uçuq altından gülə-gülə çıxarıldıqdan sonra onlara su verilir və həyatlarını itirirlər. Niyə?
Çünki uçuq altında olan şəxs əzilər.(crush sindromu) əzələ və yumşaq toxumalara su dolması nəticəsində orqan yetməzliyi ortaya çıxır və xəsarət alan həyatını itirir.(bütün yaralanmaların yüzdə 2 ya da 5 faizi bu sindroma bağlıdır.)
Uçuq altında qalanlarda isə əzələdə azot oksidlə əlaqəli damar genişlənməsi , potasium artıqlığa ya da əksikliyi ilə bütün mübadiləni korlayar.
Fun fact: bir insan susuz 3-7 gün yaşayar və 3 gün su qəbul etməsə böyrək çatışmazlığına səbəb ola bilər. Əgər siz yalnız su içib yemək yemirsinizsə 2 aya qədər həyatınızı davam etdirə bilərsiniz.
Uçuq altından çıxana meyvə şirəsi vermək içində olan potasium çoxluğuna görə ziyandır. Şüuru açıq olmayan birinə su verilməz. Su nəfəs borusundan ağciyərə dola bilər.
Zəlzələ havaya təsir edir mi?
Xeyr, amma araşdırmalar nəticəsində yağışlı və qar olan yerdə zəlzələ olmadığı aşikardır.
Zəlzələlərə qarşı vurdumduymaz bir ölkə Yaponiya binaları Türkiyə binalarından necə fərqlənir?
Binanın altı:
Yaponiyada fay xətləri dəniz altındaykən bizlərdə litosfer səthindədir.
Türkiyədəki binaların altı sadəcə beton yığınıdır və bu beton arasında boşluq olması dalğanın bir yerdə məskunlaşmasına gətirib çıxarır və zəlzələ yaranır. Bəzən binanın altı yaxşı olsa da bina bir istiqamətə tərəf çökür, bu da binanın strukturunun normal olmaması deməkdir. (Dalğa çatlaqlara yığılır.)
Zəlzələlərin intensivliyi:
2 bal zəlzələ: mikrotəkan adlandırılır, gündə 8 min dəfə baş verir.
2-4 ballıq zəlzələ: makrotəkan adlandırılır. ildə 50 min dəfə baş verir. Sakit halda durmuş biri bunu hiss edə bilər.
4-6 ballıq məkan: ildə 7 min dəfə olur. Lüster tərpənir, köhnə binalara zərər vurur, divarda çatlar yaradır.
6-7 ballıq: güclü təkan adlandırılır. ildə 120 dəfə baş verə bilər. Sahil kənarı sunami meydana gələ bilər. Avtomobildə hiss edilə bilər, ölən və yaralanan ola bilər.
7-8 bal: ildə ~18 dəfə belə təkan qeydə alınır. Torpaqda çat yarada , evə orta/ağır zərər vura , sunami ola bilər. (Gəmidəkilər bunu və zəlzələni hiss edə bilər.)
8-9 bal: nəhəng təkan, faciə törədir. ildə 1 dəfə yaranır. 40 metrədək sunami baş qaldıra bilər.
9-10 ballıq: 20 ildə 1 dəfə. Yüzlərlə km dağıdıcı təsir olur.
10 və daha yuxarısı: Minlərlə km uzaqlığa , sayısız ölüm və yaralanmaya səbəb olur. Sahillər sulara qərq olur.
Zəlzələ nəticəsində ölənlər şəhiddir mi?
Bəli, həmçinin axirət inancına görə üzərlərində olan qan adəta medal kimidir və yuyulmadan torpağa dəfn ediləcəkdir.
Şəhidlərin qul haqqı xaric bütün günahları əvf olunar. Və onlarda ölüm ağrısı bir çimdik/dişləmə ilə eynidir.
Zəlzələni təyyarədikilər hiss edər mi?
Əlbəttə ki, xeyr. Düzdür, zəlzələ torpaü və dənizdə ola bilir. Amma havada bu mümkün deyil. Ona görə zəlzələ zamanı təyyarə ən qorunaqlı yerdir.
Fay xətləri olmasa zəlzələ olar mı?
Xeyr, fay xətləri(buna görə bor madənləri üzrə Türkiyə birinci yerdədir.) yeraltında olduqda sarsıntı yaradır.
Aşağı ballı zəlzələ təhlükəsizdir mi?
