fantamaz


363   1   0   0
https://soz6.com/sds-uploads/avatars/277019a3d60183f0e389a426beadc79214582.png
4.nəsil yazar
reytinq xalı: 1196
entry sayı:363
karma xalı: 790
izləyənlər: 14
sifariş sayı: 0







son yazdıqları| | əl əməyi göz nuru| favori seçdikləri| favori seçilənləri| bütün entryleri| lövhə

qumarbaz əsərin baş qəhrəmanı aleksey ivanoviçin başına gəlmiş bu hadisədən bir qumarbazın psixologiyasını anlamaq olar:


--spoiler--

“hər şeyimi itirmişdim. Kazinodan çıxdım, baxdım, jiletimin cibində hələ bir qulden qımıldanır: “ah, deyəsən, nahar eləməyə bir şey var!” – fikirləşdim, amma yüz addım gedib, fikrimi dəyişdim və qayıtdım. Mən bu quldeni “manque”mə qoydum. Doğrudan da, insan yad bir ölkədə, vətəndən və dostlardan uzaqlarda və bu gün nə yeyəcəyini bilmədən, sonuncu, ən sonuncu quldenini təhlükəyə atdığı zaman xüsusi bir duyğuya qapılır! Mən uddum, iyirmi dəqiqədən sonra cibimdə yüz yetmiş qulden kazinodan çıxdım. Bu faktdır! Görün, bəzən axırıncı qulden nəyə qadirdir! Bəs əgər onda ruhdan düşsəydim, əgər qətiyyət göstərməsəydim, nə olardı?!”

--spoiler--


Qəhrəmanın qazanmaq ümidi əsla bitmir. rulet çarxının fırlanaraq bütün taleyini dəyişəcəyinə və hər şeyi daha yaxşı hala gətirəcəyinə dair sarsılmaz bir inamı var.


--spoiler--

bütün pullarını itirərək həyatını məhv etmiş aleksey ivanoviç ona məsləhət verərək doğru yola çəkmək istəyən insanlara qarşı belə bir münasibət sərgiləyir: "belə bir vaxtda nəsihətdən sarsaq bir şey yoxdur! ey özündənrazı adamlar: bu boşboğazlar özündənrazılıqla əxlaq dərsi keçməyə hazırdırlar! əgər indiki vəziyyətimin bərbadlığını hansı dərəcədə dərk etdiyimi bilsələr, nəsihət verməyə söz tapmazlar. onsuz da mənim bilmədiyim təzə nə deyə bilərlər ki? Bütün məsələ bundadır ki, çarxın bir dövrəsi hər şeyi dəyişə bilər və o zaman ilk olaraq məni təbrik etməyə can atanlar da elə bu moralistlərin özləri olacaq, buna əminəm. o zaman indi etdikləri kimi məni görəndə arxalarını çevirməzlər. əşi, cəhənnəm olsun hamısı! Mən indi nəyəm? Zero. Bir sıfır. Sabah nə ola bilərəm? Sabah dirilib, yaşamağa başlaya bilərəm! Büsbütün yox olmağa macal tapmamış içimdəki insanı tapa bilərəm!” maraqlısı budur ki, bundan sonra Aleksey yenidən yaşamağa başalamaq üçün bir səbəb tapır. Polina Aleksandrovna Praskovyanın onu sevdiyini öyrənir. Yenidən dirilmək üçün isə günü sabah polinanın yanına, homburqdan isveçrəyə getməyi qət edir. Ora gedəcəyi pulu əldə etmək üçün isə Aleksey sabah yenidən qumar masasına oturmaq haqqında düşünür. Öz-özünə deyir: “heç olmasa ömrümdə bir dəfə xarakter sahibi olmağım kifayətdir, bir saatda bütün taleyimi dəyişə bilərəm!”

--spoiler--
yazarların qısa hekayələri Ani.

