sisgender sisnormativ və sisseksizm

Eyni başlıqda 3 termini də yazıb qarşılaşdırma yaratmaq istədiyim mövzudur;

Sisgender: cinsiyyət kimliyi, təyin olunan cinsi ilə eyni olan insan. Köhnə bir deyimlə "natrans" - trans olmayan şəxs.

Sisnormativ: sisgender olmağın tək cinsiyyət kimliyi olaraq görülməsi və cəmiyyətin dəyər anlayışının, qayda və həyat tərzinin sanki hər kəs sisgender imiş kimi qəbul edilməsidir.

Sisseksizm: sisgender insanlara daha üstünlüklü davranışı təsdiqləyən davranışlar bütünü. Sisgender olmağın trans olmaqdan daha “real” olduğu düşüncəsini gücləndirən ifadələr və aktları misal göstərmək olar.
link

gender adaptasiyası

transların cinsləri ilə bağlı medikal, psikoloji, sosial, ekonomik və hüquqi olaraq, çok geniş bir çevrəyə yansıyan, bu çevrənin bir-biri ilə əlaqəsindən yaranan müddətlərini ifadə edən termindir.

“Cinsiyyət dəyişdirmə əməliyyatı” olaraq adlandırılsa da bu ifadədən qaçınmaq lazımdır. Artıq köhnəlmiş ifadədir.

link

interseks

Ən qısa şəkildə; hər iki cinsiyyət reproduktiv və ya cinsi orqanlarına, yalnız kişi və ya qadın kimi təsnif edilə bilməyən fiziki cinsiyyət xüsusiyyətlərinə malik şəxslərdir. Bunlar anadangəlmə bədən cinsiyyət xüsusiyyətləri kimi müəyyən edilir və məsələn, cinsiyyət orqan, hormon istehsalı və ya xromosoma uyğunluğu, bədən konturları, saç paylanması və ya əzələ nisbəti daxildir. interseks eyni zamanda əsl biomüxtəlifliyi əks etdirən sosial quruluşlu bir kateqoriyadır. Hələ də interseks anlayışı “hermafrodit”lə qarışdırılır. Hermafrodit isə insanları ifadə edən termin deyil.

#326557 nömrəli entrydə yazıldığı kimi; “interseks” yerinə “interseksual” ifadəsi işlənilməsi də doğru hesab olunmur. Sonluqdaki “seks” sözü cinsi ifadə edir və interseks cinsdir.

link

13 may 2014 soma mədən faciəsi

13 may 2014-cü ildə müasir Türkiyə tarixinin ən böyük işçi qətliamı olan Soma qətliamında 301 işçi həyatını itirdi.

"iş qəzası" deyilən hadisənin əslində bir işçi qətliamı olduğuna zəhmətkeşlər bir daha şahid oldu. Soma qətliamı bir daha göstərdi ki, sahibkarlar üçün işçi canının zərrə qədər dəyəri yoxdur.

Nə qədər ki, iş yerlərində işçilərin təhlükəsizliyi təmin olunmur, işçi qətliamları davam edəcək. Bu isə kapitalın marağıyla birbaşa ziddiyyət təşkil edir. Xüsusilə də bu, Türkiyə kimi kapitalın işçi və təbiət istismarını maksimum həddə çatdıra bildiyi yerlərdə belədir.
link

christine jorgensen

1950-ci illərim başında, trans qadın Christine Jorgensen mediyaya açıq şəkildə, ABŞ-da gender adaptasiya əməliyyatı keçirdiyi üçün məşhur olmağa başladı. Öz həyat hekayəsini mətbuata ödəniş qarşılığında danışdı.

Bir yeniyetmə olaraq, Jorgensen “genderlər arasında itdiyini” hiss etdiyini söylədi.

Atası ilə birgə fotoqrafiyaçılıq edən Jorgensen, 1950-də hərbi xidmətə hazırlandığı üçün fotoqrafiyanı buraxmalı oldu. Jorgensen, gender adaptasiya prosesi üçün Danimarkaya getdi. O vaxtlar Avropada mövcud olan hormon terapiyası, müxtəlif tibbi əməliyyatlar və s. əsasən orada idi. Hekayəsi 1952-ci illərdə Kopenhag xəstəxanasında mediyaya açıq hala gəldi və ABŞ-da böyük xəbər başlıqlarına çıxdı. “Oğlan indi qızdır”, “Ana və ata oğul yazdı, indi qızları oldu” kimi başlıqlarla mübarizə aparmalı olurdu. Bəzən verdiyi müsahibələri yarıda kəsib “bu qədər yetərlidir” deməklə transfob ifadələrin qarşısını alırdı.

Xalq, mediya və hökümət tərəfindən transfobya ilə qarşılaşan Jorgensenin 1959-cu ildə nişanlanlanır. Lakin nigaha daxil olmaq üçün müraciət etdikdə doğum şəhadətnaməsində “kişi” olaraq qeydiyyatda olduğu səbəbi olə hökümət evlilik müraciətini qəbul etmir.

Jorgensen 1970-ci illərin əvvəlində təqaüdə çıxdı və 1989-cu ildə sidik kisəsi və ağciyər xərçəngindən öldü.

