spring, summer, fall, winter... and spring

film barədə bir neçə review oxudum və mənim fikirlərim/suallarımla üst-üstə düşən çox az entry gördüm. mən metaforları öz başa düşdüyüm kimi analiz etmək istəyirəm:

divarsız qapılar – ən çox diqqətimi çəkən simvollardan biri idi. qapılar əksərən məhrəmlik mənası daşıyır, insanın özəlinin göstəricisidir. məncə, buradakı qapıların xüsusiyyəti məhrəmliyi yox, keçid mənasını bildirir. zaman keçdikcə keşiş/rahib çevrilməyə və öyrənməyə davam edir. ən böyük öyrədicisi isə yanındakı keşiş yox, həyatın özü olur.

divarsız qapılar həm də insanların yaratdığı sərhədlərin illüziya olduğunu göstərir. gölün ortasındakı məbəd onsuz da dünyadan təcrid olunub, amma yenə də qapılar var. yəni qapı fiziki maneə deyil, daha çox zehni bir ritualdır. keşiş hər dəfə qapıdan keçəndə sanki başqa bir vəziyyətə daxil olur: uşaqlıqdan gəncliyə, ehtirasdan peşmanlığa, insanlıqdan mənəviliyə.

gizlənmiş gözyaşları – filmin emosional ağırlığına baxmayaraq, keşiş və sonda üzünü gizlədən qadının gözyaşlarını açıq-aydın görə bilmirik. insanların başqaları ilə empatiya qurması üçün mimikalarını görməsinə ehtiyacı var, hətta həmin mimikanı kopyalayırıq, amma üzlərini gizlətdikləri üçün empatiya da qurmaq çətinləşir və bir qədər qəribə təəssürat oyadır. emosiya var, amma görə bilmirsən, çünki hiss edirsən.

insan həyatı fəsillərlə müqayisə olunur. buna iki cür yanaşmaq olar: həyatın həmişə yaz/yaydan ibarət olmaması və ya ömrün sırf gənclik illərinin yaz və yaydan ibarət olması. məncə, film ikinci yanaşmanı işləyib və qış fəslinin introspektiv, reflektiv bir fəsil kimi nəzərdə tutulmasını çox bəyəndim. məhz qış fəslində rahib keşişə çevrilir, özünü tapır. bu arada, mən hər ikisinin eyni adam olduğunu düşünürəm, çünki növbəti uşaq da öz uşaqlığı idi. ikinci nəslin də birincidən fərqlənməməsi, eyni səhvləri etməsi və yenə eyni səhvləri edəcəyinə işarə edirdi. bütün bunlar insanın elə belədən "keşiş" olmadığını, mütləq o səhvlərin içindən keçib özünü tapmalı olduğunu göstərirdi. bu cür keşiş obrazlarını həmişə "doğuşdan ermiş" kimi təsvir edirlər, sanki dünyanın bütün sirlərinə, həyatın min bir üzü barəsindəki gerçəklərə doğuşdan yiyələnib. filmdə rahibin keşiş olma yolundakı səhvlərini, qüsurlarını, özünü tərbiyə etmə prosesini fəsillərə bölüb göstərilməsi həm də ümid doğurur; eynilə filmin adı kimi. yaz, yay, payız, qış və yenə də yaz. "yenə də yaz" hissəsini əlavə etməyə də bilərdi, amma onda mütləq nəsə yarımçıq qalardı.

qəbul imtahanı verəcəklərə məsləhətlər

birincisi, əgər imkanınız və şəraitiniz buna əl verirsə, SAT imtahanını və ya digər xaricdə bakalavr oxumağa imkan yaradan imtahanları araşdırın. mənim çevrəm bu barədə cahil olduğu üçün mən də cahil qaldım, amma onsuz da xaricdə oxumağım üçün dəstəyim olmazdı. sizin varsa, mütləq dəyərləndirin.

