albert speer

1905 doğumlu üçüncü reyxin əsas arxitektoru eyni zamanda silahlandırma və hərbi sənaye naziridir.1930cu ildə universitetdə oxuyarkən adolf hitlerin çıxışını eşidir indiyə qədər siyasətlə məşğul olmasa da bu çıxış ona böyük təsir göstərir. daha sonra o nsdap-ni nasional sosialist alman fəhlə partiyasının mitinqlərində və şıxınlarımda yaxından iştirak edir.1944-cü ildə hitlerə qarşı təşkil edilmiş sui-qəsddə albertin də olmasına şübhə edilir. 1945-ci ildə hitler speerə bütün alman torpaqlarının yandırılması göstərişini verir. speer isə bunun əleyhinə çıxaraq yandırılma olacağı təqdirdə bunun alamniyanı əsrlərlə geri aparacağını deyir. 1945-ci ildə hitler əleyhinə 2inci bir sui-qəsd təşkil edilir. bu dəfə də speerin iştirakından şübhələnirlər amma bu fakt yene də sübut olunmur. lakin o müharibədən sonra həbs edilir və nürberq məhkəməsində hərbi cinayətkar kimi mühakimə edilir. 1946-cı ildə nürnberq beynəlxalq məhkəməsi tərəfindən speer 20 il müddətində azadlıqdan məhrum edilir. bir neçə dəfə ailəsi tərəfindən əfv edilməsi ilə bağlı istəklərin olmuşdür, lakin ssri-nin etirazı üzündən əfv edilməyib. 1966-cı il də azadlığa buraxılmışdır. 1981-ci ildə londona səfəri zamanı vəfat etmişdir.

şablon sözlər

(baxma: en pis günümüz bele olsun )
(baxma: həmişə siz gələsiz ) - gəlmədilər
(baxma: uşaqlarından yarıyasan )
(baxma: toyunda )

jesse pomeroy

amerika tarixinin gəlmiş-keçmiş ən gənc seri qatilidir 1859 doğumludur..iki uşaqlı bir ailənin kiçik uşağıydı.qardaşı bir gözünü yaralamış və gözü zərər görmüşdü.işlıdiyiy cinayətlərdən sağ qurtula bilən uşaqların onu tanımasında bu xüsusiyyəti mühüm rol oynamışdı.ilk dəfə həps olunduğunda 4 uşağın ölümündən səbəbkar tutulmuşdü və bu zaman cəmi 11 yaşında idi.yaşı səbəbi ilə islah evinə göndərildi. əslində burda 21 yaşına kimi qalmalı idi ama örnək davranışları səbəbi ilə 2il sonra buraxıldı.əsl cinayətlər isə bundan sonra başladı.əvvəlcə balaca bir qızı sonra isə 4yaşında başqa bir uşağı işgəncə verərək öldürdü.bu cinayətlərdən sonra 1874cü ildə həbs olunan jesse edama məhkum olundu ama bu cəza ömür bpoyu həbsə çevrildi.və tək adamlıq hücrədə qalmasına qərar verildi.1917ci ildə digər məhkumların arasına qarışımasına icazə verildidaha sonra sağlamlığındakı problemlər səbəbi ilə geri qalan cəzasını bir evdən keçrilməısinə qərar verildi.həbsxanada keçən 58ilin ardından 72 yaşında 1932ci ildə öldü.

uyğur dövləti

uyğur sözü - müttəfiq- deməkdir.uyğurlar haqqında ilk məlumatlar 3ci əsrdə antik yunan alimi ptolomey vermişdir.qutluq bilgə gül 744cü ildə uyğur dövlətinin əsasının qoydu.paytaxtı ordu şəhəri idi.uyğurlar çinlilərlə mübarizə aparırdılar.755ci ildə baş verən döyüşdə məğlubuiyyətə uğradılan çinlilər uyğurlardan asılılığı qəbul etməyə məcur oldular.9cu əsrin ortalarından zəifləməyə başlayan uyğur dövlətini 842ci ildə baş vermiş qırğız üsyanları süquta uğratdı.uyğur türkləri avropalılardan xeyli əvvəl kağız istehsal etməyi və kitab çap etməyi bacarırdılar.ərəblərə kağız düzəltməyi və ondan istifadə etməyi uyğurlar öyrətmişdir.

kuti dövlət qurumu

e.ə 3cü minilliyin ikinci yarısında urmiya gölündən qərbdə və cənub-qrərbdə kuti dövlət qurumu yaranmışdır.e.ə 22ci əsrin əvvələrində kutilərin hökmdarı mesopotamiyaya hücum edərək akkad dövlətini süquta uğratdı.kuti hökmdarlarının şərəfinə yazılmış qısa mətnli kitabələr akkad dilində idi. kutilərin mesopotamiyada 100 ilə yaxın davam edən hakimiyyəti dövründə şəhərlərarası toqquşmalara son qoyuldu və ticarət yollarında əmin amanlıq yarandı.kutilər və onların hökmdarları türk mənşəli idilər. e.ə 22ci sərin sonlarında mesopotamiyada axırıncı kuti hökmdarı tirikana qarşı qiyam baş verdi . bebləliklə mesopotamiyada kutilərin ağalığına son qoyuldu. e.ə 3cü minilliyin sonunda kuti dövlət qurumu süqut etdi.

