mahir xələfov

2020-ci ildə ikinci qarabağ müharibəsi zamanı sumqayıtın ilk şəhidi olmuşdur. eyni məhlədə böyümüş, eyni məktəbi bitirmişdik. məktəbin ən davakar, dəcəl uşaqlarından biri idi. yaxşı münasibətimiz var idi.məndən 2 yaş böyük idi. məktəbi bitirəndən sonra heç bir əlaqəmiz qalmamışdı. o şəhid olanda 18 yaşım zad var idi. mahirin ölümü mənı çox pis təsir etmişdi. halbuki illərdir o məhlədən köçmüşdüm və məktəbdən məktəbə görürdüm salam meleykimiz var idi. heç vaxt öz yaxınlarım barəsində belə bir xəbər almamışam. mahirlə nə qədər uzaq olsaq da ikimizi də birləşdirən o avara ruhu hər zaman onu gözəl insan kimi xatırlamağıma vəsilə olacaq. o vaxtlar müəllimlər hədələyirdi, direktor döyürdü, bütün günü məktəbin arxasında əlbəyaxa girirdi uşaqlarnan. qəlbi təmiz balaca boy qaqaş idi. bir dəfə məktəbdə bsq keçirmişdilər. sual azərbaycanın pul vahidi idi. mahir götürüb dollar yazmışdı. buna görə sıranın qabağına çıxardıb məzələnmişdi direktor. bütün məktəbin içində. qaçqın məktəbiydi deyə koridorda düzülürdük sıraya. nəysə də indi bu məktəb şəhidimiz var deyib keçinir. təhsilimizin bu qədər primitiv olması şərait yaradır ki, mahir kimi insanlar bu təhsillə məzələnsin. hər nəysə dünən şəhidlər xiyabanına getmişdim, məzarını gördüm, bir gül qoydum. çoxdandı buralara gəlmədiyimin fərqinə vardım, tez-tez gələcəyim söz verdim. mahirlə bərabər bütün şəhidlərimizin də məkanı cənnət ruhu şad olsun. hər şey onların istədiyi kimi olsun, ən azından məzardan o biri dünyaya uzanan bilinməzlik və qəhramanlıq yolunda.

kollektiv

azərbaycanda iş yerlərdən söhbət etmək istəyirəm. için sikim gecənin bir vaxtı gəldi ağlıma yazıram getsin. hamı entrylərə polnu bayavoy veş mişoknan gəlir bizim söz bazasının qıtlıq şaka mı. nəysə qaqaş kollektiv həyatımızın bir parçasına çevrilib hər zaman. baxçaya gedirsən kollektiv, məktəbə gedirsən kollektiv, universitetə gedirsən kollektiv, əsgərliydə zatən yekə daşşaqlar yığılıb bir olmaq üstündə, için sikim iş sahibi olursan kollektiv. məni narahat edən tək şey kollektivləri bizim özümüzün seçməməsidir. necə ki, sən bir işə atılırsansa bunu görəcək padelnikinlə böyük miqyasda anlaşmalısan ki, işin düz getsin, söz söhbətlər olmasın. kasıb adamlardı əhalimizin əksəriyyəti. hamı oğraşlıqla yox, halal yolla öz evinə bir tikə çörək aparmaq istəyir. ona görə də xaraşo kollektivdən ibarət milli qvardiyanın sağ yox sol tinindəki dönərxana. mən özümdən götürüm. iş ortamı o qədər gərir ki məni işə olan həvəsim təmiz ölüb. biz bir əl var isək ki, bu maşını sahibinə salamat təhvil verək niyə aramızda olur paxıllıq və şələk? belə özün bomba oğlansan get bi dənə ağac ək. adama deyərlər də, nəyəsə əsəbisənsə bunu niyə iş ortamına yansıdırsan? heç düşünürsən mi ki, səndən başqa milyonlarla adam nəyəsə əsəbidir. sakit durmaü yerinə kin və nifrət qusmaq nəyə gərəkdir? avropada məncə belə deyil. heç kim 300 manat üçün götünü yırtmır elə bilirəmki orda. xoşlamırsansa gedərsən, biri ev saxlayır, birinin krediti var, birinin xəstəsi var, birini aldadıblar, birinin həyatını puç ediblər, hamı pul qazanmaöa məcburdur. bunu anlamaq heç də çətin deyil. ortada halalçılıq olsun deyirsən, niyə götüvə başıva yaxırsan? 40 il yaşamısan, bu illərə heç mi sığdırmamısan əsas can sağlığıdır? sözüm bilirsiniz nəyədi? dolayı mındar yollarla özünü ön plana çəkməyi xoşlayan insanlara? nəyə lazımsınız axı? niyə yaşayırsınız? siz heç sonu olmayan bir münasibətə şeirlər yazmısınız? sizin gözünüz nəyi görür? bir paçka 100 manat yoxsa range rover sürən bahalı adamlar? niyə həyatı gözüm yox götüm oxuyursunuz? niyə kor kimi yaşayır, həyatın mənasını pulda görürsünüz?