Bəli, amma litosferdə gərginlik yaratdığından sonrakı zəlzələ bu binaya şiddətinin doğuracağı fəsadlar arta bilər. Ümumiyyətlə, kiçik zəlzələdən böyük zəlzələdən əvvəl və sonra gələ bilər. Ona görə ani əşya tərpəndikdə soyuqqanlılıqla yanaşmayın. Bu sadəcə fraqman ola bilər.
Zəlzələ sonrası ay niyə qırmızı olar?
Çünki bu zaman zəlzələ zamanı mavi işıq yaranır, bu qısa dalğa uzun mavi dalğaya nəzərən çox yayılıb, anlıq zəlzələ bitib mavi işıq getdikdən sonra qırmızı bir anlıq aydın görsənir.
Zəlzələdəki mavi işıq ? (200 m yüksəklikdə, sanki kürə kimi və bu ildırıma da çevrilə bilər.)
(youtube: )
Havaya yığılan çoxsaylı atom havanın özündəki molekulları ionizə edir və işıq yayan bir plazma ortaya çıxır. Alimlər bu hadisəyə yer qabığının bateryası gözündə baxır, sanki bir anlıq o işə daxil olur.
Bəzən əhali üçün xəbərdarlıq proqlamları işləmir, niyə?
Xəbərdarlıq edilən zaman bildiriş hissə ,wIFI, LokasiyA Açıq olmalıdır.
Zəlzələ sonrası 72 saat ?
O sadəcə ilk müdaxilə zamanı kimidir. Mümkün qədər insanlar cəld şəkildə çıxarılmalıdır. Hər keçən vaxt insanlar həyatlarını itirirlər.
Part 2 gələcək.
Riskli bir şeydir.
1)Belə bir halda bir-birlərinin maraq dairələrini ,hadisəyə baxış tərzini görə bilirlər.Ona görə hər hansı bir hadisə ilə üzləşdiklərində az-çox nəyə nə reaksiya verə biləcəklərini təxmin edə bilərlər.
Məsələyə fərqli çərçivədən eyni bucaqla baxaq:iki nəfər sevgilidir,onlar zaman keçdikcə hadisələrə olan münasibətlərini görə bilirlər.Elə maraq bunun özündə olur.Ancaq sözlük bunların hamısını bir anda (bir birlərinin fikirlərini) ifşa edir.Məsələn:Kafede oturmusunuz.
-Rammsteine qulaq asıram.
-Hə,bilirəm,sözlükdə də yazmısan.
-işdən bezmişdim,getdim,müdürün qarşısına dedim bu maaşla ..
-Dayan,bilirəm,sözlükdə yazmısan.
Qısaca hər insan özü düşüncələr toplusudur,o da bir fayl kimi sözlükdə göz qarşısındadır.Fərdlər arasında maraq ölə bilər.(Aktiv bir yazardırsa)
2)Ta Əvvəlki entrylər indikindən fərqli baxış tərzi ilə yazılmış ola bilər.Qarşı tərəf keçmişinizlə də tanış ola bilər.(Əgər pis bir keçmişiniz və ya indi ifşa olunmamalı xatirələriniz və ya düşüncələriniz varsa)Məsələn:
-Ramiz,qadinlari gozel gosteren xususiyyetlere,"ala göz olsun,ağ olsun besimdi"demisen,bu ne demekdir??
-Seninle tanis olana qeder bele idi fikrim.
-Bəyəm qadin tekce budur??
-Yaxsi daa ,Badamgül,eleme bele
Kimi dialoqlar
3)-O rəydəki fikirlə razılaşırsan?Axşam bəyəndiyini gördüm.
-Yəniiiiğh haqlıydı
-Nə yəni məni palatka toyunda evləndirəcəksən??
-Haydaa niyə ilişirsən belə,haqlıydı da ,rəyi xoşuma gəldi.
Kimi gedər də gedər.
insan yazmağa,bəyənməyə çəkinər,öz düşüncələrini ortaya tökməkdən qorxar,ancaq elmi məlumatlara yönələr.
Kişilər nüfuzun yarısı ilə (qadınlara nəzərən) müqayisədə ortalama 3 il az yaşayırlar.
Bəs bu niyə belədir?
1) bu mövzuda ən ortaya atılan cavab kişilərin ağır iş altında işləməkləridir. Biri fəhlə işləyir, bir tərəfdən o biri tərəfə kisə-kisə sement daşıyır. Ya da biri günəşin altında inşaatda sement qarışdırır. Ustadır, orada olan boyaların iyi və toz onun sağlamlığına mənfi təsir edir. Biri traktorla silkələnə-silkələnə torpağı şumlayır. Bəziləri kömür mədənlərində işləyir, hər an ölümlə üz-üzədir, qısaca həm işin , həm də stressin yükü çoxdur. Məncə bu kimi fəaliyyətləri nəzərə aldıqda qadınlar indiki dövrdə necə haqları qorunmağa çalışılırsa bu kimi daha neçə fəaliyyəti yetirən kişilər də unudulmamalıdır. Amma indiki dövrdə iş cəhətdən demək olar ki, kişi və qadın arasında fərq yoxdur. Amma statistika yenə dəyişmir.