yox əgər qəbul imtahanını verməli olmusunuzsa, birincisi, keçmiş olsun. çətin deyil, amma ciddi multitasking tələb edir, nə də olsa bir-biriylə əlaqəsi olmayan fənləri də eyni anda aparmalı olacaqsınız. çətin deyil və yes, hamının dediyinə qüvvət verirəm: əzbərdir. məntiqiniz də sizi vəziyyətdən çıxaracaq, amma tarix, ədəbiyyat kimi fənlərdəki dəqiq məlumatları, riyaziyyatdakı düsturları və s. əzbərləməyə məcbursunuz. ona görə də hər gün mütləq əzbərləməli olduğunuz şeylərin üstündən keçin ki, yaddaşınızda möhkəmlənsin və bir də onlara qayıdıb vaxt itirməyəsiniz. xüsusilə, düsturları. mənim riyaziyyatım çox güclü deyildi, amma sırf yadda saxladığım düsturlar hesabına ikinci qrupların yaza bilmədiyi tapşırıqları yaza bilmişdim (az qala on il keçib və hələ də qürurluyam).

bu arada mən ilk kurikulum siniflərindən biri idim, bizim üstümüzdə daha çox təcrübə aparmışdılar deyə indiki sistemə tam hakim deyiləm, amma imtahanı nə qədər bölüb biçsələr də, qəbul imtahanlarının məntiqi eynidir deyə düşünürəm.

sınaqlardan az bal yığın. ciddi deyirəm, çox yığanda yersiz özgüvən gəlir və əsas imtahanın nəticəsindən məyus ola bilərsiniz. ilk sınaqlarımda 200, 400 və s. kimi ballar yığırdım, şkalam bəlli deyildi, amma qəbul balım xalxın uşağına çevirməsə də, mənə görə kifayət qədər uğurlu oldu. yəni bir yerlərimiz şişən kimi nə diqqət eyni olur, nə də produktivlik. özgüvəniniz olsun təbii ki, amma suallara heç vaxt gözucu baxmayın və ya çox asan olduqlarını düşünüb keçməyin, ən çox səhvləri elə hallarda edirlər. mənim çətin suallardan çox asan suallarda mexaniki səhvlərimin olmasının əsas səbəbini bunda görürəm.

bunları yaza-yaza düşünürəm, on altı-on yeddi yaşda necə yazıq canımıza düşüblərsə, illər sonra da belə detalları rahatlıqla xatırlayıram. bildiyin travma yaddaşına yazılıb, yoxsa kimin nəyinə lazımdı qəbulda azərbaycan dilindən neçə sual yazdığını xatırlamaq? o qədər uşaqların şəxsi dəyərini belə axmaq meyarlarla ölçmüşük ki, hərənin alnına bir yazılmış şəkildə görürdük. hələ universitetdə jurnal siyahısı da ballarımıza uyğun sıralanmışdı və dörd il boyunca 30 nəfərdən 27-ci olmağın verdiyi bir aşağılıq hiss var idi. elə şeyə görə adın aşağıda olanda aşağılıq hiss edərsən də day. üstəlik gpa-ni qaldırıb ən birinci yerə çıxsan da, özünü paralasan da fərqi yoxdur, qəbulda çox yığardın canım.

nəysə, başda dediyim kimi, mümkünsə bakalavr üçün xaricə müraciət edin. yeri gəlmişkən əsas nə universitetdir, nə də ölkə. məncə, ən əsası ixtisas seçimidir - ixtisasını yaxşı biləndə bütün qapılar açıqdır. və on yeddi yaşında və beyninin prefrontal korteksi tam formalaşmamış ömrünün qalanı boyunca edəcəyin o işi tapmaq da yenə sənin boynuna düşür. uğurlar!

