gecə üçdə yeyilən tost

Gecə saatlarında gələn aclıq hissiylə karbohidratlı qidalar siyahısında olan tost istəyə bilirik.
gün içində stressli olmağınız, fast food vəya düyü, makaron, şirniyyatlar, ağ çörək və kartof qızartması kimi karbohidratlı qidalar gecə qan şəkərinin kəskin enməsinə və acmanıza səbəb ola bilir. Bu halı çox insan karbohidrat tərkibli qidalar istifadə edərkən yaşaması normaldır ancaq axşam yeməyinizdə daha yüngül və ət məhsulları varkən belə acırsızsa bunun səbəbi hipoglisemi ola bilər.
Hipoglisemi qan şəkərinin kəskin düşməsidir və ilkin olaraq terapevtə görünməkdə fayda var.
Son olaraq gecə gələn aclıq hissiylə qida tükətmək həkimlər tərəfindən məsləhət görülmür. Metabalizmanın zəifləməsi qidanın həzmini çətinləşdirir və nəticədə gələcək üçün mədə problemlərinin də yaranmasına səbəb olur. Belə bir hallarda su içib yuxuya getməyə çalışmaq daha yaxşı olar.

manipulyasiya

Hər bir insan həyatı boyunca müxtəlif insanları manipulyasiya edə bilir. insanlar böyüdükcə , təcrübələri artdıqca manipulyasiya bacarıqları formalaşdığını düşünsəkdə əslində olan fərqlidir.
Hələ ana bətnində döl halındaykən hər birimiz anamızı manipulyası etdiyimizi bilirdinizmi?
Araşdırmalara görə döllər ananın qan şəkərini artıracaq hormonlar ifraz edərək qan damarlarının genişlənməsinə və ananın daha çox yemək yeməsinə səbəb olur. Tək bununlada yetinmirik, dölkən mövcud olan hüceyrələrimiz qopur və ananın toxumalarına qarışaraq onun orqanlarının hətta beyninin içində də varlığımızı davam etdirə bilirik. Nəticədə doğulduqdan sonra da ananı özümüzə bağlayır, rahatlıqla manipulyasiya edirik. Başqa bir aspektən baxdıqda ana və uşaq arasında da güvənli psixoloji-emosional əlaqənin yaranmasına kömək edir bu hal.
(baxma: hamiləlik)

çılğın sinif

Azərbaycan film akademisi tərəfindən postmodern aktyorluq məktəbinin tədris proqramı çərçivəsində hazırlanmış serialdır.
Dünən yayımlanıbdır, bəyaq izlədim. ilk baxışda məkan, geyimlər sizdə "wow" effekti yaradır. Ancaq izlədikcə filmdən sıxılmağa başlayırsınız.

----Spoiler----
Serial, bir sinifin sterotiplərə qarşı çıxmasını əsas ələ alaraq modern bir müəllimənin onları necə yola gətirəcəyini göstərir.
Başlandığından 1dəqiqə 42-ci saniyəyə kimi deyirsiz hmm deyəsən "öğretmen" serialından sonra gələn yaxşı məktəb serialı olacaq. Ancaq sonra kasıntılı şəkildə rolunu oynayan aktyorları gördükdə artıq həvəs ölür.
Adı çılğın olsa da etdikləri sadəcə müəllimlərin suallarına məzə xarakterli cavab verməkdir. Məsələn;
Müəllim: Sabah açıq dərsdi
Şagird: Onda yorğan gətirim
------
Müəllim: Lövhəyə ev tapşırığını yaz
Şagird : "Ev tapşırığı" yazır.
------
Müəllim: Nizami gəncəvidən danış
Şagird: Danışarame amma ölünün arxasından danışmazlar

Necə də çılğındırlar, ilahi (!)

Öğretmen serialı bir kənara duy beni serialındakı o sinif daha çox çılğın anlayışına uyğun gəlirdi. Bütçələri yəqin sadəcə söz atmağa yetir, ne diye biliriz.
Afət müəllimə isə fragmandakı halıyla bölüm boyunca gördüyümüz halı arasında həqiqətən kəskin fərq var. Aktrisanın ilk işi ola bilər, ancaq 15-ə kimi saydığı şərtləri daha təbii oynaya bilərdi. Çox özünü sıxması, rola süni girməyi insanın gözünə batır.
Şagirdlər isə qisməndə olsa daha yaxşı oynayır rollarını.
Məktəb direktoru, musiqi müəllimi, çay gətirən və idman müəllimi isə izlədiyinizdə qaşlarınızı çatmağınıza m.x.b.g misalı rol oynadıqlarını görürsüz.
Uzun sözün qısası, fragmanı iddialı, səsləndirməsi bərbad, ssenarisi zəif, aktyorları isə təbii rollardan uzaq oynayan serialdır.
Bu akademiyanın başqa serialıda var, 5 çirkin qız deyə. 7-ci dəqiqəsinə kimi səbrim çata bildi. Murat soner demiş, bəzi serialları izləyəndə beyini çıxarıb kənara qoyub o şəkildə izləmək lazımdı. Yoxsa başqacür o serialdan keyif deyil, qıcıqlıq ala bilərsiz.