Məsələn: isveçrədə 1800-cü ildə yaş ortalaması qadınlarda 33 , kişilərdə 31 idisə, indiki vaxtda qadınlar 83, kişilər 79 il yaşayır. Yəni mövcud hal yenə də dəyişmir. Qadınlar uzun yaşayır.
2) Alkoqol, siqaret, obezlik də təsir edir ki, hər ölkədə bunun qadın və kişi üzərində faktoru fərqlidir. Amma Rusiyada bu kimi səbəblərdən kişilər qadınlardan ortalama 13 il az yaşayırlar.
3) xromosomlar-> belə ki, qadında xx, kişilərdə xy olmaqla cinsiyyət xromosları vardır. Hər genin bir kopyası vardır. Qadınlarda x geninin kopyası varkən, kişilərdə isə yoxdur. Yəni x və ya y xromosomunda nəsə dəyişiklik olarsa bunu bərpa edə bilməzlər.
4) xromosoma bağlı Xəstəliklər:
Şəkli izah edim:
Atanın hemofiliya xəstəliyi yox ikən, ana daşıyıcıdır. Hemofiliya xəstəliyi X xromosomunda olur. X böyük H olanda deməli xəstə gendir. X kiçik h olanda deməli sağlam gendir.(hemofiliya üzrə)
Ana hemofiliya Xböyük H genini qızına verəndə qızında atadan gəlmə sağlam x kiçik h geni olduğundan yarı yoluxur.
Amma yaranacaq oğlan fərddə y geni anadan gəlmə x böyük H geni(xəstə) qarşısında çarəsizdir, ona heç nə edə bilmir. Ona görə oğlan fərd nə sağlam, nə daşıyıcı, sadəcə xəstə olur. Bu əksər kombinasiya və xəstəliklərdə belədir və bəli, kişilər də lənətlənib.
5) bioloji faktorlar:
Qadınlarda menstruasiya dövrünün ikinci yarısında ürək ritmləri artır. Müəyyən müddət idman kimi.. Necə ki, isti sudan soyuq suya keçərək ritm artırmaq faydalıdırsa bu da qadınlara faydalıdır.
6) bədən böyüklüyü və boyun uzun olduğu yerdə hüceyrə çox olar. Hüceyrələrin mutasiya ehtimalı daha çox olur. Enerji daha çox xərcləyər və bunun atıqları bədəni yıpratmağa səbəb olar.
Bonus: mentalitetin eləcə də qafqazın yürütdüyü bir düşüncə var ki, kişilər ağlamaz. Amma da demirlər ki, bəs əksəriyyəti elə bu səbəblərin cəmindən 40-50 yaşında ürəyi tutur və ölür.
Çünki ağlamadıqlarında göz bəbəkləri simpatik sinirləri qıcıqlandırır, ürək döyüntülərinin sayını artır və infarkt riskini artırır.
Əgər ağlamasanız ən azından əsəb,gərginlik halında gözlərinizi ovuşdurun.
7) ən başlıca faktor-> Testeron hormonu
Sizə o səsi verən, çoxlu tel ya da keçəllik hamısı buna bağlıdır.
Koreyalı alim Han-Nam park 19-cu yüzillikdə saray həyatını incələyərkən normal kişilərin 50 yaşına kimi, amma yeniyetməlikdən əvvəl toxumluqları alınmış kişilərin 70 yaşına qədər yaşadığı görmüşdür.
Londradakı UCL üniversitetində David gem beləliklə artıq oğlanlar yeniyetməliklərini sonlandırdıqlarında bədənlərinə daha az zərər vurulmuş olur.
20-ci yüzillikdə ağıl xəstəxanasında bəzi kişiləri sonsuz etmək istəmişlər. 15 yaşlarından əvvəl bu həyata keçirilmiş və digər kişilərə görə daha uzun yaşamışlar.
Testesteron az müddət bədəni güclü etsə də sonrasında ürək xəstəlikləri, infeksiyon, xərçəngə gətirib çıxara bilər.
Qadınlarda vəziyyət tamam fərqlidir. Onlarda testesteron yoxdur, amma öz " gənclik sehr"-lərindən faydalanırlar.
