ambidekstriya

Anadangəlmə və ya məşqlər yolu ilə hər iki əlin eyni dərəcədə inkişaf etmiş funksionallığa malik olmasıdır. Hər iki əlin eyni sürətdə, eyni effektivliyə malik olmasına deyilir. Məsələn: sağ əllə də, sol əllə də yazılan yazı eyni sürətdə yazılır və xətt eyni səliqəyə malik olur.
Anadangəlmə ambidekstriya çox nadir halda görünür. Çox vaxt məşq yolu ilə bu nəticəyə çatmaq olur.
Ən məşhur ambidekster Leandro da vinçidir.
Hindistanlı aadi swaroopa hər iki əli ilə eyni sürətdə yazma bacarığına sahibdir. Həm də 16 yazı formasında. Bu da xüsusiləşdirilmiş ambidekstriyadır ki, məşqlər sayəsində nəticə əldə edilsə də belə insanlar ambideksterlər arasında daha çox nadir sayda olur.

metroda təhlükə zamanı ediləcək şeylər

Dostlar, sizi qorxutmaq istəmirəm, lakin bunları hər kəs bilməlidir. Övladlarınıza da danışın və oxutdurun.
Əgər metro yoluna yıxılmısınızsa, həmin yerdən platformaya qalxmağa qəti cəhd göstərməyin!
Çox adam, həqiqətən də, platformadan relsə yıxılanda nə etmək lazım olduğunu bilmir.
Gəlin, bu barədə ətraflı danışaq.
Uzaqdan başlayaq, bu çox vacibdir.
Metro qatarları nəylə hərəkət edirlər? Elektriklə. Bu hamıya məlumdur.
Bəs onlar elektriki hardan götürürlər? Bax, burda insanların versiyaları şaxələnir...
Qatar 2 adi hərəkət relsi üzərində gedir, onlarla paralel, platformanın altında isə 3-cü – elektriklə yüklənmiş kontakt relsi var. Onun, adətən, qırmızı və ya sarı rəngli örtüyü olur. Ona yaxınlaşmaq qəti qadağandır! Bu çox vaxt ölümlə nəticələnir. Tekstolitdən və ya ağacdan olan örtük mühafizə təyinatlıdır, lakin o zədələnə, çatlaya, qırıla bilər.
Məhz buna görə relslərə yıxılsanız, HEÇ VAXT və HEÇ BiR HALDA yıxıldığınız yerdən platformaya qalxmağa cəhd göstərməyin.
HEÇ VAXT və HEÇ BiR HALDA yaxınlaşan qatardan platformanın altında gizlənməyə çalışmayın.
ONDA BƏS NƏ ETMƏLi?
1. Hərəkət relslərinin arası ilə qatarın hərəkət istiqamətində platformanın sonuna doğru qaçın. Onsuz da qatar orda dayanacaq və maşinist sizi əvvəlcədən görəcək. Metropoliten işçiləri sizi görəcək və kömək edəcək. Platformanın sonunda elektron saat tablosunun yanında NORMAL PiLLƏKƏN var – onunla asanlıqla platformaya qalxa bilərsiniz.
2. Əgər hansısa səbəbdən qaça bilmirsinizsə və ya qaçmağa vaxt yoxdursa, relslər arasındakı çuxurda üzü aşağı və başınız qatara tərəf olmaqla uzanın. Belinizdə çanta varsa, onu təcili çıxırıb atmağınız çox vacibdir.
Əllərinizlə qulaqlarınızı bağlayaraq, uzanın. Hazır olun ki, qatar çox güclü səs çıxarır, ondan qızmar hava axını yayılır, tormozlayanda relslərdən qığılcımlar sıçraya bilər. Bədəninizi nəzarətdə saxlayın və tərpənmədən uzanın. Relslərarası çıxır elə layihələndirilib ki, sizə heç nə toxunmayacaq və mütləq sağ qalacaqsınız.
Mütləq BAŞINIZ QATARA TƏRƏF uzanmalısınız. Əks halda hava axını paltarınızın ətəklərini qaldıra, qatar ona ilışə və sizi sürüyə bilər.
3. Kiminsə yıxıldığını gördükdə mütləq necə hərəkət etməli olduğunu ona deyin. Əgər o qaçırsa, dərhal stansiya növbətçisinə məlumat verin – ya ekstren çağırış sütunu, ya da istənilən metro əməkdaşı, hətta xadimə (onlar, adətən, belə hallar üzrə təlimatlandırılırlar) vasitəsilə.
4. Əgər yıxılan platformaya qalxmağa çalışırsa, ona əl verməyin – kontakt relsindən onu cərəyan vurarsa, sizi də öldürəcək. Gödəkçənizi (pencəyinizi, plaşınızı) çıxarıb, ona uzadın və onun vasitəsilə dartın. Ən yaxşısı isə, ona 1-ci bənddəki kimi hərəkət etməsini deyin.
5. Hər hansı səbəbdən qəza və ya nasazlıq nəticəsində qatar tuneldə dayanarsa və maşinist qatarın hərəkət etməyəcəyini bildirərsə, qatarı onun hərəkət istiqamətinin sağ tərəfindən tərk edin və həmin tərəf üzrə də hərəkət edərək tuneldən stansiyaya tərəf gedin. Çünki kontakt relsi qatarın hərəkət istiqamətinin solunda olur və qəza anından onun söndürüləcəyinə əmin olmaq olmaz.
(C) Asif Şəfəqqətov