midjourney

ağac kimi bar verən elektronik gitara.

sözaltı günlük

barmaqlarımı qatlamağa taqətim yoxdur. bu entirini də girirəm ki, biraz özümə əziyyət olsun. dərin oyana bilmədiyim bir yuxuya getmək istəyirəm. nə üçün çalışıram, niyə əziyyət çəkirəm heç bir fikrim yoxdur. sanki bu dünyaya böyük qərarsızlıqlarla mübarizə aparmağa gəlmişəm. axırda nə olacaq heç bir fikrim yoxdur. siqareti də artırmışam, gözləməkdən yorulmuşam. hər gün eyni şeylər, arada ləzzət eliyir, arada özümü öldürmək istəyirəm. çox yorğunam, amma, içimdə böyük bir enerji var. hara xərcləyim? fikirləşirəm ki, yaxşı bi dənə iş görmək olar o qədər şey gəlir ki, adamın ağlına. məsələn bir dənə kofeşop açmaq istəyirdim lap əvvəldən. arada gəlib gedir fikri mənə. sonra nə etməliyəm onu düşünürəm, təmbəllik ağır gəlir sikdir eliyirəm. həm də oturaq bir iş sahibi olmaq istəməzdim, oturaq olmayan iş də insanın ömrünü çürüdür. gərək nə iləsə başımı qatım, bu qubaya salyana getmək olmasın, saatlarla bir işi görəsən, günləri yola verəsən? bilmirəm hərdən ağlıma karikatura çəkmək xəyallarım gəlir. bir müddət çəkdim, sonra başın buraxdım. əsgərlikdə boşluq idi xəyaldan xəyala tullanırdım. belə eliyəcəm helə eliyəcəm. bura gələndə heç nəyə həvəs qalmadı. inanmıram ki, o momenti tutuzdura bilim. insanlara yazığım gəlməsi, xalqdan biri olduğum gerçəyi hər zaman məni dala atan şeydir. bəlkə bu fikirlərdən çıxsam fəhlə baba rollarına girib özümü də yormaram. min cürə fikirlə güləşmərəm. ən böyük problemim yolsuzluqdur. belə baxanda o qədər yol var ki, hansını seçəsən yolun sonunda nə olasan? sonu olmayan bir yol ilə sürünməyi seçirəm. yaş gedir, bəzi məcburiyyətlər çoxalır, üstümə söyüş kimi gələn sözatmaları demirəm hələ. hərdən fikirləşirəm bu dəqiqə niyə burdayam ala? doğru seçim etmək çox önəmlidir. bizim əlimizdən tutan olmadı, indi də boz dağın arxasındakı çayxanada nərd atan yerdə tutulmuşuq iki qardaş dənizə gedirik söhbət həll eləməyə. su da az içirəme bəlkə ondandı yorğunluq. nəysə bu qədər dediy güldüy indi biraz siryoznu bir şeylər yazım, qaralıyım dedim. bəlkə bi dənə furqon f10 aldım yığdırıb düşəcəm şəhərin canına. yoxsa bunun üçün yaşamırıq mı?

