mehriban əliyevanın ateist olması

əgər elədirsə, çox normal bir haldır. hər kəsin etiqadı və etiqadsızlığı özünədir. amma, bu insanlara inancına və ya inancsızlığına görə qiymət verən bəzi ünsürlərə bayaq olmamalıdır. birinin xoşməramlı olması insana dinin və dinsizliyin qazandırdığı şey deyil. bu qəlbdə olmalıdır və insannan asılıdır.
(baxma: yalnız müsəlmanlar radikal deyil.)
(baxma: inanc və dinin olmaması radikal olmamağın sübutu deyil.)
(baxma: xoşməramlı olmaq üçün şərt dinsiz olmaq deyil. )

flektiv dillər

dəyişikliyi sözün kökündəcə gedən dillərdir. belə dillərə insirafi dillər də deyilir.
dilçilikdə söz iki cür fleksiyaya uğraya bilər: daxili və xarici. məsələn rus dilində sözünson hərflərində olan dəyişiklik əksərən kökün tələffüzünə "köklü" şəkildə təsir etmir. (karta, kartı, na karte kimi)
daxili fleksiya isə, fleksiyanın kəskin təzahürüdür. əsasən ərəb dilində ismin cəmlənməsi, "bab"-"əbvab" (qapı-qapılar) həbib-əhbab (sevimli-sevimlilər) felin təsriflənməsi "yəqtulu" (öldür), "yuqtəlu "(öldürülür), "qətələ" (öldürdü), "qütula" (öldürüldü) buna misaldır. eyni zamanda daxili fleksiyaya ingilis dilində də həm bəzən ismin cəmlənməsində, "mouse" (siçan) "mice" (siçanlar) həm də, qaydasız fellərin keçmiş zamanlarında "write"-"wrote", "think"-"thought" rast gəlirik.

xıdır nəbi

el arasında "xıdır ilyas" kimi də tanınan qədim bayramdır. xıdır nəbi bayramının keçirilmə tarixi ərazilərə görə fərqlənir. azərbaycanda xıdır nəbi əsasən qışın hardasa 45-ci günündə (yarılanan qış-5-6 fevral) xıdır nəbi günləri hesab edilir. yaşlı nəslin nümayəndələri "xıdır nəbi çıxdı, daha soyuq olmaz o qədər də. " deyirlər.
bəzi yerlərdə xıdır nəbinin vaxtı yaz gecə gündüz bərabərliyindən 5 həftə əvvəl kimi göstərilir. anadoluda isə 6 may xıdır nəbi günüdür. qeyri dəqiqlik bayramın başlanğıc tarixinə də sirayət edir. xıdır nəbinin 3 gün olduğunu nəzərə alaraq da dəqiq ilk günü haqqında konkret məlumat yoxdur.
qədim təfəkkürə əsasən təbiətin oyanışı xızır və ilyas peyğəmbərlərin bir araya gəlməsi ilə bağlıdır. bu günlərdə torpaq ot-ələfdən təmizlənir, isti mövsümə bir növ hazırlıq görülür.
nəticə etibarilə xıdır nəbi (ruzi xızır) da folklorun bir hissəsidir.

kiçik çillə

"qırxı çıxan qış"-ın soyuq mövsümünə xalq arasında verilən ad. təbii, söhbət 22 dekabr- 31 yanvar iintevalından gedir. kiçik çillə haqqında günümüzə bir sıra deyimlər gəlib çıxmışdır. məsələn yaşlılar kiçik çillənin böyük çilləyə "sən gələndə mən gəlsəydim, yer üzündə tək canlı buraxmazdım" dediyini nəql edirlər. maraqlı olan həqiqətən də bu mövsümün xüsusən ilk günlərinin (31 yanvar- 5-6 fevral) qışın ayrı günlərindən fərqlənməsidir. mən 31 yanvar günü və ya bu kimi günlərdə əlamətdar nə isə yaşamış olanlara həmin günləri xatırlamasını tövsiyə edərdim. adətən ən yaxşı halda hava tutqun və günəşsiz olur. orta şərqdə bu mövsümün ekvivalenti zəmhəridir.
(bax: xıdır nəbi)