m.x.b.g (baxma: müştəri xamdı bas getsin )

(youtube: )

gaslight, gatekeep, girlboss

gaslight- bir insanın həqiqətlərinin vəya inandığı hərhansısa birşeyin başqa insanın manipulyasiyaları ilə yalnış olduğuna inandırılmasıdır. ilk dəfə bu termin 1944-cü ildə çəkilən "gaslight" filmindən alınıb. Filmdə kişi həyat yoldaşını manipulyasiya edən və onun dəli olduğuna inandırmağa çalışmasını ələ alınıbdır. Həmçinin fərqli formalarla Həyatımızda dominant mövqedə olan insanların asanlıqla istifadə etdiyi təsir metodudur. Məsələn, siz imtahandan 80 almısız, bu sizin üçün yetərli və yaxşı nəticədir, ancaq ailə fərdlərindən vəya çevrənizdə olan hərhansısa biri 80 balın yetərsiz olduğunu, daha yaxşısı ola biləcəyini ancaq bunu bacarmadığınızı, 1 bal da artıq toplasaydınız B qiyməti almış olacağınızı ancaq 1 balı belə toplaya biləcək potensiala və mərkəzləşmiş diqqətə sahib olmadığınıza inandırılmağınız kimi.
Başqa bir nümunə isə Türk mediya kanallarından A haber-i deyə bilərik.

Gatekeep hərhansısa bir etnik vəya qeyri-formal yollarla formalaşan birliklərin başqa insanların daxil ola bilməsinə mane olmaq üçün qaydalar qoyduğu davranış formasıdır. Ən bəsit nümunə, Allah sadəcə namaz qılan, ibadət edən, qapanan və işi-gücü ancaq yoldaşına hizmət etmək olan qadınları şərtli cənnətə qəbul edəcək. Başqa bir nümunə isə, hərhansısa bir kitab klubuna qatıldığınızı düşünün. "Necə yəni Sən cinayət və cəza kitabını oxumamısan heç?!"

Girlboss termini isə qadınların iş qurması, uğurlu bir lider olmağını ifadə edir. ilk dəfə 2014-cü ildə Sophia Amorusonun Girlboss kitabıyla ortaya çıxdı. Ataerkil cəmiyyətə qarşı formalaşan, mental dəyərlərin və kişi liderlərin qoyduğu qaydalara zidd gedərək, öz biliyini inkişaf etdirən, gücünü artıran cəmiyyətə yada özünə faydalı olan əzmli, özünəinamlı və bacarıqlı qadın mənasını ifadə edir.

ilk dəfə 2021-ci ildə Tumblr-da başlayan gaslight, gatekeep və girlboss çağrışımı "live, laugh, love" ifadəsinin bir başqa formadakı parodyasıdır. Tək-tək mənaları ayrı və dərin olsa da əslində bu "güclü feministlər" başlığıyla qadınların duyğularıyla məzələnmək üçün istifadə olunub ilk başlarda.
Hal-hazırda feministlərin bu çağrışımları sloqan etdikləri və bu şəkildə qadınları daha da cəsarətləndirərək iş həyatlarında çətinliklərə davamlı olmalarına kömək etdiyini qeyd edirlər.
sifarişi verən: sonra dedilər ki alınmadı

dunning-kruger effekti

Bir digər adı olan cahil cəsarəti ilk dəfə 1999-cu ildə istifadə edilməyə başlanılıbdı. 2000-ci ildə iki psixoloq Justin Kruger və David Dunning bu sendromla bağlı nobel mükafatı da almışdır.
Dunning-kruger sindromu qısaca, cəhalət, cahillik, hərkəsdən ən yaxşı bilən, bilmədiyi halda bilmiş-bilmiş danışan insanların xüsusiyyətləridir. Bu insanlar durduq yerə özlərini mükəmməl siyasətçi, elm nümayəndəsi belə elan edə bilirlər.
Son olaraq Charles Bukowskinin "dünyanın əsas problemi ağıllı insanlar şüphəylə doluykən axmaqların özgüvənli olmasıdır" deyərək dunnig-kruger sindromu daşıyan insanların əsla soylarının tükənməyəcəyi mesajını da vermişdir.