ataya demək istənilənlər

əslində bəzən sənə verdiyim agresif cavablar səni özümə ən yaxın hiss etdiyimdən yaranır. sözümüz çəp gələndə, ya da dəxlisiz yerə məni danlayanda. bəlkə də qeyrisi ilə anlaşa bilməsəm heç səsimi də çıxarmaram. yavaşca uzaqlaşaram o adamdan. bəlkə də məni əkib becərən sənsən deyə bir tək sənə qəzəblənə bilərəm deyə düşünürəm. bir növ agresif müdafiə. dünyaya gətirməsəydin mina koyim. bunlar əslində boş söhbətlərdir. əslini desəm sənə heç vaxt kin saxlaya bilməmişəm. ama elə bil uşaqsan. bu qədər yaşa doymusan, hələ də bəzi məqamlarda özünü sübut etməyə çalışırsan. ya həyatı doğru düzgün yaşamamısan, ya da bu qocalığın bir əlamətidir. nə hissetdiyimizi, nə düşündüyümüzü, arzularımızı heç nə barədə bir kəlmə belə kəsməmişik. xoşbəxtliklərimizdən danışmamışıq, xatirələrini sadəcə qohum ya da dostların ilə paylaşmasın. bir vaxtdan sonra mən də səndən bu barədə heç nə eşitmək istəməmişəm. sən heç marağında belə olmamısan. ama səni çox istəyirəm. öncəliklə uşaq kimi saflığını, həyatın gəldi gedər olduğunu, və bu xaraba dünyada istədiyimiz kimi yaşamaq lazım olduğunu. zəhmətkeş adam olmusan, indinin günündə belə düşünürsən ki, necə bir şey edim ki, işlərimiz daha da böyüsün. yerində saymaq yerinə, qorxmamısan. başın çıxmayan işlərə girişmisən, indi də əziyyətin bəhrəsini görürsən. sənə oxşamaq istəməzdim, amma, deyəsən sən oluram, çünki mən anlamışam ki, insani saflığa ancaq səndən ibrət götürərək çata bilərəm.

saf kişi

saf kişinin əynində həmişə ağ rəngdə mayka olur. biraz boşduq yaranan kimi maykanın xeyirlərindən danışar.

saf kişi boş vaxtlarında televizora baxar. heyvanlara aid sənədli filmlərə xüsusilə. hər zaman zəifin tərəfindədir. pələngin günahsız zebrsnı parçalamasına dərin bir kədərlə baxar.

baharın təzə qönçələnən havasında səhər gəzmələrinə heyrandır saf kişi.

saf kişi ingiliscə bilməz, dərdini anladacaq qədər də bilməz. ama özünü hər zaman bilirmiş kimi göstərər.

saf kişi dərin kompliment ağacıdır. ama bu komplimentlərini öz kişi dostlarına edər, qadınlara sərt/vicdansızcasına davranar. ama bunu heç vaxt bilərəkdən etməz. təbiəti gərəyi belədir.

saf kişi çox da içki içməz. içdiyi zaman izsiz gözlərindən böyük bir kədər yağar. şeirlər deyər, bəlkə dava salar. süfrədə kimlər var ona baxır, ya ağlayar ya da səsi batana qədər qışqırar qalar. bir güc axtarmaq üçün içər, ya da güc partlaması içindədir.

saf kişi gizlətməyi sevməz. nəyi var nəyi yox, dolayı yolla deyər, paylaşar.

saf kişi bayağı olan deyil, qeyri-adi olanı axtarar. sevgi həyatı zəifdir. qıraqdan baxanlar elə bilər ki, qəlbən kordur, amma, ilandan çılpaq insanlardan hər zaman uzaqdır.