bakıda qlamurların getdiyi məkanlar

gedə bilmədiyim məkanlar. ortalama hesabla ayda max 5 dəfə belə yerdə otursam maddi olaraq çökürəm. ümumiyyətlə, kafe-restoran gəzmək, bütün məkanlarda "oturmuş" olmaq təkcə qlamurların status göstəricisidir, deyəsən. bir insanın tək əyləncəsi müxtəlif dekorlarla bəzənmiş, gözünü və qarnını doyurduğu məkanlara gedib şəkil çəkdirmək olmamalıdır. əvvəllər estetik olduğunu düşündüyüm çox şəkil çəkib-çəkdirmişəm, amma sırf estetik olduğu üçün bu tip məkanlarda vaxt keçirməyi və belə təcrübələrə yatırım etməyi uzun müddətdir ki, tərgitmişəm. hətta belə yerlərdən mümkün qədər uzaq dururam, çünki birincisi, cibimə ziyandır, ikincisi və ən əsası - həyatımın nə qədər səthi olduğunu hiss etdirir. təsəvvür elə, həyatının üçdə birini işdə, üçdə birini evdə, qalan hissəsini də belə məkanlarda qazandığın pulu xərcləyərək keçirirsən. dörd divar arasında qazandığını yenə dörd divara xərcləyib kiminsə cibini doldurursan, onlar da ölkə-ölkə gəzir. çox uc örnək oldu, amma hazırda insanlar üçün ən lüks sayıla biləcək məşğuliyyət səyahətmiş kimi gəlir. həyatına bir məna biçə bilməyən və it kimi pulu olan hamı pasportundakı ştampların sayını artırmağın dərdinə düşür. problem ondadır ki, ondan da bezirsən. bezmədiyimiz nəsə var ki vobşe?

naruto

random ağlıma gələn, 10 il əvvəl həvəslə izləyib bitirdiyim anime. zövqlərim o qədər kəskin u dönüşləri edir ki, əvvəl zövq aldığım şeylərin necə hiss etdirdiyini xatırlamaqda çətinlik çəkirəm. nəysə, naruto onsuz da kifayət qədər məşhur animedir, mən öz perspektivimdən anime haqqında düşüncələrimi yazacam.

birincisi, əsas xəttinin "villain" olmaq üçün saysız-hesabsız səbəbi varkən "hero" olmağı seçən birinin ətrafında qurulmasını sevirəm. çox realdır, nə qədər fiction olsa da. məncə, hamının olmağa çalışdığı o "yaxşı insan"ı ifadə edir naruto. biz yalnızlıqdan və təklənməkdən qorxduğumuzu özümüzə belə etiraf edə bilmədiyimiz üçün "yaxşı" olmağa çalışırıq, o isə buna görə etdiyini səsləndirir, ona görə də dürüst və səmimi obrazdır. sahibi olmadığı sevgini istəyir və qazanmaq üçün əlindən gələni sonadək edir.

ailə, dostluq bağlarının işlənmə şəklini sevirəm. məsələn, o vaxtlar sasukeni düşmən kimi görmək əvəzinə "xilas etmək" motivasiyasını heç cür başa düşmürdüm. sasuke bunu qarışqa kimi görür, adam yerinə qoymur, bu hələ onu qurtarmaq dərdindədir. sonra hamı narutonu elə bu saflığıyla qəbul etdi, çünki onu (sasuke daxil) digərlərindən fərqləndirən xüsusiyyətlərindən biri də bu idi. hətta istəyərdim ki, itachi sasukenin yox, narutonun qardaşı olsun, aralarındakı bağı izləmək daha maraqlı olardı.

bu arada, animeyə başlama səbəbim simpatiyam olan bir insanın məsləhət görməsi idi. indiyə kimi tükətdiyim bir çox belə film/serial/kitab var və hər dəfə nəyi kimin məsləhət gördüyünü detallı xatırlayıram. çox qəribə gəlir, sanki hərə gəlib özündən bir parçanı əmanət edib gedibmiş kimi.