Pəncərədən baxdıqda insanda gərginliyi artıran, vəziyyətə görə üsyan etmək istəyi yaradan hava şəraiti mövcud idi. Bura küləkləri nifrətlə yoğrulmuş bir şəhər idi, saatlarla eyni şiddətdə, bükdüyü ağacların, dağıtdığı saçların, əydiyi sifətlərin üzünə gülümsəyərək davam edən, qəzəbləndirməyi sevən, mərhəmət etməyən, azadlığından sui-istifadə edən. O isə insanlar üçün ayrılmış balaca cığırda öz məktəbinə doğru irəliləyirdi. Nə küləyin şiddəti, nə getməli olduğu məsafə onun üçün əhəmiyyət daşımırdı. O hətta öyrətməli olduğu dərslər barədə də düşünmürdü. Axı bunların hamısı öyrəşdiyi şeylər idi - eyni külək, eyni cığır, eyni məsafə, eyni dərslər. Sentimental bir xarakterə sahib olduğundan kimlərsə zümzüməli şəkildə qulaqcığından ona kədərli hekayələrini musiqi kimi fısıldadıqda gözləri dolurdu. Əslində, özü də bu xüsusiyyətinin vurğunu idi, çünki özünü yetəri qədər bədbəxt hesab etdiyindən çöhrəsinə və sinəsinə çökmüş kədərə haqq verirdi. O da ən az ağır yükün altında qalmış insanlar qədər əzablarla yaşayırdı, ən az onlar qədər çarəsiz hiss edir, mərhəmətə, xüsusi sevgiyə və qayğıya layiq olduğunu düşünürdü. Öz çarəsizliyindən zövq alırdı, çünki nə qədər çarəsiz idisə, bir o qədər qayğıya layiq olduğunu hiss edirdi. Beynində yaratdığı xəyali obrazlar onu bu dəyərlə təmin edirdi. Onların beyninin içində etdiyi söhbətləri dinləyərkən dalğın halda artıq məktəbin binasına çatmış olurdu. Beynində yaratdığı dünyadan gec ayrılmaq üçün bacardığı qədər ləng addımlarla pilləkənləri qalxmağa çalışırdı. Alacağı ilk salamda beynindəki dünyanın ovulub toz olacağını, bir daha əldə tutulmayacağını yaxşı bilirdi. Artıq qapıdan içəri girmişdi. Gözlərini nəzarətçiyə zillədiyi anda artıq beyninə lazım olan siqnal getmişdi, mərkəzində olduğu dünyanın məhvinə hazır idi.
Nəzarətçi sükutu pozdu.

-Salam.
-Salam.
-Uğurlu dərslər, müəllimə! (Gülümsəyərək)
-Sağ olun. (Gülümsəməyə çalışaraq)

Müəllimlər otağına qalxdı, artıq beyni sakit idi və sükutdan məmnun idi. Bir neçə dəqiqə sonra otaqda danışılan mövzulara adaptasiya olmuş və digər müəllimlərlə birlikdə deyib gülürdü. Bugün bir dərsi var idi. Elə həmin gümrahlıqla da sinfə daxil oldu.

-Salam, uşaqlar! (Enerjili bir səs tonu ilə)
-Salam, müəllimə! (Xor şəklində)

Həmişəki kimi öyrəşdiyi dərs prosesi keçdi və bitdi. Uşaqlar sinfi tərk etdi. O isə artıq özünü boşluqda hiss edirdi. Yaranmış bu vəziyyətin tezliklə bitməsini istəyirdi. Bitirmək üçün beynində çıxış yolu axtarışına başlamışdı, həmişəki kimi nələrinsə yaxşı olacağına ümid edərək, bir neçə xəyaldan yapışaraq çantasına kitabları yığıb ayağa qalxdı. Məktəbi tərk etdikdə isə nəzarətçiyə baxmırdı, nəzarətçi “sağ olun” dedikdən sonra üzünü yarımçıq çevirərək cəld bir şəkildə asta səslə yenidən gülümsəməyə çalışaraq “sağ olun” deyə cavab verdi.

O bu şəhərdəki ən yaxşı kimyaçılardan deyildi, amma bir uşağı öyrətmək üçün kifayət qədər kimya biliyinə sahib idi. Amma uşaqları öyrənmək üçün həvəsləndirəcək güc onda yox idi. O müəllimin bu vəzifəsini yaxşı anlayırdı, başa düşürdü ki, müəllim nələrisə yaxşı bilən yox, yaxşı öyrədə bilən şəxsdir. Bunun fərqində olduğuna görə nə özündən, nə də işindən məmnun deyildi.

