sayıqlama

Note: Şəxslər, videolar ciddi deyil.

Yazarın biri sayıqlamanı yuxuda ikən mırıldanma olaraq verib. Çünki gündəlik dildə "sayıqlamaq" sözü tarixən "yarıyuxulu, şüursuz və qarışıq danışmaq" mənasında işlənib. Tibbdə buna somnilokviya (yuxuda danışma) deyilir və çox vaxt zərərsiz bir parasomniya hesab olunur. (yuxu zamanı və ya yuxuya keçid anında ortaya çıxan qeyri-adi davranışlar, hərəkətlər və təcrübələrdir.) Sayıqlama əslində bu deyil.
Gəlin, ətraflı tanış olaq.
Sayqılama ideyaları psixi xəstəliklə əlaqədar yaranan, əsassız olan və xəstənin tənqidi yanaşmadığı yanlış fikir, düşüncə və münasibətlərdir. Sayıqlama zamanı insan bu fikirlərə tam inanır və onları israrla sübut etməyə çalışır. Bu bir təfəkkürün forma pozuntusudur. Biri ümumi fikir söyləyir, səhv fikir və ya mülahizə edirsə bu sayıqlama demək deyil.
Sayqılama ideyasını müəyyən etmək üçün yalnız xəstənin dediklərinə deyil, davranışlarına da diqqət etmək lazımdır: ailə üzvlərinə münasibəti, işdə davranışı, xarici görnüşü,
əmək fəaliyyətində dəyişikliklər və s.
Bu sayıqlamanı iki yerə ayırırlar. Birincidə, xəstədə qavrama pozuntusu mühitlə əlaqədar olmur. (Hallüsinasiya, illuziya)
ikincisində, mühiti səhv qavrayır və mühitdən əlaqəsiz şeylər düşünür və ona inanır.
Bu məzmun az əhəmiyyətlidir. Məzmuna görə 3 böyük qrupa bölünür.
1. Münasibət sayıqlamaları
2. Özünü böyütmə sayıqlamaları (grandioz)
3. Özünü kiçiltmə sayıqlamaları (depressiv)
1. Münasibət sayıqlamaları(persepsiya)
Xəstə düşünür ki, ətrafda baş verən hər şey onunla bağlıdır. Ona elə gəlir ki: hamı ona baxır,
pıçıldaşır, onu məsxərəyə qoyur.
Bunun nəticəsində:
“Hamı məndən nifrət edir”
“Məni həbs etmək istəyirlər” kimi fikirlər yaranır.
2. Təqib sayıqlamaları
Xəstə hesab edir ki, müəyyən şəxslər onu izləyir, hərəkətlərini qeydə alırlar.
3. Təsir sayıqlamaları
insan düşünür ki: hipnoz, lazer,
rentgen şüaları və s. ilə ona təsir edilir, fikirləri idarə olunur.
4. Zəhərlənmə sayıqlamaları
Xəstə inanır ki, onu zəhərləmək istəyirlər. Buna görə yemək və dərman qəbulundan imtina edə bilər.
5. Cadulanma sayıqlamaları
insan özünə cadu edildiyini düşünür. Ona görə də bədəni zəifləyib, gücdən düşüb.
6. Təqsirləndirilmə sayıqlamaları
Xəstə hesab edir ki, hamı onu
oğurluqda, nalayiq hərəkətdə,
pis əməllərdə günahlandırır. Ona görə də onunla hamı küsülü kimi rəftar edir. Ondan üz döndəriblər. Evə qısılıb öz-özünə deyir ki, mən heç vaxt ləyaqətsiz və oğru insan olmamışam. Mənə niyə inanmırsınız. Bunlar qocalıq önü psixozlarda görülür.
7. Qısqanclıq sayıqlamaları
Şəxs həyat yoldaşını əsassız şəkildə xəyanətdə günahlandırır. Məsələn, əri işdən 1 saat gec gəlir. Deyir ki, sən məşuqənin yanına getmisən. Həyat yoldaşı bazarlıq etdiyini deyir. Qadın yalanlayaraq onun bazarlığa günorya fasiləsində getdiyini vurğulayır. Və ya həyat yoldaşı hər gecə saat 1-də əri yuxuya getdikdən sonra yataqdan durub harasa getdiyini söyləyir. Sübut olaraq da yataq otağının qapısına tüpürcəklə yapışdırdığı qəzet parçasının yerə düşdüyünü göstərir.

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

qəzadan sonra başqa dildə danışanlar

Şşt, başda qarışdırılan bir mövzuya- I (başqa ləhcə ilə danışmaq) toxunub əsas məqama-II (başqa dildə danışmaq) keçəcəm.