(baxma: həyatın nə qədər cındır olduğunun anlaşıldığı vaxtlar) Qadın cinsiyyət hormonu "antioksidan" fəaliyyət göstərir, yəni hüceyrələrə zərər verən kimyəvi maddələri təmizləyir.
Alimlər bunu təkamüllə əlaqələndirir.
Qadınlar və kişilər öz genlərini sonrakı nəsillərə ötürə bilirlər. Dişilər testesteron cəhətdən çox olan erkəyi seçib balaları olduqdan sonra erkəyin artıq bir rolu qalmır. Artıq ananın bədəni sağlam olmalıdır ki, balalarına baxsın. Hətta dişi hörümçək cütləşmədən sonra erkək hörümçəyi enerji uğruna yeyir. (bax: acı həqiqətlər)
Kişilər bu həyatda necə deyərlər yardımcı rolu oynayıblar, amma oynadıqları rol (çətin fəaliyyətlər üzrə işləmək, əksər ixtiranın banisi və daha neçə -neçə işdə) əvəzsizdir.
Note: spoiler yoxe, bütöv ssenari
Bu film Anısı olana xoşdur, geri qalana isə boş. Önyarqılarınızı bir kənara qoyun və bu filmin psixolojik cəhətini də ələ alaraq təkrar təhlil edək. Bəlkə indi sevəcəksiniz. (Yaltaqlanan tərs gülümsəmə emojisi)
Ən poxdan hiss bilirsiniz nədir? Sevərək ayrılmaq
Münasibətinizin orta yerində qarşınızdakı " mən ciddi münasibət fikirləşmirəm/ sənə layiq deyiləm. Həyatında o insanı tapanda həyatına girməyişimə sevinəcəksən" deyərək münasibəti sonrakı səviyyəyə çıxartmaq istəmir. Tanış gəlir? Gəlmirsə də bilin ki, onlar hər yerdədir. Elə isə tanıyaq.
Issız? Kimdir ıssız? Bu? Ahaha
Yox, Bu!
Alperr-- o çox tanınan bir şefdir. Tək gecəlik münasibət insanıdır. Filmdə anası ilə soyuqluğundan başa düşə bilərik ki, ailə bağı zəifdir. Bu bağ zəifliliyi onun indiki həyatında kimləsə sıx münasibət qurmasına imkan vermir. Amma o gözlərindən, çevikliyindən, ağlının sivriliyindən deyə bilərik ki, bu adamda türklər demiş şeytan tüyü var. insanları özünə asanlıqla bağlayır.
Və girl karakterimiz Ada..
Ada uşaqlara paltar tikdiyi bir kostyum mağazası olan kendi halinde bir kız.. Əvvəl bir neçə insanla olan uğursuz münasibəti onda kişilərin həmlələrinə qarşı daha təmkinli olmağı aşılamışdı. Görək, manipulativ Alperə qarşı da ehtiyatlı ola biləcək mi?
Alper onun istədiyi kitabı tapıb arxasına düşsə də qız ona elə də nut qoymur. Alperi saxlamaq olar?? Qızın kostyum dükanına gəlir və yalan ataraq tək başına baxdığı oğluna bir kostyum alacağını deyir. Ada bu dramlı kişi həyatlarının yalan olduğunu oğlanların qızları cəlb etmək üçün bir taktika olduğunu deyər. Söhbət Adanın uğursuz eşq hekayəsinə gəldikdə ada bir fincan qəhvəni elə Alperin üstünə tökər. O gedəndən sonra alperin gətirmiş olduğu havuçlu kekin əsəbdən hamısını yeyər. Alper gecəsi zəng edər və üzr istəyər. Özü də yavaş yavaş adaya qarşı bir şeylər hiss edər. Amma o hələ də tək gecəlik münasibətlərdən əl çəkməmiş olur. Bu alperin birinə bağlanmamaq üçün başqa alternatiflər axtardığını göstərir. Onu evinə axşam yeməyinə dəvət edər. Şərab içərlər, özlərindən danışarlar. "Yalnızım ben" dinləyib
daha sonra öhm öhm. Nəsə səhər yataqda yanında alperi görməz və yenə anlayırıq ki, o bağlanmaqdan qorxur. Səhərisi ada onu tək gecəlik görən alperə bir anda yarı nifrət, yarı buruxluqla evdən çıxar. Necə olursa oğlan özünü qıza bağışladır.