Çıxış yolu axtarmağa çalışarkən bir il əvvəl necə də gözəl rəsmlər çəkdiyini düşünməyə başladı. Bəlkə də, cavab budur! Rəssam olmalı idi! Beyninin içində dövr edən rəngləri, formaları insanlara təqdim edərək onların qayğısını, mərhəmətini əldə etməli idi! insanların bu rəsmlərə görə ürəkləri yanmalı idi və onlar rəssamın necə də böyük ürəyi olduğunu vurğulamalı idilər! Bütün bu düşüncələr üzündə bir gülümsəmə yaratdı. Dəli kimi qışqırdı. illərdir axtardığı cavabı tapmış kimi hiss etdi. Bir neçə dəqiqə sonra istefa ərizəsini yazdığı səhnənin xəyalını qurdu. Bu onun gerçəkləşməsi ən mümkün olan xəyallarından biri idi və o buna görə çox şad idi. Ertəsi sabah artıq direktorun otağında işdən çıxmaq istəyi ilə bağlı qərarını qəti surətdə bildirmişdi. itirəcək çox şeyi olmadığını düşünərək elə həmin gün də istefa ərizəsini yazaraq məktəbi tərk etmişdi. Otuz beş yaşında aldığı bu qərar özünü yaşından daha cavan hiss etməsinə səbəb olmuşdu.

Artıq evində idi. Bir il sonra ilk rəsmini çəkməyə başlamışdı belə. Rəsm çəkərkən yarıda dayanır və beyninin içindəki obrazların ona etdiyi təqdirləri dinləyir, başqa insanların da heyrət dolu baxışlarını görmək üçün səbirsizlənirdi. Rəsmini artıq bitirmişdi. Dayanmadan əsərinə tamaşa edirdi. Daxilində böyük bir enerji axımı mövcud idi. Bu enerjinin yaratdığı məmnunluq hissi ilə yatağına uzanaraq gözlərini yumdu. Döşəyinin ona heç bir zaman bu qədər yumşaq gəlmədiyini düşünməyə başladı. Hər şey necə də rahat idi, o necə də möhtəşəm idi.

Bir neçə il sonra çirkab basmış pinti evində əbədi olaraq gözlərini yummuşdu. Masanın üzərində çəkdiyi əsərləri var idi. Divar kağızları qopmuş, cırılmış, kir içində idi. Otaqlar dağınıq, özü isə hərəkətsiz idi. Rəsmlərinə beyninin içindəki obrazlar qədər heç kim dəyər verməmişdi.
yazarların qısa hekayələri Əyləncə.