bu arada, qadın obrazların çox uğursuz yazıldığını düşünürəm. çox şablon, çox tipikdilər. əsəbi qız, sakit və utancaq qız, erkək fatma və s. sakura son epizodlara doğru bir xeyli dəyişilir, amma mənasız obsessivliyi və aqressiyası kimi özəllikləri olmasa, daha real bir obraz olardı. digərləri ümumiyyətlə npc kimidir, görünüşlərindən başqa diqqətimi çəkən bir şeyləri yox idi. bircə hinatanın pain vs. naruto arc-da olan cəsarəti və öz qabığını sındırma cəhdini çox bəyənmişdim, heyif ki, oradan o tərəfə də getmədi və hype olsun deyə yazılmış bir səhnə hissiyyatı verdi. kaş onları da kişi obrazlar qədər dərin yazıb normal background verərdilər, amma shounen animedir deyə ola bilər.

that is my ninja way, datte-bayo~

the sopranos

baxdığım ən keyfiyyətli seriallardan biri. çəkilmə dönəminə və vibeına görə bb xatırladır, amma obrazlar çox daha dərin, hekayəsi daha uğurludur.

mafioza tipli serial və filmləri bəyənməsəm də, pərdəyə çəkilən mafiada heç də düşündüyüm kimi praising görməmişəm. godfather'da da eyni yanaşmanı gördüyüm üçün çox bəyənmişdim.

mafia mövzulu serial və filmlər qavrayışa uyğunlaşır. bəziləri tony'nin bir tərəfdə sadiq yoldaşı, ağıllı uşaqları və "xoşbəxt ailəsi" olduğu halda, digər tərəfdə sayısız qadınlarla birlikdə olmasını, qorxu və hörmət bəslənilən lider fiquru olmasını ideal həyat tərzi kimi qavraya bilər. bu, təbii olaraq yanlış qavrayışdır, çünki belə həyatın üzdə görünməyən tərəfləri serial boyunca izləyiciyə ötürülür.

tony özü o qədər ziddiyyətlərlə dolu, təzadlı və real obrazdır ki, nə sevə bilirsən, nə də nifrət edə. ailəsinə bağlıdır, amma mafia ailəsinə də eyni şəkildə diqqət ayırmalıdır. tony'ni dr. melfinin yanına salan da artıq harada hansı tony olacağını kəsdirə bilməməsidir. neçə illik dostunu gözünü qırpmadan öldürən adam, qızıyla yaşıd olan "fahişə"yə görə günlərlə dərd çəkir, ölümünü həzm edə bilmir. nəhayət, yenə emosiyalarını bir kənara qoyaraq mafianın xeyrinə, öz şəxsi məsələlərini qatmadan bir qərar vermək məcburiyyətində qalır. emosiyalarını basdırır, amma basdırılan duyğular heç vaxt tamamilə yoxa çıxmır, sadəcə şəkil dəyişdirir və tonynin nümunəsində panik atak olaraq üzə çıxır.

serialdakı paralellər o qədər möhtəşəmdir ki. diqqətimi çəkən və ya redditdə oxuyanda fərqinə vardığım bir-iki nüansı bura da yazmaq istəyirəm. məsələn, tonynin anası livia həyatındakı əsas faktorlardan biridir. tony onun xoşbəxt olduğu bir anı yadına salmağa çalışarkən atasının pilləkəndən yıxılanda ona nə qədər güldüyünü xatırlayır. bir neçə epizod sonra özü dalaşdıqdan sonra evdən çıxanda pilləkəndə büdrəyib yerə yıxılır, bir dəqiqə əvvəl ağlayıb dalınca düşən livia isə isterik şəkildə yıxılmağına gülür. möhtəşəm düşünülmüş bir detaldı.

başqa biri də, yuxarıda qeyd etdiyim tracee obrazıyla bağlı idi. tracee daha çox meadow ilə aralarındakı paralelliyi göstərmək üçün yazılmış bir obrazdır. epizod boyunca carmela meadowun diş həkiminə getməli olduğunu təkrarlayıb yadına salır, tracee isə dişlərinə breket taxdıra bilmək üçün bədənini satıb nümayiş etdirir. meadow ilk cinsi münasibətini safe və istədiyi insanla yaşayarkən tracee iki nəfərlə aşağılanaraq cinsi münasibətdə olmağa məcbur olur.