(Deyirəm də şeytan tüyü) onu yeməyə öz restoranina dəvət edər. Restoranı atasının tarlada işlədiyi vaxtdan onun üçün yığdığı pulla açmışdı və o restorana gəlib yemək yeyəndə doğurdan da o qədər əziyyətə dəydini demişdi. Əslində ada'nı elə belə yerə gətirməmişdi. Onu ürəyində bir yerlərdə yaxın bilirdi. Onu restoranında olan işçilərlə belə tanış etmişdi. Ada münasibətlərində güvənin olduğunu görəndə ürəyinə su sərpilirdi. Onun əvvəlki oğlanlar kimi olmayacağına inanırdı. Alperin özü də " səni tanıdığım andan etibarən içimdə bayram sevinci var" deyir. O da adanı çox sevir. Birlikdə xatirələr yığırlar.
Alper adaya tam bağlandı deyəndə onu yenə yataqda tək qoyub başqa bir qadının evinin qapısını döyər. Qapı açılar amma içəri girməz. Çünki o duygu karmaşasındadır. Bir terefden uşaqlıqda gördüyü dəyərsizlik hissi onun komfort zonası idi, o buna öyrəşmişdi. Bağlana bilməzdi. Adanın yanında qala bilməzdi. Simyacı kitabında var idi--> adam bir yoxuşda qab-qacaq, bəzək əşyaları satırdı. O qazandığı gəlirlə öz məkanını dəyişə ya da daha fərqli bir şey edə bilərdi. Amma etmədi. Çünki o buna öyrəşmişdi.
"Esaretin bedeli" filmində 20 illik həbs kitabxanaçısını işdən çıxardandan sonra o özünü bu aydın dünyaya uyğun görməz. Elə getdiyi otelin otağından özünü asar.
Filmə qayıtsaq, Onu otağa girməməyə vadar edən isə bunu edərək adanı incitmək istəməməyi idi.
Münasibəti bir digər pilləyə daşıyan alperin anasının istanbula gəlməyi və ada ilə çox yaxşı yola getməsi idi.
istanbul turuna belə ana və qız birgə çıxmışdılar. Ada oğlanın anası ilə onu tək qoymayaraq toya belə getmişdi. Amma bu münasibət yavaş yavaş alperin xoşuna gəlməməyə başlayar. Anası kəndə qayıdar.
Ada da iştahla mətbəxdə dolma yeyə-yeyə danışarkən və alper o cümləni deyər: "Ada, mən ayrılmaq istəyirəm."
Ada isə doluxsunaraq elə isə "niyə mənim arxamca gəldin? Niyə məni özünə bağladın?" deyər.
Günümüzdə çox rastagələn ifadə: lovebombing
Sevgisini ona iliklərinə kimi hiss etdirdi.
Amma işlər ciddiləşəndə hələ də bir anda anası ilə tanışlığa gələndə bitiriş.
Ada sarsılmışdı və bu vəziyyət onun üçün yıxıcı idi. Alper isə adadan ayrılandan sonra quş kimi rahatladığını düşünürdü. Amma otağında tapdığı saç rezini onu darmadağın etmişdi. Hər şey karmavari özünə qayıtmışdı. Ona zəng etdi, açmadı. Adanın orada olmayacağını bilə bilə Dükanına getmişdi.
Bu yarım qalan eşqdir. Tamamlanmadı. Elə isə həyat onları yenidən bir araya gətirərdi? Gətirərdi. Film də gətirdi. Amma zaman onlara acımamışdı. Ada öz ailəsini qurmuşdu. 1 qızı belə var idi.
Alper isə acımasızca etdiyi bir davranışın, peşmançılığın içindəydi.
Adanın dediyi kimi
" seni hiç bir zaman affetmeyeceğim. Bu kadar korkak olduğun, kalamadığın ve gidemediğin için senden hep nefret ediyorum. Hep ıssız kalacaksın.
Başkalarının hayatlarını, bedenlerini, çocuklarını ödünç alacaksın. Geri vermek üzere..
Karda donmak üzeresin, uyumak tatlı geliyor ama sen öldüğünün farkında değilsin." Issız da qaldı
Ada film boyunca o havuçlu kekin tarifini istedi. Əlləri ilə hazırladığı o keks alperden adaya ürəyindən gəlmişdi. Ada isə davamını istəyirdi o sevginin. Filmin sonunda da ada evləndiyindən danışıb dedi ki reseptini səndən ala bilmədim, amma biz də düzəltməyə çalışdıq. Amma səninki qədər gözəl olmadı..
So sonrakı peşmançılıq fayda vermir alper üçün. Özünün də dediyi kimi qanında bir mikrobla dolaşır. Bəlkə bu 2,3 uğursuz münasibətdən sonra ıssızlıqdan vaz keçər lakin bu yarımçıq sevgilər çətin onu təkrar eşqə bağlaya.