ilham və fərizə

allahverdiyevlər soy adını daşıyan və cəmi 6 aydan bir qədər çox bir ailə həyatları olan cütlük.
ilham 1962-ci ildə ağdamda, fərizə isə 1970-ci ildə ermənistan ssri-nin spitak rayonunda doğulmuşdur. ilham gəmidə, işləyib, fərizə isə tibb oxuyurdu.
toyları 30 iyun 1989-cu ilə təsadüf edir. həmin gün artıq sevgililər günü kimi qeyd olunmaqdadır.
ilham 19-u gecəsi şəhəri müdafiə üçün getmiş, gecə yarısından bir qədər sonra yaralanıb xəstəxanaya aaparımış, elektrik kəsildiyinnən saat hardasa 1-də keçinmişdir. "anama heç nə deməyin" isə onun son cümləsidir.
xəbəri eşidən fərizə üstünə neft töksə də intihar edə bilməmiş, yanvarın 21-i səhər 6-da sirkə içərək intihar etmişdir. "mən onsuz yaşaya bilmərəm. siz məni..." məzmunlu yarımçıq məktubu da var. iki gənc artıq azərbaycan "leyli və məcnun" una çevrilmişdir. amma bu gün fərizənin intiharına və ilhamın silahsız sipər olmasına münasibət birmənalı deyil.

təkəbbür

ərəbcə "kəbir" (böyük) sözündən törəyən və "böyütmək mənası verən sözdür. lovğalıq və ifrat dərəcədə özünü bəyənmişlikdən söhbət gedir. həmçinin, nədəsə, özünü başqalarından üstün saymaq mənasında fərqləbmə istəyi təkəbbürdür. bu daha çox geyim, maşın kimi maddi şeylərdə özünü göstərir. təkəbbür elmdə və dərrakədəki sonsuzluq anlayışının düşmənidir. aydındır ki, yalnız hər şeyi bildiyini düşünən və yansıdan insan inkişafdan qalmağa məhkumdur. bundan əlavə pul, gözəllik, yaraşıq təkəbbürü dəvar ki, elementar məntiqlə bunlar müvəqqəti və qeyri sabit olduğundan yuxarıda deyildiyi kimi yersizdir. deməli istənilən mənbələrdə və ya nəzəriyyələrdə (teoloji ya da fəlsəfi) təkəbbür pislənir və insanlıq duyğusundan kənar olduğu qeyd edilir.

xalidə əhmədovanın talış ləhcəsinə irad tutması

aşıq tellini tanımadığını düşündüyüm haldır. o qəsdən gürcüstan ləhcəsi ilə "olajax" deyir. hal bu ki, illərin efir təcrübəsi var. teymur mustafayev "əmüüz" deyir. hal bu ki, 70-ci illərdə də efir az olanda çəkilişə gedirdi. yəni 40 illik təcrübə. hələ minimal götürəndə. biri var "ləhcə ilə oxuma" deyə. anlaşılandır. bu ləzgi, aran, naxçıvan və bu kimi ləhcələrə də deyilər və ümumiləşdirmə sayılmaz. sırf "ağzının talış ləhcəsini təmizlə" ifadəsinnən qan iyi gəlir. ola da bilər ki, o cür demək istəməyib, elə çıxıb. amma, ifadəsinə görə üzr istəyə də bilərdi. talışların haqlı olma faizi 100-dür.

dəb

müəyyən bir dövr (və ya dövrlər) üçün insanlar tərəfindən adət halını alan və zamanla yenisi ilə (hətta, köhnənin qayıtması ilə) əvəzlənən tərzi bildirən ərəb sözüdür. dəb insanlar arasında sosial təbəqələrdən, həm yuxarıdan aşağı, həm də, aşağıdan yuxarı yayılır. əksər hallarda varlıların tərzi dəbə çevrilsə də, əksi də mümkündür.
dəbin təkrarlanması çoxumuza maraqlı gəlir. statistika göstərir ki, əvvəllər yarım əsr və ya 60 ildən bir dəb "qayıdırdı" sa, son dövrlərdə bu müddət 20-30 ilə enib. bunu da texnoloji inkişafın çılğınlığı ilə əlaqələndirirlər.
dünya dəbinə əsas nəzarət məhz bu 4 şəhərdədir:
new york
paris
london və milan. adətən təzə il də məhz, bu şəhərlərdəki moda həftələri ilə başlayır. amma, bunnan əlavə artıq monoton qərblə yanaşı göy qurşağı kimi rəngarəng şərq də dəbə öz töhfələrini verir. hong kong, macau, mumbai və bangkok kimi dəbə təsir edən şəhərlər var.