Ətrafını günəşin qızdırıcı şüası çevrələmiş sərin evimin içində bibimlə məndən başqa heç kəs yox idi. Arada bir hər bucağı kölgə olan boz rəngli otaqda oturarkən pəncərənin digər tərəfində günəşin yaratdığı sarı və yandırıcı mənzərəyə baxaraq köks ötürür və sıxılırdım. Oturduğum boz otaq sıxıcı idi, hətta bu boz otağı sevməyin yalnız bir yolu var idi - o da evdən çölə çıxmaq idi. Çünki çöldə səni gözləyən günəş o dərəcə yandırıcı və yorucu idi ki, onun altında azca zaman keçirib boz otağıma qayıtdıqdan sonra bu otaq soyuducu təsiri bağışlayırdı. Evdəki hər kəsin gedib, sadəcə bibimin mənimlə qalması isə sıxıntıma sıxıntı qatırdı. Nənəm xəstə idi. Bütün nəsil onun öləcəyini təxmin etdiyindən yanına getmişdi. Mən isə otağımda oturub bibimin iş görən əllərinə tamaşa edirdim, bu sıxıntıda iş görən hər bir insan maraqlı görünür. Onun ütü ilə əyri xətləri düzəltmə yarışını izləmək mənim ən böyük əyləncəm idi. Bibimə zəng gəldi. Zəngi açmaq üçün mətbəxə keçdi. Anamın yanıqlı səsini eşitmiş kimi hiss etdim. Bibim, deyəsən, qırıq-qırıq iki-üç təsəlli verici söz söylədi, amma əmin deyildim. Bir müddət sonra isə mənimlə söhbət etməyə başladı.
- həyat bir anlıqdır, nə olacağını heç vaxt bilmək olmur.
Bu çürümüş cümlə belə otaqdakı sıxıntıdan daha gözəl idi. Söhbətinə davam etməsi üçün başımı yelləyərək razılıq əlaməti bildirdim. Onun isə sanki reaksiya verməyimə heç ehtiyacı yox imiş, nəzakətli görünən baş yelləmə hərəkətimə diqqət etmədən qırışları ütü ilə düzəltməyə davam edərkən söhbətin ardını gətirdi:
- bir kişi var idi, otuz yaşında. Üç dənə də çiçək kimi uşağı.
Başımı yelləməyə davam edirdim. Söhbətin maraqlı və ya maraqsız olması önəm daşımırdı, mənimlə nəyinsə bölüşülməsi çox xoş idi.
- Bir gün yolda maşını xarab olubmuş. Maşını düzəltmək üçün də hansısa alətə ehtiyacı olub deyə yoldan keçən maşınlardan birini saxlayıb. Problemi izah edəndə başqa bir maşın görməyib gəlib bunu vurub aparıb, elə yerindəcə keçinib.
Hekayənin doğru ya da yalan olması önəm daşımırdı, amma niyə danışıldığını anlamadığıma görə hələ də başımı yelləməyə davam edirdim.
- Bir dənə alət e, bir dənə alətə görə. Allahın işinə bax da. Hər an hər şey ola bilir. indi o üç mələk kimi uşaq nə edəcək, arvadı nə edəcək, heç kim heç nə bilmir.
Ütüləməyə davam edərkən üzümə baxaraq dedi:
- vaxtsız ölmək çox pis şeydi. Vaxtında ölməyi hər kəsə qismət eləmir allah.
Başımı yerə dikərək əvvəlki sıxıntılı ab-havaya yenidən büründüm, söhbət artıq məntiqli sonluğa bağlanmışdı, yəni bitmişdi. Bir əyləncənin daha sonuna gəlmişdim. Birdən-birə yeni əyləncə ağlıma gəldi. içimdə sevincərək halda, amma üzümdə təmkinli bir ifadə ilə bibimdən soruşdum:
- mama niyə zəng eləmişdi? Nəsə olub?
- heeeç.
Bir-iki saniyəlik duruxduqdan sonra,
- Nənən rəhmətə gedib, atam - dedi.
Gözü dolmuş şəkildə baxdı mənə. Mən isə heç nə hiss etmirdim. Daha bir əyləncəli söhbətin sonuna gəlmişdik və mən yenidən sıxıntılı otağın boz rənginə qarışmışdım.

gustave flaubert də deyirdi ki, kiminsə vəfatından sonra həmişə hamı bir növ karıxır - yəni yoxluğun qəfil gəlişini dərk etmək və onunla barışmaq bu qədər çətindir. Mən də karıxmışdım, nə edəcəyimi bilmirdim, hansısa bir reaksiya verməli idim. Ağlayaraq göz yaşlarım ilə nənəmin yoxluğuna nə qədər üzüldüyümü bibimə sübut etməli idim. Ah! Bu ki yeni bir əyləncə idi! Tale üzümə gülmüşdü.

Digər otağa keçdim, bəd hadisələr düşünmək üçün beynimi məcbur etdim və yalandan qışqıra-qışqıra ağlamağa başladım. Ağlayarkən o qədər əziyyət çəkdim ki, həqiqətən də ağlamaqdan qısa müddətdə halsızlaşa bildim. Başımı bir dəfə yerə də vurdum. Bibim gəldi, məni qucaqladı.
- ağlama, atam, ağlama - dedi. Ən azından vaxtsız ölməyib.
Mən isə o ağlama dedikcə daha da çox ağlamağa çalışırdım. Yarama duz basıldığı görüntüsü yaradırdı bu hərəkətim. Bununla göstərə bilərdim ki, heç bir söz nənəmin yoxluğunu doldura bilməz, əksinə xatırlada bilər. Bir müddət sonra nənəmin evinə doğru yola düşdüm. Ağlamaq əyləncəsi artıq bitmişdi. Qızdırıcı günəşə dözərək nənəmin evinə doğru yol qət etməyimin tək səbəbi isə məni nənəmin evində gözləyən yeni əyləncələr idi.
yazarların qısa hekayələri fantamazın qeyri-səmimi etirafları