Gələk ürəyə toxunan o səhnəyə:
(youtube: )
Niyə mi yazdım bu entrini? Bəlkə də ekrana "tühh" deyərək acıqlanan alper elə mən özüməm?/
Siz hələ də yadplanetlilərin olmadığını iddia edirsiniz?
Və bəli hərdən qarşı qonşunun evini izləyirəm, çünki bu varlıq alaqaranlıqda işığı yandırmadan evin içində bir o yana , bir bu yana gəzir və gecələri yatmır.
Bu temadan qəşəng qorxu filmi çıxar.
Hər gecə qeyri-adi davranışlarının olduğunu düşündüyü qonşusunu izləyən katya bu səfər telefonu pəncərə qarşısına qonşusunu görəcək vəziyyətdə qoydu və olanları daha aydın görmək üçün kameranı işə saldı və yatdı.
Katya saat 3-də durdu və telefonun qeydə aldıqlarına baxmaq istədi.Gördükləri ilə dəhşətə gəldi. O, o məxluq katyanın pəncərəsinə yapışmış və onu izləyirdi. O məxluq vaxti ilə katyanın da onu izlədiyini bilirdi. Katya məxluqun yapışmasının videonun sonlarına yaxın olduğunu anladıqda əlləri əsə-əsə pəncərəni açdı və aşağıya baxdıqda o məxluqu gördü. Məxluq cəld bir həmlə ilə pəncərədən içəri atıldı. Katya ürəyinin döyüntüsünü eşidirdi. O qədər qorxmuşdu ki, əzələləri boşalmışdı, qaça bilmədi. Tez gözləri ilə ətrafı süzüb kəskin bir alət axtarmağa başladı və o gördüyü nə idi? Ola bilməz, Sözlüyə reklam əlavə etmişdilər. "Pəh içinə lənət, bir bura qalmışdı " deyib əsəbləşən katya özünü məxluqa təslim etdi.
Q: Həyatım, evlənəndə necə bir ev alacaqsan?
O: lap 1 otaqlı olsun, Başımızı bir yerə qoymalıq olsun. Sən narahat olma, o iş məndədir.(qürurla)
Qız-> O an xəyallarım gözümün önündən kayar gider:
Rəngləmək olar
Bura qonaqlar üçün kiçik pub kimi bir guşə olardı.(yuxarıdakı şəkil)
O: Noldu, həyatım? Bir xəyala daldın. Narahat olma, evimizi maştağada seçməyəcəm, binədə seçəcəm.
Q-> iptal
Kərəm ilə Aslı, Romeo və Jüliet.. Bəs Ali və Ninonu eşitmisiniz?
Bu entri bütün imkansız eşqlərə gəlsin.
Ali və Nino heykəlləri 8 metr (platformasız 7 metr) hündürlüyündə olub, gürcüstanlı Tamara Kvesitzadə tərəfindən 14 oktyabr 2010-cu ildə metaldan hazırlamışdır. (Gürcüstan Batumi şəhəri) Batumidə quraşdırılmamışdan əvvəl Londonda sərgilənib.
Bu heykəlin ilham qaynağı isə Azərbaycanlı yazar Qurban Səidin yazdığı "A love story" adlı kitab idi. Bu kitab 1917-ci ildə Vyanada alman dilində E.P.Varleq tərəfindən nəşr olunmuş və 33 dilə tərcümə edilmişdir. Kitab yayımlananda 100 ilin ən vacib məhəbbət romanından biri olmuşdur.
Heykəl hər gün səhər saat 7-dən hərəkət edir və 2 fiqur təkrar ayrılmadan əvvəl bir-birlərini qucaqlayır.
Hekayədə:
Xəzər dənizi sahilində Bakıda Asiya ilə Avropa, Müsəlmanlıq və xristianlıq, qərb və şərq iç-içə, amma bir-birinə qarşı çıxdığı bir zamanda baş verirdi. Üzü qərbə doğru dönük olan azərbaycanlı Əli xan şirvanşir ilə avropa mədəniyyətinə yaxın olan gürcü kralının qızı nino kipiani məktəb vaxtı aşiq olurlar.
cəmiyyətin dayatdığı təzyiq altında eşq yaşamaq onlar üçün ağır idi. Çünki onlar fərqli kültürlərə sahib idi. Eləcə bu imkansız sevdanı yaşatmaq üçün Şərq və qərb arasındakı sərhədi qaldırmaq çətin idi. Birinci dünya savaşının ,Rus müstəmləkəsinin və istiqlaliyyət uğrunda savaşın olduğu xaotik vəziyyətdə ali Asiyalı atalarının inancı ilə ninoya olan bağlılığı arasında bir seçim etməli idi.