charlie hebdo

həyası sıfırın altında olan və utanmadan karikatura dərcinə davam edən jurnal. işid girdi bombalayıb çıxdı və heç kəs avropadakı islamafobiya demirəm qeyri tolerantlıqlardan danışmadı. əllərində je suis charlie plakatı ilə çığır-bağır salan bambılı müsəlmanlar da az olmadı və bir daha müsəlman cəmiyyətinin böyük qisminin insan üçün tikilən evlərdə yaşayan mal-qara olduğu sübut edildi. məsələnin ağrıdcı tərəfi işid-in ifratı və qorfyun "avromüsəlman" ların təfritidir. israil hökuməti də fürsəti fövt etməyib rahatca "bu islam terrorudur" deyə bildi. avropadakı müsəlmanlar öz inanclarına sahib çıxmayannan sonra niyə də deməsin axı? o da başa düşür ki, "mən çarliyəm" qaldırıb ah-vay edənlərin arasında "müsəlmanlar" da var. avropa tolerantlığa "yox" demədən terrora "yox" demək istəyir amma alınmır. o yanda almaniyadakı redaksiyada parta partdı bu yanda parisdə. bəs necə olmalı idi? sən gəl karikaturaya dini düşmənçilik yaradacağı səbəbinə görə töhmət vurma, girib partlatsınlar şüvən- tragediya qopar? kosmopolit belə, multikulturalizm belə....işiniz olmasın. radikal islamçılarla islama qarşı radikallar hələ çooox süprüşəcək. atalarımız da oturub əbəs yerə deməyib ki,

(baxma: imansızın öhdəsindən dinsiz gələr)

it təqibinə məruz qalanlara məsləhətlər

yəqin ki hamının şəxsinə görə müxtəlif cür yönləndirəcəyi məsləhətlərdir.
"arxamızca it düşərsə, nə etməliyik? " sualına hərə bir fərqli cavab verir və hamı daha faydalı məsləhət axtarır. bu məsləhətlər bəzən, hətta, əksərən qaydası sadə, icrası çətin olur. kimimiz "it gördünmü? qətiyyən qaçma" deyirik. daş və kötək kimi qorxuducu vasitələr də artıq klassik vasitələrdir. bu metodlarla yanaşı bəlkə də, içimizdən çox az adamın bildiyi bir metod var:
arxanca yırtıcı düşərsə çömbəlib əlləri üzə ovuc formasında tutma metodu. çoxumuza qəribə gələ bilər. amma, bu ani hərəkət insanı yırtıcıya "toxunulmaz" edirmiş. ən qəribəsi də budur ki, bu üsul iti evlərində saxlayıb bəsləyən rusların üsuludur. sadəcə canını qurtara bilməyəcəyini anladığın kəsici dişlərinə qida olmamaq üçün cəld hərəkətlə bunu etməlisən. bu andaca it yanında quyruq bulayıb, uzağı 5-10 dəqiqə hürüb aralanacaq və sən də 10 dəqiqə gec də olsa, burnun belə qanamadan xəsarətsiz ayağa qalxacaqsan.

p.s. başlıq çox həssas olduğunnan hər kəs bildiyini paylaşsa pis olmaz.
(baxma: məndə sınanmış vasitə var)
(baxma: məndə isə, müasir vasitə var) * glş

çexiya deyəndə ağıla gələnlər

(baxma: milan baroş)
(bax: praqa)

nəbatat bağı

bakıda bulvar vurhavurunnan qaçmaq istəyənlərin gedə biləcəyi ən əsrarəngiz və sakit guşələrdən biri. əvvəlki adı botanika bağı idi. bakıda iki botanika bağı olmalı idi səhv etmirəmsə, o biri nardarandadır. bu isə badamdarda.
əgər yanında əks cinsin nümayəndəsi varsa, daha gözəl vaxt keçirmək mümkündür. yox, oğlan-oğlana, qız-qıza olsanız darıxdırıcı da gələ bilər. bu da yəqin ki iki halda:
1)sizin şəkil çəkdirməklə aranız yoxdur,
2) kanon, ştativ, və bu kimi (hətta şəxsi fotoqraf) yoxdur.
amma tam əmin olunmalı ki, əla vaxt keçirilə bilən yerdir. üstəlik, soyuq aylarda xüsusən-payızda həmişəyaşıl ağaclarla saralmış ağacların və yerə tökülmüş sarı, narıncı yarpaqların sintezi göz oxşuyur. getməyənlərə ən azı bir dəfə getmək tövsiyəm var.
(baxma: giriş pulludur)
(baxma: sora demiyim ki demədi)