Əlavə: Təxliyə zamanı vaqonu iki orta, yəni 2-ci və 3-cü vaqonlardan tərk etmək lazımdır. 1 və 4-cü vaqonların qapıları altında vaqonların cərəyan qəbuledicisi yerləşir.

dispozofobiya

Köhnə əşyalarını ata bilməmək və onların nə vaxtsa lazım olacağını düşünərək saxlamaq.
ingiliscə "messie sindromu" olaraq adlandırılan bu əlamət insanların maddi durumundan asılı olmayaraq meydana gəlir.
Dunyada təxminən 2% insanda müşahidə edilir.
Dispozofobiyadan əziyyət çəkən insanların ortaq cəhələri oxuduğu qəzetləri, içdiyi suların qablarını, çekləri, yararsız hala düşmüş əşyaları belə ata bilməməkdir. Belə insanların evləri və iş yerləri çox zaman səliqəsiz olur.
Araşdırmaçıların fikrincə, belə insanların əsasən uşaqlığı yoxsullaqla keçdiyi üçün hər bir əşyanın ona nə vaxtsa, lazım ola biləcəyi düşüncəsindən yaranır və onlar gərəksız əşyalarını ata bilmirlər. Onlarda uşaqlıqdan itirmək qorxusu formalaşır və bu bir xəstəliyə çevrilib.
Texnologiyanın inkişafı ilə bərabər sözügedən davranışlara yeniləri də əlavə olunmuşdur. Köhnəlmiş telefonu dəyişmək istəməmək, köhnəlmiş və ya xarab olmuş disk və kabelləri saxlamaq, köhnə mesajları silməmək, telefonun yaddaşında xeyli yer tutmasına baxmayaraq lazımsız şəkilləri silməkdən qaçmaq və s.
bu insanlar özlərində disposofobiya xəstəliyinin olmasını və onun müalicəsini qəbul etmirlər.

qızıl qan qrupu

insanda dörd əsas qan qrupunun, pozitiv və neqativlərini də hesablasaq, 8 qan qrupunun mövcud olduğunu bilirik. Beynəlxalq Qan Transfuziyası Cəmiyyəti tərəfindən tanınan qan qruplarının sayı isə 35-dir.
Amma dünyada çox az sayda insan var ki, onun qanı " qızıl qan" hesab edilir.
Bu qanın rəngi digər qan qruplarında olduğu kimi qırmızı olsa da nadir qan qruplarından biridir. Bu da onu daha dəyərli edir və alimlər tərəfindən "qızıl qan" olaraq adlandırılıb.
Bu qan sahibləri tibb elmi üçün xüsusi əhəmiyyətə malikdirlər. Qızıl qanı olan insanlar RH-antigeni olmayan sıfır rezus faktorlu qan sahibləridir. Müqayisə üçün deyim ki, mənfi qan qrupu olan insanlarda Rh qrupundan D antigeni yoxdur. Ancaq qanı qızıl adlandırılan insanlarda Rh qrupundan heç bir antigen yoxdur.
Əslində isə alimlər əvvəllər belə bir qan qrupunun olmasına inanmırdılar. Hətta bəzi tədqiqatçılar belə qana sahib insanları yadplanetli hesab edirdilər.
Bu tip insanlar yüksək iQ, güclü fiziki və psixoloji xarakteristikası ilə seçirilər və bu səbəbdən cəmiyyətdə yüksək mövqe tuturlar. Araşdırmalar göstərir ki, qədim dövrlərdə də, hökmdarlar və idarəçilər məhz bu qan qrupunun daşıyıcıları olublar.
Dünyada ilk dəfə RH-antigeni olmayan sıfır rezusu faktoru olan qan 1961-ci ildə Avstraliyada yaşayan bir aborigen qadında aşkar edilib. Onun qanında RH-antigeni yox idi. Bundan sonra elm adamları "qızıl" ləqəbli oxşar qan növü olan insanları fəal şəkildə axtarmağa başlayıblar. Son məlum olan qızıl qan daşıyıcısı isə Ranam Rao adlı bir pakistanlı qızdır.
Nadir olaraq rast gəlinən qızıl qan təxminən son 60 ildə dünyada cəmi 43 insanda aşkar edilib. Ehtimal edilir ki, belə insanların sayı daha çoxdur, sadəcə indiyə kimi onlar müəyyənləşdirilərək qeydə alınmayıb. Bəzi məlumatlara görə isə qızıl qan daşıyıcıları arasında donorların sayı daha azdır. Dünyada yalnız 9 nəfər qızıl qanı olan donor mövcuddur. Bu donorların hər biri digər bu qan qrupundan olan insanlardan demək olar ki, çox uzaqda yaşayırlar. Yəni birinə vacib qan lazım olarsa, həmin an, hətta yaxın bir neçə saat ərzində bunun tapılması qeyri-mümkün olar. Bu da onlar üçün ciddi problemdir. Onlar unikal donor olaraq bir çox insanı xilas edə bilərlər. Ancaq özlərinə qan tapmaqda çətinlik çəkərlər. Bu səbəbdən də qızıl qan sahiblərinə tövsiyə edilir ki, onlar ömrü boyu bir tibb müəssisəsində qeydiyyatda olaraq, qanı öz ehtiyacları üçün bağışlasınlar.