güc zəhərlənməsi

Güc zəhərlənməsi, elmi adıyla hubris sindromudur. Hubris yunan mitologiyasından gələn “kibir,egoistlik” mənası daşımaqdadır.
insanlara kömək edim, faydalı olum, lider olum deyərək yola çıxıb sonra güc zəhərlənməsi yaşayanları yunan mitologiyasına görə nemesis cəzalandırır. O insanların ağır şəkildə yerə düşməsini, əzablı həyat yaşaması üçün lənətlədiyi yazılmışdır.
Güc zəhərlənməsi yaşayan insanlar empatiya qurmaq bacarığını itirən, insanları alçaldan, qayğılı, acgöz və hərşeyə qarşı doyumsuz yanaşan, narsist , antisosyal və histrionik şəxsiyyət pozuntusu olanlardır. Əsasən günümüzdə bir çox uzun müddət kresloda qalan, yada liderlik edən insanlarda bu güc zəhərlənməsi görmək mümkündür. Ən maraqlısı isə bu insanlara güc zəhərlənməsi yaşadan məhz kütlədir. Bu insanları ilahiləşdirmək, mükəmməl şəxsiyyət olaraq görmək, əvəzolunmaz dahi birisi kimi durmadan hitap etmək loru dildə desək qudurmalarına və bu sindroma “yoluxmalarına” səbəb olur.
Əsas əlamətləri:
-Qavrayışda zəifləmə, reallığı dərk etməmək. Subyektiv yanaşma
- Başqalarını əzərək daima önplanda olmağa çalışmaq.
-Özünü mələk kimi göstərə biləcəyi yerlərə getmək, dırnaq arası köməklər etmək
- Hərkəsdən güclü və dahi olduğuna inanmaq
-Patoloji dərəcədə özgüvənə sahib olmaq
-Tənqidə qarşı aqressiv yanaşırıar
-Hər formada özlərini haqlı görürlər
- Sadəcə tanrı tərəfindən tənqid oluna biləcəyini digər heç bir insanın onu tənqid edə biləcək kapasitesinin olmadığı bildirməsi
-Səhvlərini doğruymuş kimi göstərmək üçün dinlə, rituallarla, dürüstlüklə əlaqələndirməsidir.
sifarişi verən: Ləbxamuş

cinderella complex

Cinderella complex, Collete Dowling tərəfindən qələmə alınan, qadınların azadlıq hisslərindən məhrumluq duymalarından gələn həzz hisslərindən bəhs edən kitab və anlayışdır.
Sadəcə qadınların deyil, keçmiş zamandan bəri idarə olunmağa, azadlığımızın məhdudlaşıb özümdən daha güçlü gördüyümüz insanlar tərəfindən idarə olunmağa qarşı şüursuzca meyillilik çox insanlarda mövcuddur. Özəlliklə, ailədən qopa bilməyən, ailəyə həddindən çox bağlı qalan ,onların hər türlü dəstəyinə möhtac olmasa da o komfor alandan çıxmağı seçməyən oğlanlarda da bu problem görünür.
Yaxın zamanda türkiyə seçimlərində rte-a səs verən türkiyə vətəndaşların da cinderella complex-ə sahib olduğunu düşünürəm. Çünki sərt, kobud, mühazifazakar ata modelinə uyğun gələn lideri seçməklərində şüursuzca bunun da rolu var. Daima belə bir valideyn roluna məruz qalmaq gələcəkdə də daima otoriter insanlar tərəfindən azadlığı əlindən alınaraq idarə edilməyə meyilliyin yaranmasına səbəb olmaqdadır.
sifarişi verən: Theeyeschico

3-6-9 metodu

Nikola teslanın niyyətlərinə çatması üçün etdiyi meditasiya növdüdür.
1899-cu ildə 3, 6 və 9 sentyabr tarixlərində koloradoda başverən zəlzələ hərkəsin diqqətini nicola teslaya yönləndirməsinə səbəb olmuşdur. Zəlzələlərdən qısa müddət öncə ixtira etdiyi oscillator cihazı fay xətti üzərindən keçən ərazilərdə rezonanz frekansıyla yalancı zəlzələlər yaradaraq fay xəttinin enerjisinin boşalması niyyətindəydi. Zəlzələ olduğu tarixdən sonra Nicola tesla "3-6 və 9 rəqəminin qüdrətini bilsəydiniz kainatın qapılarını aça biləcək açara sahib olardınız" demişdir. Həmçinin yer kürəsinin enerji nöqtələrini də hesabladığında 3-6-9 ilə bağlantılı olduğunu öyrənmişdir. Hərhansısa bir küçəyə keçdiyində də 3-6 yada 9 dəfə o küçədən təkrar keçdiyi, bir binaya girməzdən öncə yenə 3-6 yada 9 dəfə binanın ətrafında fırlanıb elə daxil olduğuyla bağlı da iddialar mövcuddur. Var olan bütün hərşeyin enerji, frekans və titrəşimlərdən ibarət olduğunu iddia edən Nicola tesla müasir zamanda iddialarının hər birinin alimlər tərəfindən aparılan araşdırmalarla doğrulanması təkrar 3-6 və 9 rəqəmləri üzərində fokslanmaq gərəktiyimizi göstərməkdədir.
sifarişi verən: Aşmış kamazın şoferi