Eh.. sevgilimi itirmişəm, sözlük. Axı mən onu çox sevirdim.. sadəcə o qaqaş mahnı ilə elə gözəl rəqs edirdi ki, onun içində olduğu dünya məni də öz içinə çəkib apardı. O mahnı belə məni əyləndirdi. Mən necə biləydim ki, düşdüyüm dünya məni sevgilimin dünyasından çölə atacaq və sevgilim getdiyim yerdən bir daha geri dönməyimi istəməyəcək. Axı onun əti tökülmüşdü.. getdiyim yerdən qayıdanda eyni insan kimi qayıdacağımdan qorxurdu.. yanında “gecə qaradı, cücə qaradı.. yetim, görən, bura haradı?” oxuyacağımdan it kimi qorxurdu. Bu riski gözə ala bilməzdi. Elə ən yaxşısı məni çöldə saxlamaq idi. Mən isə nə qədər ürəyim ağrısa da, bir dənə şey bükdüm və playi basdım. Oxumağa başladı: başla! başla! başla görey! yandıranı yaşla görey! vuraq adama 5-6 qullaaammm...

(youtube: )
sözaltı etiraf heç kimi sikimə almadan özümü olduğum kimi qəbul etməyim başqalarının gözündən özümə baxanda məni qorxudur. başqalarının gözündən baxanda çox rahat və arsız olduğumu fərq edirəm. dibinə kimi poxa batmışkən hələ də rahatlığını itirməmiş arsız dostumu xatırladır bu mənə. necə də qorxurdum ona baxanda.

bəzən yaxınlarımın ölümünü təsəvvür edirəm. kövrəlirəm bir neçə dəqiqəlik, amma bir müddət sonra necə rahat və arsızca yoluma davam etdiyimi görürəm. və bu məni qram da təəccübləndirmir, mən onsuz da arsız və rahat idim.

eynilə dostum qədər kimsəsiz, amma bir o qədər də arsız və rahat olacağımı təxmin edirəm. getdikcə itirdiyim dostuma bənzəməkdən qorxuram.
sədaqət oscar wildeın "dorian grayin portreti" adlı əsərində qeyri-adi və maraqlı fikirləri ilə seçilən lord henry wotton sədaqət haqqında bunları deyir:

“insanlar sədaqət dalınca çox qaçırlar! Amma hətta sevgidə də sədaqət sırf fizioloji məsələdir, bizim iradəmizdən asılı deyil. Gənclər sədaqətli olmaq istəyirlər, amma belə deyillər. Qocalar isə xəyanət etmək istəyirlər, amma əllərindən gəlmir.”