I-- Entrinin birində Xarici ləhcə sindromu olaraq qeyd edilib. Foreign Accent Syndrome (fas).. xeyr, bu zaman başqa dildə deyil, başqa bir dilin ləhcəsi ilə danışmış olursan. Sindromu 1907-ci ildə pierre marie ortaya atmışdır. Beyində balaca /böyük zədə (insult, travma, nevroloji xəstəlik), beyin qanaması, iflic, şiş, ağır miqrenlə və badamcıq əməliyyatı və ya anesteziya sonrası ortaya çıxa biləcək patolojik haldır. nitqin motor tərəfi ilə bağlıdır.Beynin sol yarımkürəsində motor dil sahələri zədəsi, xüsusilə Broca sahəsi.. sözün tələffüzü, vurğusu, səsin ritmi (sürətli/yavaş) və tonlamasına (yüksək/aşağı) (artikulyasiya və prosodiya dəyişir) təsir edir. insan heç özü öz səsini belə tanıya bilmir. aynaya baxıb özündən fərqli bir səsin çıxmasının necə də narahatverici və qəribə olduğunu anlaya bilirsiniz?

Və bu ləhcə bəzən olur bəzənsə olmur. Ətrafınızdakı insanlar sizin hansısa ölkənin dilini lağa qoyduğunuzu və hətta bir ajan olduğunuzu düşünə bilər. ( norveçli bir qadın qəlpə yarası sonrası alman aksenti ilə danışıb və onun casus olduğunu düşünüblər.)

Həmçinin, r hərfini bəzi sözlərdə deməməyi unuda bilərsiniz, bəzənsə bütün sözlərdə r hərfini deməzsiniz. Bu, nitq əzələlərinin özündə deyil, onları idarə edən motor planlaşdırma sistemində dəyişikliyə bağlıdır.
Təməldə olan əsas problem həll olduqca və ya beyin özünü bərpa etdikcə patologiya aradan qalxa bilər. Vakaların( klinik hal- case reports) birində bu bərpa aylar və ya illər sonra reallaşmışdır. loqopedik terapiya (danışıq terapiyası), bəzən reabilitasiya və nevroloji müalicə.. bəzi xəstələrdə isə bu hal qalıcıdır. Bəzən mrt-də (maqnit-rezonans tomoqrafiya) beyinə baxıldıqda orada hər hansı bir zədə ilə rastlaşmazlar. Buna isə psixogen və ya funksional Foreign Accent Syndrome halları kimi təsvir olunur. Burada problem beyində struktur zədə yox, funksional disbalansdır.

Bunda ən böyük pay konversiya pozuntusu- conversion disorder'ə düşür. Nədir bu?
psixoloji səbəblərlə ortaya çıxan, amma nevroloji (sinir sistemi) xəstəliyi kimi görünən bir vəziyyətdir.insan güclü stress, travma və ya emosional konflikt yaşadıqda, bu psixoloji gərginlik bədəndə “fiziki simptom” kimi çıxır, amma əsas (beyin və sinir zədəsi) səbəb tapılmır.Qol və ya ayaqda iflic kimi zəiflik, hissiyyat itməsi (uyuşma, keyimə), qıcolmaya bənzər tutmalar, görmə və ya eşitmə problemləri və bir digəri danışıq problemləri.. bəli, beyin bu halda da digər alternativ varianta ləhcə ilə danışığa keçə bilər.

Dünyada təqribi 100-dən çox şəxsdə rast gəlinir.