çox az dost ətrafı vardır. nə qədər qazansa o qədər acizdir vizyonsuz həyat tərzinə qarşı. bir bakal pivə, saatlarla oynanılan nərd xoşbəxt edər onu.

saf kişinin elə də çox məşğuliyyət və hobbiləri yoxdur. həftədə bir olmadı iki dəfə futbola gedər. çox siqaret çəkdiyi üçün lazımdır deyib özünü aldadar. axşamları ya çayxana ya da playstationa gedər. yay axşamlarında 1-2 tanıdığı səy dostları ilə pivə içməyə gedər bu qədər.

hər zaman öyrənməyə və öyrətməyə meyillidir. saf kişi ürəyinin səsini dinləyənlərdəndir. yaşadığı həyatı ürəyində daşıdığı duyğular toplusu ilə idarə edəndir. günəşin açmasını, yağışın yağmasını, qarın gözləyişini sevər.

yazarların hazırda düşündükləri

görəsən dünyadakı hər şeyə ilk dəfə görmüşəmmiş kimi baxmaq mümkündür? belə xəstəlik var görəsən? bu fikirləşdiyimə ən yaxın ruh halı jamais vu gəldi mənə. daha əvvəl gördüyün bir şeyi, sanki heç vaxt görməmisən, yeni tanış olursanmış kimi təkrar beyində qəbul etmək. Lakin bu qısa bir müddəti əhatə edir. beyinin anlıq yorğunçuluğu ilə təsirinə düşürsən glb. davamlı şəkildə bəs? uşaqlıq vaxtlarımı xatırlayıram. ilk dəfə dağ görəndə, ya da bir şəlalənin axmasını izləyərkən. ilk dəfə kəhnə volqalarda kartof satmağa gələn dayılar, polkasına yaxınlaşanda səni vuran o pomidor-xiyar, tərəvəz iyi. ilk dəfə yıxılmağımız ya da kiminləsə əlbəyaxa girdiyimiz gün? aldığımız ilk hədiyyə ya da eşitdiyimiz ilk iltifat. görəsən ilk dəfə hansı rayona getmişəm? görəsəm ilk dəfə siqaret çəkəndə hansı hissləri keçirirdim? yaddaşımız bu qədər zəifdir mi? ilk hissiyatı bir də heç zaman ala bilməyəcəyik? yaddaşın nə dəxlisi var belə baxanda? buna nə ad vermək olar? duyğuların zənzir halında sıraya düzülüb aşibka verməsi narahat edir məni. yenə gəldik çıxdıq axtarmaq mövzusuna mq. həmişə dediyim kimi axtarmaq hər zaman həyatımım bir parçası, mənalar toplusu olaraq qalacaq məndə. başqa cürə zövq ala bilmirəm həyatdan. özümü tapdığım gün, çəkdiyim son siqaretlə yaşıddır dırırırım dırırım, görəsən şaftalılı çöplü sok alım yoxsa ərikli. ikisi də eyni şeydi mq.

yazarların hazırda düşündükləri

mövzudan kənar hərdən fikirləşirəm. görəsən biz və digərləri necə bölürük həyatımızdakı fəailiyyətləri. kimə çatmağa çalışırıq, kimlə bölüşməyə can atırıq, həyatımızın axrına qədər bu bölgü eyni qalacaqmı? əgər qalmayacaqsa niyə dəyişir? zaman keçdikcə zövqlərimiz və dünyaya baxış açımız niyə dəyişir? görəsən bizə niyə stabil yaşamağı öyrədirlər, qırağa bucağa qaçsaq bədbəxt mi olacağıq? niyə biz hər zaman yoxlamaqdan qorxduq? bu iyrənc təsiri kim? nə? niyə? yaratdı üzərimizdə? görəsən bu gün səhər tezdən 6da durub gedim işə? niyə gedim? zaman ilə qaçmağdan zəhləm gedib həmişə? niyə qaçıram? niyə kimlərəsə yetinməyə, onları razı salmağa çalışıram? bunun adı xoşbəxtlik axtarışıdırmı? hər gecə bir meyxana qoşub siqaret çəkməkdən ləzzət alırsamsa, niyə o sikimdirik ortamlarda varam? niyə sosiallaşmaq istəyi məni boğub sonu olmayan dənizdə çimizdirir? bu qədər səbirsizəmsə, niyə ömrümün axrına qədər gözləməyə məhkum olmuşam? bu sualların hamısının sadə cavabları olub, primitiv görsənsələr də yəqin ki, heç vaxt bu yolsuzluq sevdasını tərgidib yeni bir səhifə aça bilməyəcəyəm.