hə bir də, carmelaya da tony kimi nə nifrət edirəm, nə də simpatiyam yaranır. bilərək seçdiyi həyatın çətinliklərinə görə sızlanır, dindarlığını nümayiş etdirir, amma tony ona bahalı hədiyyə alan kimi nə ağrısı-sızısı qalır, nə də katolikliyi - hər şeyi unudur. tony də üz alıb xəyanətinə davam edir, arada bahalı hədiyyələrlə günahlarını yuyur. digər bir çox obraz kimi carmela da ikiüzlü biridir.

hələ ki, serialı bitirməmişəm deyə son izlədiyim sezondan yadımda qalanları qeyd elədim. artıq hər bölümdən sonra analizlərini oxuyuram ki, gözümdən nəsə qaçmış olar; yüksək diqqət və analiz qabiliyyəti tələb edir. 2 saatlıq kinolar bunu verməyəndə və bir serialın hər bölümündən o satisfaction hissini alanda kinoya qayıtmaq da çətin olur.

cien anos de soledad

ədəbiyyat üzrə ən gözəl kitab adlarından birinə sahib olan əsər.

bizim tərcümələrə güvənmədiyim üçün türkcə oxudum və gözləmədiyim şəkildə əsər məni öz içinə aldı, hardasa beş günə bitirdim. hadisələr sürətli axdığı üçün fasilə verdiyim anda unutmağa başlayırdım, xüsusilə adlar çox qarışır. xarakteristik özəlliklər vasitəsilə kimin kim olduğunu tutursan, amma yeni nəsil törədikcə əvvəlkilərlə bağlı hansısa məlumatları unudurdum. məsləhət görürəm ki, əsəri oxuyarkən ailə ağacına nəzər yetirməyin, oxuduqca özünüz qeydlər aparmağa çalışın. düzü, məndə o həvəs olmadı və ailə ağacını ilk səhifədən gözümün qabağına qoyduqları üçün xeyli spoiler yedim, amma ilk baxanda onsuz da heç nə başa düşməyə bilərsiniz, ona görə you are safe.

marquezin ilk oxuduğum əsəri "kırmızı pazartesi" olduğu halda, nə üslubunu nə də əsərin süjetini tam xatırlamıram deyə yazardan ilk dəfə nəsə oxumuş kimi hiss elədim. növbəti "vəba günlərində eşq" əsərini oxumağı düşünürəm, "yüz ilin tənhalığı" üçün darıxanda qayıdaram.

overthinking

insanı mənəvi olaraq ciddi şəkildə yorduğu üçün fiziki vəziyyətə belə təsir edən akt. son zamanlarda azaltmağımın səbəblərini belə açıqlaya bilərəm: bəzi şeylər düşünərək həll olunmur. kaş olunsa, kaş düşünüb bir yerə vara bilsək. bəzi mövzulara hansı perspektivdən baxırsan bax, nəticə dəyişmir, həqiqət bax o cəhətdən absolutdur.

bilirsən, nəyi düşünə bilərsən? nəticəyə varıb nəyisə dəyişə biləcəyin mövzuları. a nöqtəsindən b nöqtəsinə necə gedim? konkret bir yol cızıb izləyə bilirsənsə, bitdi getdi, daha fikir çəkməyin nə o yolu qısaldır, nə də səni daha tez çatdırır.

əsas məsələ, sadəcə düşünərək nəyisə dəyişə bilməyəcəyini başa düşməkdir, məncə. köklü dəyişiklik etmək istəyirsənsə belə, indinin üzərində işləyib uzun bir müddətə yaymalı, davamlılıq göstərməlisən. bir növ robotlaşmalı, hərəkətə keçib o düşüncə axının qarşısını almalısan.

əvvəl buna görə daha dayaz birinə çevrildiyimi, bir növ özümə xəyanət etdiyimi düşünürdüm. sanki overthinkləməsəm, mən mən olmayacaqdım. indi görürəm ki, bu cür dərinlərə gedərək özümü boğmaqdan başqa bir şeyə xidmət eləmirəm.