Bəs səbəbin nə olduğundan asılı olmayaraq, bu kimi hallar insanın şəxsiyyətinə necə təsir edir?
"Konuşma şeklimiz içsel benliğimize açılan penceredir."
Əslində, Klinik təsirlərdən əlavə, psixososial baxımdan, səsimiz də bir kimliyimizdir. Bunun pozulması anksiyete, depressiya, işdən atılma, çevrənizdə ciddiyə alınmamaqla nəticələnir. Xəstələr yaxın dostlarını itirirmiş kimi hiss etdiklərini deyirlər bu barədə..
Bəs səbəb nədir?
Bu fenomeni izah etmək üçün bəzi müəlliflər beyində kompensator mexanizmlərin, o cümlədən alternativ dil şəbəkələrinin aktivləşdiyini irəli sürürlər. Lakin bu yanaşmaların neyrobioloji sübutu məhduddur və daha çox hipotez xarakteri daşıyır.
Bir anda yeni bir dilə keçid hər zaman olmur.
A) Əsl nevroloji hallarda, Çox nadir olaraq insan ana dilini itirə bilər (afaziya) və ya ikinci dili daha yaxşı istifadə edə bilər.
B) Dissosiativ / psixogen hallarda:
nitq dəyişə bilər, amma bu tam yeni dil deyil. daha çox fraqmentləşmə, qarışma, aksent dəyişikliyi olur.
Öz dili varkən niyə başqa bir dil?
Beyində Broka və Vernike bölgələri
>>Broka (nitqin motor planlaşdırılması) və Vernike (dilin anlaşılması)<<
sahələri dil, danışma və anlama mərkəzləridir. Əgər beyində bu hissələr zədələnərsə insan ona rahat gələn uşaqlıqdan bildiyi, tanış olduğu ikinci dili danışır ki, o səsləri, saitləri səs aparatının verdiyi dəyişikliklə rahat çıxara bilsin. Türkcə danışan biri rus aksentinə keçid edir. Əlbət, dilə aşinalıq uşaqlıqdan anladığı qədərdir. Əgər 3-4 yaşında bir uşağın bildiyi qədər qulağı eşitmişsə artıq o da buna bir o qədər hakimdir.
beyin bərpa müddətində digər hüceyrələr zədə alan sahədəki hüceyrələrin yerini əvəz edir. (baxma: Neyroplastika) (baxma: neuroplastisite)
II- Bəs aksent deyil də, başqa bir dildə danışmış olsanız? Xarici dil sindromu.. Bu halda aksent dəyişməsindən fərqli olaraq, əvvəllər öyrənilmiş və ya passiv yaddaşda qalmış dilin istifadəsi ön plana çıxa bilər. Bəzən öz ana dilini zəiflədə bilər və ya unuda bilərlər. terapiya və ana dilini sıfırdan öyrətməklə köhnə dili qazandıra bilərsiniz. Narahat olmayın, beyində bu dil mövcud olduğundan öyrənmə prosesi sürətli olacaqdır və aylar içində xəstə əvvəlki halına qayıda bilər. Üstəlik, qəza sonrası danışdığı yeni bir dili unutmayaraq..
Broca.. paul broca.. onun bir xəstəsi (tan) var və sadəcə 5 söz bilə bilir. Heç kim, hər kəs, hə, yox, lola(adın səhvdən oxunuşu).. broca bu xəstə öldükdən sonra meyidi yarır və beynində bir sahədə lezyonlar olduğunu görür. Buranın əsas mərkəzini danışma, sözcükləri tapma mərkəzi olaraq qeyd edib. Bir neçə xəstəylə də bunu dəqiqləşdirib. Bu nahiyəyə broca adı verilib. Bəzən beyinin orasında kiçik bir laxta vəziyyəti bu yerlərə gətirə bilir. Danışmada problem.. amma ləhcə məsələsi daha geniş yayılıb. Çənədə, ağızda, beyində olan hər hansı problem səbəb ola bilər. Məsələn diş müalicəsi zamanı , şizofreniya və ya bunama və s. Burada problem daha genişdir: dil yaddaşı və dil şəbəkələri.. insult, Epileptik tutmalar (xüsusilə temporal lob), Travma, Beynin dil yaddaşı ilə bağlı bölgələri, temporal lob, hipokampus (yaddaş), Bəzən şiddətli stress və dissosiativ (psixogen) vəziyyətlər..
Amma çox nadir rast gəlinir. Bunun üçün dəqiq statistika yoxdur. Beyin “dil sistemini” dəyişir. insan başqa dili aktivləşdirə və ya ana dili zəiflədə bilər. müalicəsi, yəni dilin bərpası 2 ildən - 18 ilə kimi çəkə bilir. Daha çox epizodik və dəyişkən olur. insult sonrası aylar, illər ərzində, epileptik səbəbdə dərmanla daha tez nəzarət, psixogen səbəbdə isə psixoterapiya ilə həftələr, aylar içində bərpa mümkündür.
Əlaqəli videolar:

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

(youtube: )

yaşından balaca görünmək

Görünüşcə, yaşımdan 1-2 yaş kiçik göründüyümü deyərlər. Amma bir məqam var.
Niyə insanlar mənim yaşımdan böyük kimi davranmağımı gözləyirlər? Ciddi durub həyatın arxası ilə stress içində qaçanda böyük oluram? Nə var ki deyib gülürəm nə var ki özümə istədiyim şeylər barədə seçim haqqı verirəm. Yoxlayıram, uduzuram, qazanıram. Mənə görə yetkinlik budur və sərhədlərim də var. Tək zəifliyim Səhv edənə dəfələrlə şans verirəm, o da bir yerə qədər, kimin neçə şansı var, özüm bilirəm.. Sadəcə siz ciddiliyi böyümək anlayırsınız. Bu, daha çox sosial roldur, daxili inkişaf yox. Yəni belə “böyümək” anlayışı səthidir. Lap olmasın elə olsun belə, bir az gec böyüyüm, bunda nə var ki.. bu barədə hamı içində birinə fokuslanıb məsləhət verənlər şəxsi sərhədləri bilməyən insanlardır. Gəl ki, böyüməkdən danışırlar. Mənim sənə böyüklüyüm o olsun ki, sən deyəcəklərimi anlayacaq deyilsən deyə elə sən fikirdə olan şəxslərin yanında sənə qarşı gəlmədim. Hə, hə deyib keçdim. Çünki konfliktə girmək istəmirəm. Və təkrar müdaxilənə də şərait yaratmayacağam. Bu da mənim üçün yetkin davranışdır.
Mən böyüməyi sizin gözləntilərinizə uyğunlaşmaq kimi yox, öz sərhədlərimi qorumaq kimi anlayıram. Qalanı isə artıq sizin probleminizdir.