cognitive behavioral terapiya

Namıdeğer cbt vəya bdt adı ilə tanınan terapiya üsuludur cognitivü behavioral terapi.
Aaron Temkin Beck tərəfindən yaradılan ancaq təməli psixoanalizə qədər gedib çıxan bu terapiya üsulunun ən əsas fərqi hal-hazırdakı şikayətlərə yönəlməsindədir. Digər fərqi isə tabe olması gərəkən terapiya qaydaları mövcuddur. Yəni, psixoanalizdə, Act kimi terapiyalar əsasən axışa buraxılarkən cbt mütləq şəkildə protokolla ilərləməlidir. Hər seansın bir məqsədi, hədəfi olmalıdır və bunun icrası da mütləqdir.
CBt 2 əsas hissəyə ayrılır. ilkin mərhələsi cognitive hissəsidir, hansı ki burada təməl inanclar, ara inanclar və otomatik düşüncələr üzərində işlənilir. ikinci mərhələsi davranışlar üzərində işlənməsidir. Burada imajinel və indigo məruz buraxmalar istifadə edilir. qısaca hər birisi nədir onlardan bəhs edim.
Təməl inanclar şəxsin özünə, dünyaya, gələcəyə olan düşüncələridir. "Mən yetərsizəm, dünya təhlükləlidir, xoşbəxt ola bilməyəcəm" kimi düşüncələr buna misaldır.
Ara inanclar uşaqlıqdan bəri bizdə yaradılan qaydalar, inanclardır, hansıki "mən yalan danışsam cəhənnəm yanacam. Mən cavab qaytarıramsa tərbiyəsizəm, əgər oruc tuta bilməsəm günahlarım təmizlənməyəcək" kimi düşüncələri özündə birləşdirir.
Otomatik düşüncələr isə daha konkret olan, şəxsin birbaşa olaraq yalnış düşüncələridir. "Marketdə covid oldum, sinifdə heçkim dərsi danışmağımı bəyənmədi, infakt keçirirəm" və s.
imajinel məruz buraxma zamanı pasiyent onu narahat edən problemləri dilə gətirir, sonra onları xəyal edərək yenidən canlandırmağa, keçirdiyi eyni negativ emosiyaları təkrarən yaşayaraq o duyğuların dəqiqələr keçdikcə qisməndə olsa təsir qüvvəsinin azalmasına kömək edir.
indigo məruz buraxma imajineldən sonra gələn ,pasiyenti birbaşa olaraq həmin narahatçılıqlara məruz buraxılmasıdır. Bəzən elə situasiyalar olur ki, onların təkrarən canlandırılması qeyri mümkün və etik deyil.Bu zaman o anlarda yaşadığı duyğu durumunu yaşaması üçün situasiyalar hazırlanılır. Məsələn, qəza keçirdikdən sonra panik atak keçirən insanı mərdivənləri sürətli şəkildə qalxmasını tapşırılır. Kənardan əlbbətdə psixoterapevt tərəfindən də nəzarət edilir. Məqsəd eyni duyğu durumu yaşayıb ancaq bilinci fərqindəliyi yaratmaqdır.
CBT həmçinin abc formulasyonuna da tabedir. CBT ilə məşğul olan həqiqi mütəxəssizlər bilir ki, terapiyada ilkin və hər seansda psixotəlim verilərkən pasiyentə öyrədilməsi gərəkən məsələ abc formulasyonudur. A burada hadisə,vəziyyət, B düşüncə, qavrama , c isə duyğu və davranışdır. Məsələn, A üçün baş ağrısını, b üçün "100% sağlamlığımda bir problem var/xərçəngəm və s." c. üçünsə qorxu, qayğı, təşviş, google həkimə müraicət, sonra bir neçə həkimə getmək, diaqnozu almadığı üçün həkimləri günahlandırmaq sayılır.

Əsas məsələ, bu terapiyanı həqiqətən kimlər icra edir, edə bilər?
Öncəliklə bu terapiyanı ancaq psixologiya ixtisası məzunu olan və magistr klinik yada ümumidən alan sonra terapiya təlimlərinə qatılıb, uygulayıcı sertifikata sahib olan və 300 saatlıq süpervisyon təlimindən keçən psixoloqlar və psixiatrlar icra edə bilərlər. Gedəcəyiniz mütəxəssizi mütləq şəkildə araşdırın. Hər cbt mütəxəssiziyəm deyənə inanmayın və ondan beynəlxalq dərəcəli tanınan cbt sertifikatı tələb edin. Unutmayın ki, cərrahın bıçağı altına uzanmazdan öncə onun həqiqətən cərrah olduğuna əmin olmalısızsa, ruhunuzuda bir ruh cərrahlarına əmanət edərkən onu yaxşı araşdırmalısız.
Diqqət. Bugünkü gündə həddindən çox dandik mərkəzlər cbt təlimi veririk deyir, içi boş informasiyalar verib sertifikatlar təmin edirlər. Bir terapiyanın icra edilməsi üçün onun lisenziyalı, süpervisyon təlimi tamamlamış, beynəlxalq dərəcədə tanınan, uygulayıcı sertifikat olması vacibdir.

