kali yuga

hinduizmdə 4-cü, ən qısa və ən pis 4 yuga'dan (dövr) biri. dvapara yugadan sonra gəlir və hazırki dövrə təsadüf edir. bu dövr konfliktlər, günahlar və katastroflarla səciyyələnir. hind mənbələrinə görə qoruma, sevgi və naziklik tanrısı krishna-nın ölümündən sonra kali yuga başlayır və 432 000 il davam edir. kali yuga 5126 il əvvəl başladı və 2025-ə qədər 426 874 ili qalıb. dövrün sonunda, bütün yaxşılıqlar ən pisə çevriləndə, növbəti dövr krita yuga başlayacaq və dini sistem (dharma) kataklizm və yenidənqurmadan keçəcək. bunun hindu tanrısı vishnu-nun son zühuru kalki tərəfindən olacağı ehtimal olunur. yuga bu kontekstdə sanskritcə yuj sözündən götürülüb birləşmək deməkdir. kali yuga sanskritcə kali dövrü yəni qaranlıq dövr və ya günah və ümidsizlik dövrü kimi tərcümə eləmək olar. kali yuga-nın müasir dövr okkultizm və ənənəçi fəlsəfə məktəbində istifadəsi genişdir. (blavatsky, rene guenon, evola və s.)

narsisizm

narsisizm özünü sevməkdən daha artığıdır. özünün və onun surətinin arasında sabit münasibətdir. tanınma istəyi, kontrol manyaklığı və kimliyə takıntılar qırılğan kimliyi örtən maskalardır. narsisizmdən çox qorxuram və ətrafdakı insanlarda bunun çoxluğu narahat edir. özümdə olmasından da şübhələnirəm və özümü düzəltməyə çalışıram, amma bu individual subyektivliklə olan şey deyil. neoliberal nizam fərdi özü-özü ilə tək buraxır: fərd özünü cəmiyyətdən ayrı görür, özünü yetişdirməyə çalışır və ya fərqlənməyə çalışır. lakin fərd cəmiyyət içində müstəqil vahid deyildir, cəmiyyətin məhsuludur. bəşəriyyət ilk olaraq cəmiyyətlə var olub və fərd anlayışı daha sonra yaranıb. yaşadığımız dövrdə də bərbad sosial şəraitin ucbatından nevrotik "fərd"lər yetişib, içi mən daxil olmaqla. ontolojik boşluqlarımızı doldurmaq üçün biz narsistlər görünürlük axtarırıq və ekrandan görünmək və təsdiqlənmək istəyirik. əjdahalanmaq və umbaylanmaq var olduğumuzu bizə siqnallayır, çünki realda heç də yazdıqlarımız kimi deyilik; şəkillərin, kimliklərin və estetikaların arxasında gizlənmişik. narsistlər olaraq sərt kimliklərimizi yıxıb çölə açıq, mexaniki və axışqan olmalıyıq. yazarların yazılarından tutmuş oğlan anaları və itə tökdü influenserlərin postlarına qədər hamıda narsisizm işartısı görürəm və insanlığa ümidim itir. insanlıq bu territorial tələdən xilas olmalıdır

ata

Ata fiquru təkcə bioloji sperm donoru, valideyn olmaq kimi dar mənaya salına bilməz. ata obrazı tarix irəlilədikcə qanun, hakimiyyət, struktur və insanüstü konsepsiyaları özündə möhkəmlədərək simvolik lövbərə çevrilib. müasir cəmiyyətlərdə isə bu fiqurun həm müsbət, həm də mənfi cəhətdən inteqrasiyasının pozulmasını görürük. insanın azadlıq və məna axtarışındakı baş qaldırdığı ilk struktur ata obrazı olur və belə də davam edir - atasına, tanrıya və dövlətə baş qaldırır. digər tərəfdən isə atanın yoxa çıxması etikal boşluq yaradır. o təkcə ailə evindən yox, simvolik nizamdan yoxa çıxır. bu boşluqdan yararlanan sistem güclü patriarx imajıını metalaşdırır və performativ hiperreallıqlar yaradır. maskulin hakimiyyət ənənəvi imicini itirir və məğlub olmuş kişiyə, boşanmış boomerə və ya emosional olaraq uzaq olan evin çörək ağacına çevrilir. onların əvəzinə yeni ata-peyğəmbərlər buraxılır (jordan peterson, tate, potensialist). yolunu azmış oğullar da təskinliyi bu saxta motivasiya satıcılarında tapır. ümumiyyətlə, ənənəvi repressiv ata fiquruna baş qaldırmaq arzunun azadlığı üçün önəmli addımlardandır, lakin bu üsyan təkcə ənənəvi simvollara yox, onların yerinə gələn dırnaqarası müasir atalara da olmalıdır.