qədim roma

qədim roma apenin yarımadasında salınmışdır.e.ə 753cü ldə yarımadasının məkrəindən axan tiber çayının 25km ə roma şəhəri salındı. romanın ən qədims akinləri özlərini patrislər adlandırıdılar.patrislərin " ağsaqqallar şurası " senat adlandırdı. e.ə 509cu ildə romada padşahlıq ləğv edildi və respublika quruldu.
e.ə 3cü əsrdə romada qladiator döyüşləri keçirilməsi çox məşhur idi.
(baxma: spartacus )

476cı ildə alman tayfaları sonuncu imperator avqustu taxtdan salıb qərbi roma imperayasına son qoydular.onun süqutu ilə qərbi avropada qudlarlıq quruluşu dağıldı.buna görə də 476cı il qədim dünya tarixinin sonu hesab olunur.

qədim yunanıstan

avropada ən qədim dövlət b.e.ə 3-2ci minilliklərdə yunanistandan cənubda yeləşən krit adasında yaranmışdır.lakin e.ə. 3ci minillikdə kritə yaxın adaa baş verən vulkan püskürməsi krit mədəniyyətini məhb etdi. e.ə. 1450ci ildə cənubi yunanıstanda yaşayan axeylər kriti tutdular.e.ə 2ci minilliyin sonlarında yunanıstanın şimalından gələn dori yunan tayfaları axeylərin mədəniyyətini məhv etdi.e.ı 9-11ci əsrlədə yununaıstanda ibtiadi icma quruluşu quldarlıqla əvəz olundu. e.ə. 8-6cı əsrlərdə burada şəhər-dövlətlər maydana gəldi.afina ( atina) şəhəri e.ə 2ci minllikdə orta yunanıstanda attika vilayətində salınmışdır.e.ə 8-7ərslədə afinada quldrlıq qurluşu bərqəarar oldu və quldarlıq dövləti yarandı.yunanlar öz idarə üsullarını " aristokratiya " - yaxşıların hakimiyyəti adlandırırlar.

qədim çin

çin sözü sin sülaləsinin adı ilə bağlıdır.çin ərzaisində ilk dövlət be.ə.14cü ərsdə yaranmış şan dövləti idi.eb.e.ə. 4-3cü əsrlədə çində bir birilə vuruşan altı padşahlıq var idi.ona görə bu dövrü " vuruşan padşahlıqlar dövrü " adlandırırlar.b.e.ə. 221ci ildə sin padşahı çini birləşdirib özünü sin şixuandi adlandırdı.o hun hücunalrına qarşı e.ə.214cü ildə böyül çin səddinin inşasına başladı.e.ə. 206cı ildə çində hakimiyyət xan sülasənin əlinə keçdi.bu sülalə eramızın 3cü əsrinin əvvələrinə qədər hakimiyyətdə oldu.
çay ilk dəfə çində becərilmişdir.qədim çinlilər dəqiq təqvim düzəltmiş və ilk dəfə kompasdan istifadə etmişlər.

böyük hun imperatorluğu

bu dövlət haqqında tarixdə ilk məlumat erzamıdan əvvəl 3cü əsrdə hunların çinə hücumu ilə bağlı verilmişdir.böyük hun imperatorluğu b.e.ə 220ci ildə teoman tanhu tərəfindən yaraılmışdır.bu mərkəzi asiyada yaradılmış ilk dövlətdir.dövlət çinə hücum etdi və bu hücumun qarşısını almaq üçün b.e.ə.214cü ildə böyük çin səddi inşa edilməyə başlandı.mete xaqan ın dövründə dəvlətin ərazisi sibir dən himalay dağları na ,sakit okean dan xəzər dənizi nə və ural dağları na qədər uzanırdı. mete xaqan nizami süvari ordu yaratmışdır.b.e.ə. 58ci ildə imperiya şərq və qərb bunlarına parçalandı.

eneolit

daş dövrünün sonu-metal dövrünün daşlağıcı sayılan eramızdan əvvəl 6-5ci minillikləri əhatə edən bu dövrdə
1) insanlar ilk dəfə metalla tanış oldular və mis emalına başladılar ancaq mis yumşaq olduğuna və az tapıldığına görə daşı sıxışdıra bilmədi
2) yığıcılıqdan fərqli oalraq qəbiləni bitki qidası ilə daha yaxşı təmin edən toxa əkinçiliyi maldarlıq və sənətkarlıq daha da inkişaf etdi.məbziləər və təsərrüfat tikililəri çay kənarında çiy kərpicdən və möhrədən dairəvi planda inşa olundu
3) qəbilədə qadınların mövqeyi getdikcə zəiflədi və cəmiyyətin həyatında icma ağsaqqları şurası mühüm rol oynayırdı
4) bu dövrün yaşayış məskənləri gəncə -qazax mil-qarabağ naxçıvan da aşkar edilmişdir.bu dövrdə bizə məlum olan demək olar ki, bütün ev heyvanları artıq əhilləşdirilmişdir.eramızdan əvvəl 5 ci minilliyin sonlarında atın əhilləşdirilməsi başa çatdı
5) ölülər yaşayış məskənlərində dəfn edilirdi.onların üzrəinə qan rəmzi sayılan qırmızı boya çəkilirdi.