qardaş

Çox hisslə yazılsa da daim belə düşünürəm.

Qardaşdan başqası yalandıre, mən ayrılığı düşünürdüm dərs oxuya oxuya. yazıb ki, ad günümü unutmusan. Unutmuşdum. Mənim günüm sənin günündü deyib Kartıma pul atıb moral verib ki, hər şey yaxşı olacaq, sənsiz keçirməyəcəm, dostlarınla getdiyin çin mətbəxlərinə məni də apararsan deyir. Mən daha nə istəyim. Həyat yoldaşı adına çox sevinirəm. Bu qədər uğurlu və təvazökar olmağı necə bacarır onu da anlamıram. Mən sənə soyuq ikən sənin daim yanımda durmağını başa düşə bilmirəm. Deyəsən camaata elədiyim yaxşılıqların, məni incidənlərə qarşı verilənlərin bir əvəzisən. Balaca olsan da səndən öyrənəcəyim şeylər var. Bu qədər tənha hiss elədiyim zamanda mesajın bəlkə də ən çox ehtiyacım olan bir şey idi ki, ağlatdı. Özümə qayıtdım, bir nəbzə tamamlandım. Səni sevirəm
Özüm ana olmayacam, amma qayğıkeş və əli bol bir bibi olacağıma söz verirəm.

keysəriyyə ilə doğuşda natamam ana yanılğısı

Keysəriyyə əməliyyatı ilə övlad dünyaya gətirənlərin özlərini ana bilməməsini anlamıram.
"həqiqi ana olmağım üçün normal doğuş olmalıdır." düşüncəsi..
Ana olmaq "doğuşun forması" ilə ölçülmür, uşağı dünyaya gətirmək, ona qulluq etmək, onunla bağ qurmaq və məsuliyyəti daşımaqla bağlıdır. Az əvvəl dediyim yanlış fikirlərsə cəmiyyətdəki yanlış müqayisələrdən və ya təzyiqlərdən yaranır. sosial gözləntilər, müqayisə və ya doğuş travması ilə əlaqədar olaraq, "natamamlıq" hiss edə bilirlər deyə düşünürəm. Amma bu əsassızdır. Heç kim heç kimə "nə "düz"dür" söhbətini aşılamamalıdır. Əsas məsələ, təhlükəsiz və sağlam şəkildə övlad dünyaya gətirməkdir.

zəhlə tökən insan tipləri

iki film izləyib deyə müdriklik pozası verənlərdən hələ danışmıram.
(baxma: stoizm düşkünləri)
Ömrü həyatım boyu bir mesaja cavab verməkdə güclük çəkən, sözdə məşğul insanlardan zəhləm gedəcək. Verdikləri qısa cavablar da absürtdür. Sanki dünya bunların ətrafında fırlanır. Sanki stoacılar iki kəlmə artıq söz dedi deyə bunu qruplarından- o "cool" mentalından atacaq.
gec cavab verəndə dəyərli adam, quru cavab verəndə rasional, Söhbətə maraqsızlıq üstünlük, ünsiyyətdə zəhmət çəkməmək cool olmaq olub.
Tamam, sənsən ağıllı, sənin qədər deyilik, indi isə sualıma düzgün cavab ver. Hələ qarşıdakı biri üstəlik narahatdırsa..
Hamının üzərində bir məşğulluq kultu var. Halbuki həqiqətən məşğul adam çox vaxt sadə şəkildə “indi uyğun deyil, sonra yazaram” deyir. Bu, hörmətdir.
Stoik görünmək məsələsinə gəldikdə, Marcus Aurelius, Epictetus filan adamlar laqeyd və ya emosional olaraq əlçatmaz olmağı ideal saymırdılar. ölçülü, dürüst və məsuliyyətli ünsiyyəti vurğulayırdılar. “Cool detachment” isə sonradan satılan internet estetikasından başqa bir şey deyil.