diqqət çatışmazlığı və hiperaktiv pozuntu

Son dövrlərə qədər cəmiyyətdə "tərbiyəsiz, dəcəl, oxumayan vəya oxumağa həvəsi olmayan" uşaqlar kimi adlandırılan bu hal, ruh sağlamlığı sahələrində çalışan mütəxəssizlər üçün diqqət və hiperaktivlik pozğunluğudur.
Diqqət və hiperaktivlik pozğunluğu hələ də necə yarandığı bilinməyən ancaq genetik faktorlarla da əlaqəli olduğu məlum olan, uşağın 4 yaşına kimi diaqnozun qoyulması çətin ,4 yaşından sonra isə diaqnozu rahat qoyulması mümkün olan vəziyyətdir.
DHB diaqnozu əsas əlamətləri:
1. diqqət dağınıqlığı, ən kiçik kənar bir təsir olduqda diqqətin oraya yönəlməsi.
2. Diqqətin mərkəzləşməsinin qısa müddətli olması
3. Uşaqlarda həddindən çox enerjinin olması, yerlərində dura bilməməsi. Bəzən dərs saatı ayağaqalxıb sinifi gəzmək.
4. Sürətli nitq
5. Başqaları ilə danışarkən səbrsizlik göstərmələri və dinləmə bacarıqlarının zəif olmasından dolayı sözü kəsməyə, öz fikirlərini bildirməyə meyillilik
6. Ruhsal vəziyyətdə dəyişkənliklər
7. işləri gecikdirmə,erteleme, ləngitməyə meyillilik
8. Dağınıqlıq
9. Unutqanlıq
10. Sadəcə tək bir işlə məşğul ola bilməmə, eyni anda başqa şeylərə də fokslanmaq ,sabit diqqət mərkəzi ola bilmir
11. impulsivlik, dürtüsəllik
12. Kompulsiv davranışlara meyillilik və s.
Əsasən klinikaya müraciət edən pasiyentlərin özləri ilə bağlı verdiyi şikayətlər yuxarıdakı kimi ola bilir. bu insanların dhb müalicəsiylə bərabər depressiya müalicəsi də tələb oluna bilir, çünki:
A. Ailə tərəfindən daima tənqid olunması, qüsurluluq-utanc şemasına sahib olması
B. özü-özünə qarşı tənqidi yanaşması, özünü başqaları ilə müqayisə edib özlərini yetərsiz görməsi, burada uğursuzluq və olumsuzluq, qaramsarlıq şemalarına sahib olma
C. Hiperaktiv davranışlarına görə yaşıdları vəya müəllimləri tərəfindən kollektivdən kənar tutulması, cəzalandırılması, "tərbiyəsiz" damğasına sahib olurlar. Sosyal izolyasyon , qüsurlulu -utanc kimi şemalara sahib olma və s.

Nəzərə almaq lazımdır ki, DHB yeniyetməlik yaşından sonra azalmağa başlasa da şəxsin ömrü boyunca onunla yol-yoldaşı olan problemdir. Bu şəxslər böyüyərkən həddindən çox travmatik böyüdüklərindən sahib olduqları tükənməz enerjilərini təəssüf ki, əksər zamanlar müsbət istifadə edə bilmir hətta bunu basdırmağa çalışırlar.
Bu xəstəliyin diaqnozunu psixoloqun vəya psixiatrın qoyması lazımdır. Müalicənin ilk qolu dərmanladır və DHB üçün ən əsas adora dərmanı olmasına baxmayaraq azərbaycan və türkiyədə satılmadığı üçün müalicənin daha gec effektiv olmasına səbəb olur. Qeyd edim ki, adoral və ya atomxsetin dərmanları ancaq reçeteylə satılan, reçetenində üzərində minimum 3 peçatın olması mütləq olan, dərmanı aldığınızda əlinizdən reçete alınmalıdır. Bu kimi dərmanlar türkiyədə qırmızı reçete olaraq satılır və satılarkəndə həkimin sistemində pasiyentin neçə dərman aldığı, bir sonraki görüşməyə kimi nə qədər dərmanı qaldığını bilir. Yəni siz bir dəfə alırsız o reçeteni müəyyən edilən görüşməyə kimi içirsiz,sonra həkim kontroluna gəldiyinizdə yenidən yazılır o reçete. Əlavə 1 ədəd belə almağınız qeyri-mümkündür.
Bəs azərbaycanda dhb müalicəsi necə ilərləyir? ilk olaraq antidepresanlar sonra isə diqqət pozuntusu üçün icazə verilən dərmanlarla. impulsivlik kimi məsələlərin korreksiyası isə psixoloqların işinə aiddir.