Və məktəbi bitirdikdən somra ali ninoya evlənmə təklifi edər.
Ali ninonun avropasayağı həyatından tərəddüt edər. Alinin atası müsəlmanlığın gətirdiyi ənənələrə bağlılığına baxmayaraq bu evliliyə qarşı gəlməz. Ninonun atası isə evliliyi təxirə salmağı düşünər. Nəhayət, evlənərlər. Ancaq problemlər Ali və ninonun yaxasını buraxmaz. Həyatları qaçaqaç içində keçər. Lap hər şey düzəldi deyəndə Qızıl ordu Azərbaycana girər, ali ölkəsini qorumaq üçün müharibəyə gedər və oradaca ölər.
Tamara Kvesitadze bu romanı heykəl vasitəsilə şərh edib.
Axşam saat 19:00-da:
(youtube: )
( üzləri qovuşmur)
Heykəllər hər 8-10 dəqiqədən bir birləşir və yenidən ayrılır. (Bir-birlərinin Yanlarından keçirlər.)
Spiralvari quruluş sayəsində asanlıqla qovuşaraq bir tam əmələ gətirirlər. Bu heykəlin quraşdırılması üçün bulvarda 10 ay vaxt lazım olub. 7 ton çəkisi olan heykəl 5 milyon abş dollarına başa gəlib.
Heykəl gecə işıqlandırmalarla daha gözəl görünür.
Başqalarına məsləhət verən mən hər axşam pəncərədən özümü atıb-atmamaq arasında qalıram.
Yəqin belə olardı:
Jakuzi- koca bir saçmalık
(youtube: )
dinləyərək yuyunub çıxardım və daima aynaya baxıb gah "sən güclüsən" deyib, gah da ağlayan mən bu dəfə aynaya baxıb özündən üzr istəyərdi, son dəfə əli ilə aynadakı simasının saçlarını sığallayırdı. Kolidora keçdim. Qonaq otağındakı ailəmə son dəfə baxdım, nəsə evdəkilər seçki barəsində diplomatik danışıqlar aparırdılar. Gözüm otaqdakı çərçivələrə sataşdı. Uşaqlığım gözümün önündən keçdi. O qayğısız uşaqlığım..Dözə bilmədim, ruhum təkrar bu evə gələ bilər mi, bilmədim. Otağıma keçdim və Otaqda hər şeydən xəbərsiz olan pişiyi qucaqlayıb öpərdim, əminəm ki, çox vecinə almaz və boş qabı göstərib yemək istəyərdi. Olsun, onun üçün də darıxacağam. Qulağı eşitməsə də dərdimə qulaq asıb gözləri ilə "Bu da keçər, narahat olma" deyirdi sanki. Yoxsa bu mənim hər kəs tərəfindən eşitdiyim bir söz idi və beynimə yerinmişdi. Görünür, bu yalanlara çox tab gətirə bilməyəcəyəm.
Saçımı açıq tökdüm, Uzun bir don geyindim, əsən küləyin paltarımı və saçımı dalğalandırmasını hiss edəcəkdim.
Pəncərəyə yalın ayaqlarla çıxdım.
Aşağıya gözlərimi zillədim,
Özümə "hazırsan mı ?" Dedim və iç səsim "yox" deyə fısıldadı, "buna məcbursan" deyərək bağırdı. Düzü necə bu həddə gəldim bilmədim, sanki ayaqlarım özünü at deyə məcbur edirdi.
Bədənim yorğun , zehnim tükənmişdi.
Pəncərədən oradakı mənzərəyə doya-doya baxırdım. https://drive.google.com/file/d/1xKq37CQHediw3Apr9okcTVY77eqXXgTM/view?usp=drivesdk
Gözlərimi ala bilmirdim. Amma diqqətlə baxdıqda bir evdə qalmaqal gördüm. Ana uşağını döyürdü. Birində Ata gənc oğlanı danlayırdı. Bir evdə nişan, bir evdə fərdlər arasında dava idi. Biri dəlilərcə rəqs edir, biri ağlayırdı. Sanki gözümdə həyat kadrları canlanırdı və özümə deyirdim mən də onlardan biri olacam, sadə və sıradan biri. Hər kəs kimi gəlib keçəcəm bu dünyadan, tez ya da gec olmağının nə fərqi var ki?! Dünya bizi belindəki birə kimi çölə atacaqdı.