öz dərinliyimdə boğulmaq istəmirəm. arada baş vurmaq istəyə bilərəm, amma həyatımı orada keçirib özümü izolyasiya etməyə, həyatı qaçırmağa gərək yoxdur.

masumiyet müzesi

ilk dəfə heç bir təsəvvürüm olmadan, bestseller olduğu üçün oxumuşdum. ona görə də, əsəri oxuduqca əsəblərim korlandı, çünki gözləntilərim tamam başqa bir yöndə idi. o gün başa düşdüm ki, az da olsa, əsər haqda məlumatın olması daha yaxşıdır ki, vaxtın hədər getməsin. bu əsəri elə hesab etmirəm, amma haqqını verərək oxuduğumu da düşünmürəm.

ayın 13-ü serialı çıxdı, təsadüfən əlimdə netflix hesabı olduğu üçün iki günə baxıb bitirdim. soundtrackləri çox bəyəndim, ümumiyyətlə, ortaya keyfiyyətli iş qoyulub.

masumiyet müzesi - sevgi və obsessiya ilə bağlı ən gözəl əsərlərdən biridir, məncə. həm gender bərabərsizliklərini, dönəmin problemlərini ortaya qoyur, həm də obrazların iç dünyası qarışıq və realdır. indinin özündə belə düşünürəm ki, kemal füsun onu "ghostlamasa" idi, bu qədər obssesiyaya çevirməzdi. füsun onu görməzdən gələrək, seçməyərək intiqamını aldı, amma aldığı intiqam belə qəlbindəki kin-küdurəti soyuda bilmədi. kemali sevdiyini də düşünmürəm, kemal sırf yuxarı statuslu insanlar zümrəsindən olduğu halda onu gördüyü üçün özünü ona təslim etmişdi. həyatı boyunca da insanlar tərəfindən daha çox görülmək, həmin statusa qalxa bilmək üçün çalışır. kemal isə əksinə, bu sevgi vasitəsilə özünü və reallığı kəşf etmiş, burjuaziyanı bir kənara atıb sevgini seçmişdi. füsun isə sibel kimi "yüksək sosyete" nişanlısı ola-ola onu görən, sevən, diqqət bəsləyən, statuslu kemalı sevirdi. sevgisi qarşısında acizləşmiş, uğrunda hər şeyindən vaz keçmiş adama daha eyni gözlərdə baxa bilmirdi.

ad günü

bu ilki yaman "zerkalno"dur.

ad günlərində sehrli nəsə var. bəzi insanların səni yad etməsini qəribsəyirsən, amma buruq bir gülümsəmə də yaradır.

çox adam yaşı "ciddiləşdiyi" üçün özü və həyatdakı seçimləri ilə hesablaşır. mən isə hər gün bu hesablaşmanı apardığım üçün əvvəlkitək məna yükləyə bilmirəm.

bütün bunlara baxmayaraq, ad günlərinin sehrli olduğu fikrində qalıram. yeni yaşın gətirəcəyi bilinməzlikləri, həm pisləri, həm də yaxşılarıyla qəbul etmək lazımdır. ümumiyyətlə, hər yeni yaş – yeni təcrübələr deməkdir. nostalji çarxının pərləri arasına düşməkdənsə, yeni xatirələr yaradıb onları həqiqətən yaşamağı bilməkdir məsələ. təsadüfən, bu gün dinlədiyim podcastda tutunamayanlar əsərindən bir hissə səsləndirildi. qayıdıb onu özümdə qeyd etmək istədim; normalda tərcüməsini yazardım, amma orijinallığı pozmuram:

"yatağımın karşısında bir pencere var. odanın duvarları bomboş. nasıl yaşadım on yıl bu evde? bir gün duvara bir resim asmak gelmedi mi içimden? ben ne yaptım? kimse de uyarmadı beni. işte sonunda anlamsız biri oldum. işte sonum geldi. kötü bir resim asarım korkusuyla hiç resim asmadım; kötü yaşarım korkusuyla hiç yaşamadım."

-oğuz atay