hamının anormal olmağı reallığı

modern cəmiyyətlər kütləvi müşahidə, diaqnoz və disiplin sayəsində normlar yaradır və "anormallıq"ı kontrol edir. insanlar funksional vətəndaş, sağlam fərd olmaq üçün normal roluna girirlər. anormallıq isə metalaşdırılıb; "edgy", "freak" olmaq yeni cool olmaq səviyyəsinə gətirilib, hansı ki, real "anormal"lar - şizofrenlər, köçəri varolanlar (nomad-becoming), radikal kritiklər cəmiyyətdən uzaqlaşdırılır, qınanılır və gizlədilir. anormal deyə etiketlədiyimiz insanların çoxsunun anormallıqlarının bir sərhədi var, lakin şizofren üçün bu gerçək deyil; inteqrasiyanın rəddi və arzu-maşınlarının azad axını, bu real anormallıqdır və əsas inqlabı qüvvədir. modern dövrdə anormallıq sağlamlıq və məntiqdən çox funksionallıq və kontrol haqqındadır; institutların hamar əməliyyatlarını təhdid edən hər fikir anormaldır və modern cəmiyyətlər tərəfindən içsəlləşdirilməmişdən qabaq həmişə anormallıq olaraq qalacaq, sabit bir inşa deyildir.

gnosticism

ilk əsrlərdə erkən xristian sektalarından törəyən dini ideyalar və sistemlər toplusu. düşüncə sistemi material dünyanın qüsurlu olduğuna və onun saxta tanrı (demiurge) tərəfindən yaradılğına əsaslanır. həqiqi qurtuluş gizli bilgini (gnosis) ortaya çıxarmaqdadır. gnostic subyekt material dünyadan yadlanaraq uzaqlaşıb və transendental həqiqətə çatmağa can atır. o, illuziya qatlarının altında gizlədilmiş müqəddəs işartını axtarır. hazırda yaşadığımız neoliberal son mərhələ kapitalizmində demiurge artıq tanrı deyil, sistemin - işarələr və illuziyalar imperiyası - özüdür. hiperreallıq artıq gnostic tələ kimi funksionallaşıb; reallığı simulyasiya edən elə bir semiotik dünyada yaşayırıq ki, reallıq yoxa çıxır. Tanrı artıq ölməyib - o, saxtalaşdırılıb, əvvəlkindən daha tirandır. gnostic qorxu güclənib, çünki artıq sadəcə illuziyada ilişib qalmamışıq, onun varlığı və doğruluğu barədə fikrimiz yoxdur. simvolik nizam (dil, qanun, ideologiya) subyektivlik matriksimizi yaradır və həmçinin yadlaşmaya da gətirib çıxarır. hamımız bir dilin, bir millətin, bir partiyanın illuziyasına sığınırıq və bu da gnostic kosmosun psixotik paralelidir. nizamın subyektləri parçalanır və çatışmazlıqlar şəxsiyyəti formalaşdırır. arzular yarımçıq qalır, çünki imkansızın arxasınca qaçır (objet petit a). kostyum partisində olan insanlar kimi gnostic də gizli və müqəddəs bilgiyə çatmağa çalışır. demiurgenin bir qanunu var; qanunlar vasitəsi ilə danışan lakin həqiqəti məhdudlaşdıran tanrı. protestantlıq, xüsusən də calvinist teologiya yadlaşmanı radikallaşdırır. calvinin alın yazısı (predestination) doktrini bir növ gnostic ümidsizlikdir; bəziləri seçilər, bəziləri lənətlənər, amma heç kimin taleyinə dünyəvi hərəkət təsir edə bilməz. qurtuluş içəridən və bilinməzdən gəlir, hansı ki, nevrozun protestan etikası və özünü davamlı müşahidəyə çevrilir. max weber bunu kapitalizmin psixoloji mühərriki olaraq görürdü; insanlar özlərindən uydurduqları potensiallarına çatmaq üçün həyatlarını bəda verirlər. bu dövrdə hamı gnosticdir, hamı özünün ən yaxşı versiyasına çatmağa çalışır. neoliberal özünü-inkişaf gopu da buradan başlayır; çox kitab oxu, çox çalış, çox uşaq ək/doğ və nəticədə çox xoşbəxt ol. bütün bu nöqtələr bir araya gəlir və qaçışı olmayan müasir gnostic subyekt əmələ gəlir.