Dhb diaqnozuna sahib olanlardan birisi də mənəm, uşaqlıqdan bəri həm ailəm həm müəllimlərim həm də yaşıdlarım tərəfindən məruz qaldığım psixoloji şiddətin səbəbini bu diaqnozu alana kimi anlaya bilmirdim. Kimya müəllimimin məzun köynəyimə qliserinin formulunu yazması, fizika müəllimimin kəmsavad yazması, biologiya müəllimimin durmadan mənə başın işləmir sənin deməsi, ondan savayı ailəmində daima dhb vəziyyətimi bilməyib davranışlarımı və diqqət dağınıqlığı vəziyyətimə görə mənfi şeylərlə damğalaması mənim özümdə də böyük travmalara və məsləyimin icrasında belə özyetərsizliyi çox hiss etməyimə səbəb olubdur. Öncələr özümü günahlandırarkən, müəllimlərimin və valideynlərimin haqlı olduğunu, özümündə qüsurlu olduğuma inanırdım. Diaqnozumu aldıqdan sonra isə özümü daha rahat hiss edirəm, ancaq bu problemin gec elmə tam dəqiq müəyyən olması üzündən mənim kimi bir çox dhb diaqnozu olan insanların artıq düzəlməsi çətin travmalarla yaşamağa məhkum olmuşdur.

Not. Dərman adları tərkiblərinə görə şüurlu olaraq müəyyən hərf səhvləri ilə yazılmışdır.

sözaltı sözlük

salam sözlük. 10 ay sonra xoş gördüm səni. Az da olsa sən də dəyişibsən, maraqlı olubsan yenə.
Bugün qayıtmaq istədim bura. Qərar verdim ki, boş entrylər yazıb başlıq doldurmaq kimi şey etməyim. Ancaq əvvəlki entrylərimi oxuyarkən köhnə sincabla da vidalaşmağın vaxtı gəldiyini anladım. Öncəki sincaba indiki sincabın deyəcəkləri var...
#354506 sevinərkən edilənlər başlığındakı bu sincab artıq sevinərkən sadəcə gülümsəyir, keçir. Rəqs etmək, mahnı oxumaq kimi şeylər o hoppanmağın bitməsiylə azaldı sonra yavaş-yavaş getdi.

#350832 azərbaycanda qız olmaq entrysindəki sincab hərşeyin coğrafiyaya bağlı olduğunu düşünürdü, Deyilmiş. Qarpız alanda içinin ağ yoxsa qırmızı çıxacağı necə ki kəsilənə kimi bilinmirsə həyatınıza alacağınız insanların yaxşı yada pis olacağı bilinmir. Anlamırdı o zamanlar sincab, bir qadının gücsüzlüyünü. indi isə sincab daha yaxşı anlayır, "sən necə onun başını partlatmadın?!" deyə fevri davranmır. Çünki qorxuyla gələn sarsılan güvənin ağırlığından insan sadəcə çökkünləşə bilirmiş.
#346056 çipsi yemə asılılığımıydı bilmirəm amma illərlə o şəkildə mövcud olan sincab artıq 6 aydan çoxdur ki çipsi yemir. Birşeylər yemək yerinə hər anında sadəcə gələn həmin duyğunu yaşamağı, çipsi yeyərək basdırmamağı seçib.
#345685 o duz bol idi hər zaman , qoza yarpaqlarını töksəmdə bəs etmirdi heçcür. zəkkum duzluluğu azaltmağın mümkün olmadığını, boşvermək lazım gəldiyini öyrəndi indiki sincab.
