koroğlu metrostansiyası

hərdən uzaq bakı kəndlərinin birindən gəlirəm şəhərə işə. yolum koroğlu metrostansiyasından keçir. səhər o qədər basa-bas olur ki 10-15 qatar buraxmalı oluram. insanlar özlərini birtəhər soxuşdurub ağız ağıza salırlar içəri, amma mən bunu edə bilmirəm çünki öyrəşməmişəm buna. hətta qatarlar 1 dəq aralığı ilə gəlirlər amma yenə də basa bas olur. səhər 8-dən 10-a qədər belə olur.
Hər gün boynu bükük formada gələn vaqonlarda bir dönüm boş yer axtarır gözüm, bəlkə özümü soxaram deyə. amma qapılar açılan kimi təcrübəli sərnişinlərin arxasında boynu bükük qalıram minə bilmirəm.
08:30-08:45 arasında bir dənə boş qatar gəlir hər gün. nə yaxşı ki bunu düşünüblər.

amma populasiya dalğası yoxsa köç dalğası hər gün biraz da çətinləşdirir bakı həyatını.

hələ sumka yoxlanışı zamanı zərif incə xanımlar o basa basda növbəni necə qabaqlayırlar necə soxuşdururlar özlərini, nə zəriflik qalır nə də zərafət. kəndçilik at balaxanımlıq, Həcər (xalq qəhrəmanı) olurlar. kapitalizm gözəlliyi məhv edir, zərifliyi, incəliyi sevmir.

bəlkə də məni qabaqlamağa icazə verdiyim xanımlar mənim petux olduğumu düşünür.

https://imgur.com/a/mZ30Nfp

post mortem

Post mortem latın dilindən gəlir və sözün düz tərcüməsi “ölümdən sonra” deməkdir.

Amma istifadə sahəsinə görə mənası bir az dəyişir:

Tibbdə
Ölümün səbəbini araşdırmaq üçün edilən müayinə (yəni meyit yarılması / autopsiya)
Məsələn: “Post mortem nəticəsində ölüm səbəbi məlum oldu”

IT və biznesdə
Bir layihə, sistem və ya hadisə bitəndən sonra edilən analiz / review
Xüsusilə problem olanda istifadə olunur

Yəni:

“Nə səhv getdi, niyə getdi, gələcəkdə necə düzəldək?”
Məsələn:
Sistem çökdü ->sonra oturub analiz edirlər -> buna deyirlər post mortem

ai alətləri və materialları

ai haqqında ən maraqlı söhbət “nə cavab yazır?” sualı deyil. Əsas məsələ budur: bu alətlərlə hansı işləri insanın gündəlik yükündən çıxarmaq olar? Məncə, gələcəyin əsas fərqi elə burada yaranacaq. Sadəcə chatbot istifadə edənlə, özünə kiçik agentik sistemlər quran adam arasında.

Məsələn, təsəvvür et ki, sən analitik, jurnalist, araşdırmaçı, ya da hansısa beyin mərkəzində işləyən birisən. Sənin işin hər gün çoxlu məqalə oxumaq, informasiya toplamaq, onu süzmək və rəhbərliyə, redaksiyaya və ya komandaya hesabat verməkdir. Amma internetin problemi odur ki, məlumatın çoxu məlumat deyil: clickbait başlıqdır, trol kontentidir, propaganda mətnidir, copy-paste xəbərdir. insan bir nöqtədən sonra xəbər oxumur, səs-küy daşıyır.

Belə yerdə agentik ai sənin yerinə yüzlərlə mənbəni izləyə, xəbərləri qruplaşdıra, eyni xəbərin on variantını silə, manipulyativ dili ayıra, sənin seçdiyin meyarlarla qısa briefing hazırlaya bilər. Bu tip sistemlər artıq mövcuddur: məsələn, Agentic News minlərlə mənbəni izləyib xəbərləri deduplikasiya olunmuş briefing-lərə çevirir və Q&A verir.