the accursed share

fransız filosof georges bataille tərəfindən 1949-da yazılmış siyasi-iqtisadi əsər. klassik iqtisadiyyatdan fərqli olaraq ümumi iqtisadiyyat konseptini ortaya atır. 3 fəsildən ibarətdir; istehlak, erotikanın tarixi, suverenlik. müəllifin istehlak teoriyasına görə lənətlənmiş pay (the accursed share) müəyyən iqtisadiyyatın elə bir artıq və geridönüşümü olmayan hissəsidir ki, o, mütləq lüks ya da incəsənətdə xərclənməli, çoxalma məqsədi güdməyən cinsəllikdə və yaxud da cazibədar monumentlərdə istifadə olunmalıdır. əks halda bu artıqlıq katastrofik müharibələrə və ya qədimdə olduğu kimi destruktiv qurban vermə rituallarında öz əksini tapır. bataillenin fikirlərində artıq enerji (excess) mərkəzi mövqe tutur. iddia edir ki, hər hansı cəmiyyətin fundamental problemi klassik iqtisadiyyatda olduğu kimi məhdudluğun və istehsalın idarə olunması yox, öz artığını, yəni lənətlənmiş payını necə xərcləyəcəyində dayanır. əgər bu artıqlıq könüllü olaraq mənalı (suveren) yollarda xərclənməsə, dağıdıcı qüvvələrə xərclənəcək. bataillenin ümümi iqtisadiyyatına görə cəmiyyət ənənəvi iqtisadi modellərdəki rasional aktyorların natural prosesləri idarə etməsi ilə yox, lənətlənmiş payını necə xərcləyəcəyi ilə formalaşır. orqanizmin inkişafı və genişlənməsi həmişə öz limitlərində dirənir və imkansıza çevrilir. bu enerjinin boşa xərclənməsi isə lüks adlanır. lənətlənmiş pay elə bu artıqlığa dayanır, boşa xərclənmək üçün olan artıq-urtuq. müəllif ümümi iqtisadiyyatın funskiyalarına aid nümunələrə piramidaların inşası, aztec cəmiyyıtində insan qurbanları, tibetdə monastic institutlar, marshall planı və sairələri göstərir. son olaraq bataille suverenliyi lazımlılığın və xidmətin sona çatdığı yerdə görür.

serial experiments lain

1998-ci ildə yayınlanmış 13 bölümlük anime. cyberpunk, psixolojik qorxu və texno-qorxu janrındadır. sürreal atmosferi, reallıq, kimlik və kommunikasiya kimi digər fəlsəfi mövzulara toxunan anime tənqidçilər tərəfindən originallığına görə müsbət rəylər alıb. animedə hadisələr tokyoda yaşayan asosial məktəbli lain uwakuranın və onun emosional olaraq soyuq ailəsinin ətrafında cərəyan edir. lainin səssiz varoluşu birgün intihar etmiş sinif yoldaşının ona elektron poçtlar göndərməsi ilə pozulur. sinif yoldaşı the wired adlı rəqəmsal müstəvidə mövcud olduğunu, sadəcə fiziki olaraq varolmadığını iddia edir. the wired bütün insan kommunikasiyası şəbəkələrini özündə ehtiva edən nəhəng kiber-fəza olaraq təsvir edilib. texnologiya alüdəçisi olan atası laini kompüterlə tanış edir və məlum müstəvidə lainin ilk macəraları başlayır. zaman irəlilədikcə virtual personası ilə fiziki aləmdəki lain toqquşur və kimlik müharibəsi başlayır. tanrı konsepti və iri şirkətlərlə bağlı konspiraloji teoriyaları da özündə cəmləşdirən anime bu minvalla davam edir. post-struktualist perspektivdən yanaşsaq, laini reallığın müxtəlif fəzalarında səyahət edən şizoid subyekt olaraq görmək olar. the wired iyeyarxiyanın olmadığı sonsuz informasiya axınının olduğu yerdir, orada arzular və kimliklər sərbəstcə hərəkət edir. lainin dəyişən kimlikləri eqo və sosyal kimliklər kimi möhkəm strukturların yıxılmasını göstərir: onun macərası reallığın kodlarının açılmasıdır - ödipal, ailəvi və sosial kodların çöküşü. anime son olaraq azad axınları statik strukturlara bərkitməyə çalışan sosial kontrol sistemlərini (ailə, the knights, şəbəkə və s.) tənqid edir.

pregnancy glow

hamilə fərdlərin hamiləlik ərzində cildlərinin gözəlləşməsi ilə bilinən fenomen. mif kimi səslənsə də, bunun bir neçə səbəbi var. əksərən hamiləliyin 2-ci üçaylığında baş verir, hormonal dəyişikliklər və artan qan təzyiqi yanaqlarda qızarıqlıq və parıltılı effekt verir. bundan əlavə dərinin yağ ifrazı artır, dırnaqlar tez uzanır və sərtləşir, tüklər qalınlaşır. elmi zir-zibillər bir yana, bu fenomen iddia edir ki, ananın bədəni müəyyən dərəcədə fetal toxumadan qidalanır. bununla da insan övladının ilk istismarı başlayır. həyatı sevən insanlar bu səbəblərdən fiziki varoluşa qarşı olmalıdırlar.