Əlimə nəsə dırmaşırdı, bu qarışqa idi. Heç özü də bilmirdi hara gedirdi. Ən azından azad idi, heç kimi eşitmirdi, emosiyası da yox idi ki, mənim kimi ölümlə uc-uca qalsın. Qarışqaya qısqanırdım özümü.
Səsə başımı qaldırdım, yağış yağırdı. Artıq torpaq iyisini hiss edirdim. Buna qarşı zaafım var. Sanki təbiət də özümü atmağımı istəyirdi. Mən kainatı, kainat da evrenə yaydığım hislərimlə ,bəlkə, məni istəmirdi. Ətəyimi uclarından qaldırıb atılmağa hazırlaşırdım ki,
Anam səsləndi: "Düşbərə hazırdır"
Qaqa, məni saxlamağ olaaar?! "Qatığa sarımsaq tök deyib" mətbəxə tərəf qaçdım. Nəysə, bu gün də ölmədim.)
*
ihihih başlığa nə ad verim bilmedim
bu dəliklərin qoyulma səbəbinə əvvəl elə bilirdim ki otaqda olan dəm qazı buradan sıvışıb keçəcək. Sonra düşündüm ki dəm qazı(co) sıxlığı 28, havanın sıxlığı 29dursa deməli bu havadan yüngül olub göyə yığılır. Elə isə aşağıdakı dəliklərin sirri bu deyil.
Dedim aa, bu dəliklərdən çöldən içəri oksigen gəlir. Çünki karbon natamam (az oksigenle) yananda dəm qazı olur. Ona görə çox oksigen lazımdır. Amma bilinməlidir ki karbonu yandıran oksigen oradan deyil, borulardan gəlir. Əgər orada yaxşı material istifadə olunmayıbsa nasazlıq sızıntı varsa oksigen gəlmir, ona görə bacalar dəyişdirilir.
az əvvəl bildim ki otağın 0.1 faizi dəm qazı olarsa insan ölürmüş. Və bu dəliklər az da olsa oranı hava ilə təmin edir. Beləliklə, insan zəhərlənmə anının ilk simptomlarını (başgicəllənmə, ürəkbulanma, halsızlığı) yaşaya bilir və özünü dərhal çölə ata bilir. bəzilərində açıq yer olmadığından zəhərlənmənin yekunu 40 saniyə kimi az bir vaxtda çəkib ölürlər. Bəzilərində isə havalandırmaya görə 7 dəqiqə çəkir. Məhz bu qapalı, pəncərəsiz, ventilyasiyasız məkanlara görə payız və qış aylarında dəm qazından zəhərlənmə halları çox olur.
Hamı sevinib. Niyə bu sevinilir axı? Niyə yayılır?
infeksiyaya, qanaxmaya, tənəffüs cəhətdən dar (hipoksiya, şok) məkanda heç bir tibbi persona ayrılmadan heyət haradansa nəyisə calıyırsa "hərii sizi canavarlar " deyə bunun normallaşması nə dərəcə düzgündür
Belə bir hal oldusa mütləq əldən gələn edilməli, amma niyə , nəyə güzəşt? Niyə yayılır, say artırılır? Üstəlik, Təyyarədə də vəziyyət eyni..
Media bunu elə romantikləşdirib dramatikləşdirib ki, insan dünyaya gəldi. Vah. Bu çirkli məkanda heyət yığılıb insan dünyaya gəldi, bəli sevinin. Doğum təbii haldır, bəlkə də bu bir film səhnəsi, nəm nadir hal. Amma day "şəhidlərimizə əvəz olacaq o doğuş, sabahdan partapart uşaq səsi gəlsin metrodan" kimi fikirlər nədir ilahi? Yenə manipulyasiya, yenə milli-ideoloji yükləmə! Bəsdir dəə . Nə təbliğ olunur? fövqəladə tibbi haldır, “şirin hekayə” yox. Çatmır da mənə çatmır. Hökmən biri vəziyyəti pisləşə güzəşt teması edəcəklər? Qazanmadı güzəşti deyəcəklər? Ya sonradan ilahi bir kəlləyə dəyən təsir ilə biz bu çirkli məkanda, sağlamlıq cəhətdən ana və dölə riskli halda, ictimai yerdə uşaq dünyaya gətirməyi adiləşdirərək "nə edirik bu nə qərardı" ilə sorğulayacaqlar özlərini ?
insanlar o qədər bəd xəbər alırlar ki, nəyə sevinsin bilmirlər. Sevinsinlər, amma arada hadisələri sorğulasınlar, bir azca? Sorğulayana güzəşt edəcəm hahadjd
)