Eyni məntiq investor, trader və iqtisadi analitik üçün də işləyir. Burada da əsas üstünlük “daha ağıllı olmaq” deyil, “daha az vaxtda daha çox siqnal görmək”dir. Bu gün AI əsaslı maliyyə araşdırma platformaları müxtəlif mənbələrdən iqtisadi məlumat, sentiment və bazar siqnalları toplayıb analiz müddətini saatlardan dəqiqələrə endirməyi vəd edir; bazarda OpenBB, AlphaSense, TradingView, Fintool kimi alətlər bu istiqamətdə istifadə olunur.

Developer tərəfdə isə bu mövzu daha da praktikdir. Error tracing sistemi qurursan, agent logları, trace-ləri və issue-ları oxuyur, pattern tapır, root cause təklif edir, hətta fix hazırlayıb PR açmağa qədər gedə bilir. Bu artıq nəzəri fikir deyil: Sentry öz rəsmi materiallarında AI coding assistant-ların production issue-ları tapıb düzəltməsi, root cause analizi etməsi və hətta GitHub PR açan workflow-lar qurulmasını göstərir.

Təhsildə də çox ciddi potensial var. Uşağın hansı mövzuda zəif olduğunu ölçən, gündəlik ona uyğun kartlar, tapşırıqlar və təkrar planı hazırlayan, valideynə də prosesi izləmə imkanı verən sistemlər artıq hissə-hissə bazardadır. Məsələn, bəzi AI tutor platformaları cavablara uyğun çətinliyi real vaxtda dəyişir, valideynə progress izləməsi verir, digərləri isə avtomatik flashcard və spaced repetition yaradır.

Mənim üçün ai-nin ən real dəyəri də elə budur: sənə möcüzə göstərməsi yox, sənin yerinə yorucu, təkrarlanan, səs-küylü işi daşıması. Yəni ai-ni “cavab verən maşın” kimi yox, “özünə yığdığın kiçik işçi sistemi” kimi görmək.

Bu cür agentik sistemlərin hamısı hazır məhsul şəklində mövcud deyil. Amma məsələ də elə budur: bəzisini tapıb istifadə etmək olar, bəzisini isə öz ehtiyacına uyğun oturub qura bilərsən. Gələcəyin üstünlüyü bəlkə də texnologiyaya sahib olmaqda yox, özün üçün düzgün agent qurmaqda olacaq.

süni intellektlə yazılmış entry

vaxtım olsa süni intellekti elə aftomatlaşdırıram ki, öz özünə bütün günü sözlükdə entry yazar. hətta bəyəndiyi entrylərə əjdaha umbay favori atar. mesajlara cavab yazar.
məsələn
yazar adı savab_point qasimi imitasiya edir, dini mövzulardan yazır. orta yaşlı ruhani day day.
yazar adı əsəbləşmiyin_məllimə - ibtidai sinif şagirdi kök oğlandır. məhlə oyunlarından, dərslərindən, dərs hazırlıqlarından yazır.

bunu istənilən qədər artırmaq olar. sözlüyün aktivliyini də artırmış olursan.

bunu aftomatlaşdırmağın bir çox algoritmi var.

hətta ai olan moderlər və partizanlar hazırlamaq olar.

claude code

token qənaəti üçün claude.md faylına belə yazmaq olar

## Token Efficiency — CRITICAL

**NEVER use the Agent tool.** It wastes tokens by opening a second context window.
- Use `Grep` for all code/text searches
- Use `Glob` for file searches
- Use `Read` for reading files
- Use `Bash` only for shell commands that dedicated tools cannot handle

No exceptions. Direct tools only.

çünki bir də görürsən sub agentə tapşırıq verir, subagent 50k token işlədir. məsələn kodun bir hissəsinin necə işlədiyini tapmaq istəyirsən, o da bunu subagentə tapşırır. amma grep ilə bunu özü də tapa bilərdi və daha az token xərcləyərdi.

hətta daha da optimallaşdırmaq olar. read edərkən bütün faylı yox, birinci search edib uyğun sətirləri tap sonra həmin sətirləri oxu.