#343964 əslində bu başlığı yazmağımdakı səbəb olan entrymdə budur. Bəzən nə qədər anlaşılmaq üçün çabalasaq da bunun olmayacağını qəbullanmağın daha doğru olduğunu anlayırsan. o sincabın ruhunun,qəlbinin yorğunluğu oxuyarkən yenə hissetdim, həmin vaxtlar dəfələrlə entry yazıb sildiyini, hissetdiklərinin ağırlığı altında əzilərkən yaxşıymış kimi davranmağa çalışdığını. insanlar uşaqlıqlarındakı özlərini xatırlayarkən gözü dolur çox vaxt, mənsə son 1 ildəki özümü. Ən çox özüm özümü görməzdən gəldim, özümdən özümü sevgini əskik tutdum, anlamamaq dinləməmək istədim. Bağışla məni sincab, indi də dəyişə bilmirəm. "sevilməyə bu qədər möhtac olmaq mənim günahımdı? " deyə özümə sual vermişdim o zamanlar. Nə çox özümü günahlandırırdım, bu həyata, ailəmə, çevrəmə,duyğusal münasibətlərimə aid olmadığımı düşünürdüm. Sənin günahın deyildi sincab, sevgi deyə düşündüyün şeylərin sevgi olmadığını bilmək, bunları yaşamaq sənin günahın deyildi. Biz dadını bilmədiyimiz amma adını çox eşitdiyimiz hərşeylə bağlı başqalarının fikirləriylə fikir sahibi olan, sonra dadını bildikdəysə tepe-taklak olan insanlarıq.
#334720 artıq bu qorxunun da üstəsindən gəldin sincab, güzgülər yerində,açıqdır. Çünki öyrəndinki, əsl qorxudan şeylər düşüncələrimizdə var olan deyil, maddi olaraq mövcud olan şeylər olmalıdı.
#334603 və son olaraq, səninlə qürur duyuram sincab. Hərşeyə rəğmən, bütün şiddətlərə rəğmən qaçdın xəyallarının ardıyca. Zəhmətinin qarşılığını, tökdüyün gözyaşlarının,çəkdiyin bütün əzabların qarşılığını görürsən artıq. Sən də boyun əymədin, boynundan sıxıldı, boynundan qıracaq qədər əzildin ancaq əymədin boynunu. Başın dik meydan oxudun hərkəsə ən başda da həyata. Universitetə hazırlaşanda birgün flan klinikada mən də işləyəcəm görəsən dediyin yerdəsən bugün, düzdür orada hələ tələbəsən amma nailiyyətlərinlə orada olmağı bacaracaqsan bunu indiki sincab bilir. Öncələr türkiyədə oxumaq, ailədən o evdən uzaq qalmaq sənə imkansız gəlirdi amma indi o imkansızı da başarmısan. Düzdür online dərslərdi deyə indi evdəsən amma narahat olma, daha güclü və davamlısan bütün xəncərlərə. Yalnış insanlara güvənib qırılıb, amma həyatdan əsla ümidini kəsməyən o qıza çevrildin, qorxdun, qorxarkən tir-tir titrədin, ölümün qoxusunu burnunun ucunda hiss etdin amma əsla əlçəkmədin yaşamaq arzundan. Ən əsası özünü anlamağa başladın, mütəmadi dəyişən ruh halının səbəbini, nəyə görə mutsuz olduğun yerlərdən gedərsən üzülməyəcəyini əksinə xoşbəxt ola biləcəyini, mən niyə varam axı? deyə ağlayaraq etdiyin üsyanları kənara qoyub, varamsa demək ki var olmağı haqq etməliyəm deyib həyatı çevrəndəki insanlar üçün gözəlləşdirməyi öyrəndin. Hə yenə biraz sevgiyə ac qaldın, amma bu dəfə o aclığı özün özünü sevərək,özünə sığınaraq tətmin etməyə çalışırsan.
həyatın alt-üst oldu demə, nə bilirsən altı üstündən daha yaxşı deyil? cümləsinin haqqını verə-verə yaşadım bu 10 ayı.
Sincab sözlükdə sadəcə bildiklərini deyil, yaşadıqlarını da paylaşırdı bədii bənzətmələrlə. Burası mənim gündəliyim kimi idi, profilimsə tam kimliyimi əks etdirirdi. Qarışıq,bəzən dolu bəzən boş,daima səhvlər edən amma bir o qədər də yeni şeylər öyrənən,öyrəndiklərini paylaşan.
Yeni sincabla macəram xeyirli olsun.