ölənə qədər işləmək

kimisi üçün həyat fəlsəfəsi, kimisi üçün axmaqlıq, kimisi üçün isə çarəsizlik. mənə qaldıqda isə, hansı iş olması çox önəmlidir. öyrənməyin önü açıq olan işlər insanı gec qocaldır. məsələn mən bir ömrümü dövlət məmuru olaraq başa vura bilmərəm. qulağım gic-gic söhbətlər eşitməkdən, gözlərim iyrəncliklərdən bezər. 50 yaşımı görmərəm, ölərəm. ölməsəm də ölü kimiyəm zatən. məsələn ömrünüm axrına kimi bərbər işləyə bilərəm, silesar ya da elektrik işləyərəm. öldüyüm günə qədər öz tərəfimdən yararlı olduğumu həzzə çevirənə qədər işləyə bilərəm. sadəcə pul dalı ilə qaçmaq yeni köləlikdir. dünyada olub bitən bu qədər şeylərdən sonra, 50 yaşına gəlib hələ də pul pul pul... pul istəyən kor qalmış gicdıllaq tayfa olmasa, məqbul saya biləcəyim bir şeydir.

novruz bayramı

azərbaycan xalqı tez təsirlənən insanların məskənidir. onlara hansı bayramı, hansı adət-ənənəni soxuşdursan qeyd edəcəklər, yaşadacaqlar. bunlardan biri də novruz idi. sovetin dövründə bir müdddət qadağan edildi. insanımız yenə baş əydi, qanun qanundur deyib qırıldı bu bayramdan. müstəqillik qazandıqdan sonra yenidən qeyd edilməyə, rəsmi dövlət bayramı olaraq yaşadılmağa davam etdi. 44 günlük müharibədən sonra novruz yavaş-yavaş təm təraqdan düşdü. uşaq vaxtı hər çərşənbə olan gün evdəkilərnən dalaşıb, tonqala getdiyimiz günlər yadıma düşür. o vaxtı bir uşaq kimi sevirdik bu bayramı. bilmirəm nədəndir indiki uşaqlarda o təm təraq yoxdu. 2000-ci illərin uşaqlığı olaraq yaşlılar bizim üzərimizdən naprimer çəkib demədilər ki, bəs biz bayramı daha təm təraqlı keçirdirdik. həqiqətən də 2000-2017 illər arası novruz öz əvvəlki dadını hələ də itirməmişdi. həvəslə taxta oğurluyurduq, papağ atırdığ, çərşənbələri unutmurduq, məhlədə gəzişəndə ən az bir dəfə kosa ilə keçəli oynuya-oynuya məhlədən keçəndə görürdük. novruz o qədər böyük bir bağ yaratmışdı ki, adamlar həyətlərə girir oynayır, şabaş yığırdılar. heç nəyin qəribləşmədiyi o vaxtlar. bir dəfə o qədər çox evə papağ atmışdım ki, bir meşok şirniyyatnan gəlmişdim evə. heç marağında da deyildime sadəcə yarış var idi, aramızda uşaq nə istər? hər şeyin bol olmasını istər əlbət. ən sevdiyim hədiyyə də yumurta idi, döyüşdürürdük ona görə. heyif olsun gözəl idi günlər, bir dövrün son kosa ilə keçəl debatını canlı izləmə şərəfinə nail olduğum üçün xoşbəxtəm, ama, kaş həmin uşaqlığıma qayıdardım, mart ayının hiss qarışıq tonqal havasında məhlə uşaqları ilə deyib gülərdim.