Via: femkulis
link

kimsəsizlər qəbiristanlığı

Bu ifadə mənim üçün bir xatirəni canlandırır;

Keçən il evdə oturmuşdum, feysbukdaki sjwlıq kariyeram karantin periodu ilə atəşli dövrünü yaşayırdı. Artıq statuslarda "iqtidar" yerinə birbaşa ilham paşanın adını da çəkə bilirdim. Belə ki, əsas söhbətlərim lgbtiqa larla bağlı idi. Bir gün jurnalist bir dostumuzdan mənə mesaj gəldi. Təqribən belə idi: "əli, aldığım xəbərə görə bir transı öldürüblər. Hadisə yerinə gedirəm, bəlkə məsələni ictimailəşdirmək lazım oldu". Mən xəbəri eşidəndə qəribə oldum, amma hələ situasiyanı tam qavramamışdım. Jurnalist dostum paylaşdığı postu məndən repost etməyimi xahiş etdi. Xahişini yerinə yetirdikdən sonra bir çox aktivist, dostlarım, dostluğumda olanlar yazıb hadisə haqda maraqlanmağa başladılar. Mən isə insanları məlumatlandırmaq üçün jurnalistdən gələn cavabı gözləyirdim. Bir neçə saat sonra gələn mesajda məlum oldu ki, "Aysun" adlı trans qadını "müştəri" adı ilə yaxınlaşıb 10 bıçaq zərbəsi ilə öldürüblər. Xəbəri eşidəndə dəhşətə gəldim. Sadəcə məlumatı ötürüb hadisənin davamında nə baş verdiyini öyrənməyi gözlədim. Bəzi saytlardan mesajlar gəlirdi, onları yolda verən şəkildə cavablayırdım, çünki ortada başqa məlumat yox idi. Hətta bir saytdan yazan jurnalist cındırı əsəb sistemimi pozmuşdu. Dirəşmişdi ki, "adamın əsl adı nədir?", "sənəddəki adı lazımdır", "demirsinizsə eybi yox, öyrənərəm". Ay dəmşalaq, sənə sənəddəki ad lazımdır?! Ertəsi gün jurnalist dostum hadisəni ətraflı öyrəndi; belə ki, Aysun daimi müştərisi olduğu salona gəlib qohumlarının onu öldürmək üçün axtardığını demişdi. Bir müddət sonra da müştəri adı ilə ona yaxınlaşan şəxs 10 bıçaq zərbəsi ilə qadını öldürüb qaçmışdı.

Bir neçə gün sonra artıq cəsəd basdırılmalı idi, lakin ailəsindən heç kim yaxın durmadı. Hətta hər ay pul göndərdiyi qardaşı da imtina etmişdi. Dostları isə klassik seks işçiləri idi. Siz seks işçisi dedikdə yəqin, varlı, lüks həyat yaşayanları nəzərdə tutursunuz. Kaş belə olsaydı. Balaca bir evdə neçə nəfər, sıxmaş-dolaş, hər kəsə borclu şəkildə həyata tutunurdular. Evdən də gecə çıxırdılar demək olar ancaq.

Bir neçə gün sonra morqdan mənə şəklini atdılar. Əllərim əsirdi fotoya baxanda. Ürəyim çox pis çırpınırdı. Tanımadığım biri üçün hönkürtü ilə ağlayırdım.

O vaxt ata abdullayev onları videoya çəkmişdi. Kənarda da məscid var idi, məscidi göstərib onları lənətlədiyini demişdi. Elə aysunun cansız bədəni həmin məsciddə də yuyulmuşdu.

Basdırıldığı gün gedə bilmədim, lakin 2 gün sonra dostumla ziyarətə getdik. Düzdür, məsuliyyətsizliklərə görə çox problem yaşadıq. Həm də sms icazə dövründə idi deyə gözləmə şansımız da az idi. Belə ki, yaxınlıqda olan digər qəbiristanlığa getmişikmiş. Aysun isə kimsəsizlər qəbiristanlığında basdırılıbmış. Hər dəfə "kimsəsizlər qəbiristanlığı" deyildikdə onu xatırlayıram. Və qatili hələ də sərbəstdir. Müsahibə vermək, məsələni ictimailəşdirmək istəyən dostlarını da polis yanına çağıraraq qorxutmuşdu deyə eləcə qaldı. Nur içində yatsın. Dəhşətlidir. Kimsəsiz adı ilə ölmək istəmərəm. Düzdür, bunun əhəmiyyəti yoxdur, amma narahat edir.

waltz with bashir

Yəhudi rejisor tərəfindən real hadisələr əsasında çəkilmiş animasiya filminin mövzusunun əsasını 1982-ci ildə baş tutan Livan mühəribəsi təşkil edir. Filmin son 30 dəqiqəsində israil əsgərlərinin Sabra və Şatila adlı qaçqın düşərgələrinə hücum edib qadın və uşaqlar daxil yüzlərlə fələstinlini qətlə yetirdikləri ilə bağlı detallar qan dondurmaqla yanaşı yəhudi rejisorun adekvat mövqeyindən xəbər verir, hətta israil ordusunun yüksək rütbəliləri SS zabitləri ilə müqayisə olunur. Rejisor keçmişdə baş verənləri ayrıca bir müharibə hekayəsi yox, bu gün hələ də davam edən şiddət hadisəsi olaraq interpretasiya edir. Ssenarinin əvvəlində əsas personaj Folmanın yaddaşının itməsi əslində cəmiyyətin yaddaşının itməsinə, yəni israilin keçmişdə baş verənləri unutmuşcasına davam etdiyi vəhşi xarici siyasətinə vurğudur.

Via: t.me/equal77