attack on titan

Attack on titan, insanların titanlarla olan mübarizəsiylə başlayan, zamanla titanların titanlarla zamanla da insanların insanlarla mübarizəsini bizlərə təqdim edir . Sadəcə anime deyib keçmək çətin olur , hər bir qəhrəmanı ilə bizlərə birşeylər qatan, hekayəsi ilə insanı təsirləndirən fikirlərin mübarizəsidir sanki.

--Spoiler--

Animedə bu qanlı müharibənin başlanma səbəbinin təməlində duran ideologiyası "Əgər heçbirimiz dünyaya gəlməmiş olsaydıq bu qədər acı çəkmək məcburiyyətində qalmazdıq" üzərindədir. Antinatalizm fəlsəfəsinə bənzəyən bu sözlər hekayənin ilərləyən sezonlarda tanış olacağımız Zekə-ə aiddir.
Not: "Antinatalizm- bu dünyaya uşaq gətirmək əxlaqi baxımdan yalnış hərəkətdir. Çünki bu dünya acılarla doludur və bu dünyaya uşaq gətirmək onu bu acılara məruz buraxmaq deməkdir."
Gələk Zeke-ə, Zeke bu fikirlərə dünyadakı insanları 2 irqə mənsub olaraq gördüyündən və bu irqlərdən birinin digərinə ciddi zərər verdiyindən yox olmasının tərəfdarı olduğundandır. Yox olmasını istədiyi irq isə məhz titanlara çevrilə bilən Eldia irqi idi. Antinatalizm fəlsəfəsindən cüzi fərqi - antinatalizmdə dünyaya uşaq gətirməyin yalnış olmasıdırsa Zeke-ə görə Eldia irqindən bir insanın yaşamağı yalnışdır.Əlindəki silah isə bu insanları titana çevirib öz irqlərini məhv etmələrini təmin etmək idi. AOT (Attack on titan) izləyicilərinin demək olar ki, çoxu Zeke-ni Hitlerin yəhudi xalqına qarşı etdiyi soyqırımla eyniləşdirməkdədir. Həmçinin həyatda qalan yəhudilərə taxilan ulduzvari işarənin bənzəri eynilə Eldia irqinə sahib insanlarında da görməyimiz və onlarında Marley irqi tərəfindən tənqid olunması da almanların yəhudilərə etdikləri zorbalığı xatırladır.
Eldia xalqının öz irqindən olan insanları öldürməsi və o titanların belə özlərindən birisi olduğunu bilməmələri sadəcə onlara təqdim olunan informasiyalar əsasında bir ideologiyaya inanmaları platonun dövlət kitabındakı mağara alegorisinə bənzəyir.
Not -2. "Mağara alegorisi- mağarada zəncirlənən və doğulduqları gündən orada yaşamağa məhkum olan insanların hekayəsidir. Burada olan insanlar başlarını heç bir tərəfə çevirə bilmir ancaq qarşılarında həyatla bağlı hazırlanan əşyaların kölgələrini görməkdədirlər . Birgün aralarından bir insan o zəncirlərdən qurtulub mağaradan qaçır və heç də o görülən kölgələrin doğruluq payı olmadığının əslində bunun illuziyaya aid olduğunun fərqinə varır. Mağaraya geri dönüb oradakı insanlara bunların yalan olduğunu desə də oradakı insanlar uzun müddət gördükləri görüntülərə inanmağı tərcih edirlər."
Marley xalqından birxəbər yaşayan Eldia xalqı uzun illər bu fikirlərlə böyüdülmüş, artıq başqa insan irqinin olmadığına və buna səbəb olanlarında o titanlar olduğuna inandırılmışdır. Nə qədər titanlar tərəfindən öldürülsə də o insanlar təməl tətikləyicilərin kim olduğu artıq məlumdur.
AOT-da Bölümlər ilərlədikcə Rayner adlı qəhrəmanla tanış olacaqsız. Bu qəhrəman Marley xalqı tərəfindən Eldia xalqına qarşı nifrətlə böyüdülən, onların ölməli olduğuna inandırılan Eldia nümayəndəsidir. Bir gün o Eldia xalqının yaşadığı yerə gedir və oradakı insanlarla qurduğu empatiya, Marley xalqınınsa ona aşıladığı yalnış otomatikləşmiş düşüncələrin təsiriylə psixoloji vəziyyəti ağırlaşmağa başlamasına səbəb olur. Öz irqindən olanların öldürülməli olduğuna inanan və hekayənin hələ birinci bölümündə də o sərhədləri qıranlardan birisi olan Raynerin son sezonlarda yaşadığı vicdan əzabı, əsl reallıq və ona dayatılan reallıq arasında get-gəllər yaşamaqdadır. Bu eynilə reallığın əslində necə də rahatlıqla manipulyasiyalarla dəyişilməyə meyilli olduğunu göstərməkdədir. Eynilə Alman xalqına inandırılmış yəhudilərin ölməyə laiq olduqları ideologiyası kimi.
" insanlar çox vaxt birşeylər tərəfindən itələnilir,cəhənnəmə doğru getmələrinə məcbur edilir. Bu birşey onların seçimi deyildi,o anki vəziyyət və insanlar onlara bunu məcbur etdi" -Eren.
Eren isə animenin əvvəlindən son sezonuna kimi qəlbinizə toxunacaq əsas baş qəhrəmandır. Gözləri qarşısında anasının öldüyünü görən, titanlara qarşı nifrət bəsləyib "var olan bütün titanları öldürəcəm!" deyə özünü daima motivə edən, bir müddət sonra isə özü də titana çevrilən və acı reallıqlarla tək-tək üzləşən qəhrəmanımız. Erenin mübarizəkarlığı, əzmi həqiqətən insanda heyranlıq hissi yaradır.
Son sezonda erenlə və hekayənin necə bitəcəyi ilə bağlı spoilər verməyəcəm. AOT izlənilməsi gərəkən, izlənilməsə birşey itirilməyəcəyiniz amma izləsəniz çox şey qazanacağınız animedir.

Mənbə : (youtube:/jZyLBZbOJK8) və öz izləmim

pratfall effekti

Pratfall effekti ,1966-cı ildə sosial psixoloq Elliot Aronson tərəfindən elmə gətirilmişdir. Araşdırma mövzusu "insan nə qədər qüsurlara sahibdirsə o qədər də sevilməyə dəyər birisidir" ideyası ilə başlayır . 48 nəfərlə edilən eksperimentdə hər iki qrupa suallar verilir və cavabları səsyazma cihazı ilə qeydə alınır. Birinci qrupun səs yazısı ikinci qrupa dinlədildikdən sonra ikinci qrupa da suallar verilərkən birinci qrupda qəhvəsini tökən, tələffüzdə yanlışlıklar edən insanlar kimi ikinci qrupda da olan insanların bənzər şəkildə birinci qrupda olanlar kimi olduğunu müşahidə edirlər.
Bu eksperimentin sonunda Elliotun aldığı nəticə budur: " insanların sempatik olaraq dəyərləndirdikləri və öz davranışlarında da şüursuzca təqlid etdikləri başqalarının qüsurlardır."
Pratfall effekti bizə qüsur və ya səhv deyə adlandırdıqlarımızı qəbullanmağımızı və gözlənilən davranış şəkillərində kənara çıxma hallarının başqaları tərəfindən daha çox sevildiyini nəzərə almağımızı bildirir. Təbii ki, buraya deviant davranış və delinkvet davranış növləri aid deyil.