“Həyatlarında yalnız bir dəfə sevənlər dayaz insanlardır. Onların sədaqət və bağlılıq adlandırdıqları şeyə, mən vərdişin süstlüyü, ya da təxəyyülün yoxluğu deyirəm. Zehni, intellektual həyatda ardıcıllıq, durğunluq nədirsə, emosional həyatda da sədaqət odur - yəni, uğursuzluğun, fərasətsizliyin etirafıdır. Sədaqət! Bir gün bu hissin təhlili ilə məşğul olacağam. Bu hissdə xüsusiyyətçi hərisliyi var. Başqalarının götürəcəyindən qorxmasaq, küçəyə atacağımız çox şeylər var.”
atalar və oğullar öz heçliyini anlayıb, amma qəbullanmaq üçün başını aldatmağı bacarmayan bazarovun arkadiylə belə bir dialoqunun mövcud olduğu əsər:
- bilirsənmi mən nə düşünürəm?
- bilmirəm, nə düşünürsən ki?
- onu düşünürəm ki, ata-anam dünyada xoş yaşayırlar. atam altmış yaşında əlləşir-vuruşur, "palliativ" dərmanlardan danışır, adamları müalicə edir, kəndlilərə alicənablıq göstərir, bir sözlə, kef çəkir. anam üçün də yaxşı keçir: onun başı cürbəcür xırda-xuruş işlərə və o şeyə - bu şeyə vaysınmağa o qədər qarışır ki, günün haradan gəlib, haradan getdiyindən xəbəri olmur. Mən isə...
- bəs sənə nə olub ki?
- amma mən fikirləşirəm ki, budur, burada, tayanın dibində uzanmışam... mənim tutduğum bu ensizcə yer mənim mövcud olmadığım, mənə heç bir dəxli olmayan, qalan məkan və sahələrə nisbətən o qədər cüzidir ki... və mənim yaşaya bilməyəcəyim müddət mövcud olmadığım və mövcud olmayacağım əbədiyyətə nisbətən o qədər az və əhəmiyyətsizdir ki... lakin bu atomda, bu riyazi nöqtədə qan dövran edir, beyin işləyir, nə isə istəyir... bu nə axmaq işdir? bu nə mənasız şeydir?
- icazə ver, sənə söyləyim ki, sənin dediklərin, ümumiyyətlə, bütün insanlara aiddir...
- sən haqlısan, - deyə Bazarov davam etdi, - mən demək istəyirəm ki, bax, onların, yəni mənim ata-anamın başı qarışıqdır və öz heçlikləri barədə narahat olmurlar, bu, onların könlünü bulandırmır... amma mən... yalnız darıxır və qəzəblənirəm.
sevil atakişiyeva atası konservativ bir insandır. həm də özü döyülə, söyülə böyüyüb deyə qızına da bunu tətbiq etməkdə bir anormallıq görmür. qızı isə tamam fərqli dəyərlərin daşıyıcısıdır. nəticədə də belə bir insanla yaşamağa dözə bilməyib. mənim atam da belə bir insandı. amma mən oğlan uşağı olmuşam deyə işin içindən çıxa bilmişəm. o isə qızdı, məndən daha artıq sıxıblar və daha az şansları olub. amma atasının göz yaşlarında qeyri-səmimi heç nə görmürəm. yəqin ki, sevil də mental bir çöküşdə olub, yorulub. görünür ki, vəziyyətdən çıxmaq üçün planı da olub, amma yorğunluğu icazə verməyib ki, plana uyğun hərəkət etsin. atasının niyyəti, yəqin ki, qızını bilərəkdən canından bezdirmək olmayıb. mən belə düşünürəm. atasının empatiya qabiliyyəti olmayıb. etdiyinin kimisə canından bezdirə biləcəyini başa düşməyib. bu insanlara empatiya öyrədilməlidi, güzəştə getmək öyrədilməlidi. atasının həbsinin cəmiyyətə nəsə qazandıracağını düşünmürəm. amma bir halda ki, zorakılıq etmisən, həbs də olunmalısan. qanunlar belədi. hər kəs layiq olduğunu götürüb. sevil özünü belə bir həyat yaşamağa layiq görmədi, necə ki, atası sevil kimi qızı olmasını özünə layiq bilmirdi. atası sevili dəyişmək istədi, alınmadı. alınmayanda da məcbur etdi. məcbur edəndə də bütünlüklə itirdi.
söyüş george orwellin paris və londonda qara qəpiksiz adlı əsərində söyüş haqqında belə bir fikir mövcuddur: "söyüş söyməkdəki əsas məqsəd qarşımızdakı insanı təhqir etmək, onu incitməkdir və bunu, adətən, gizli qalmalı olan hər hansı bir şeyi üzə vuraraq (əsasən seksual fəaliyyətlərdən hər hansı biri ilə əlaqəli olan nəyisə) edirik. amma işin qəribə tərəfi odur ki, bir söz söyüş olaraq qəlibləşdikdən, yaddaşa həkk olunduqdan sonra öz ilkin, əsl mənasından uzaqlaşır. yəni bu sözü söyüş olaraq qəbul etməyimizə səbəb olan məna ortadan qalxır. qısacası, bir söz ifadə etdiyi hər hansı bir mənaya görə söyüş olur və söyüş olduğu üçün də həmin o məna artıq öz aktuallığını itirir". bunu belə izah etmək olar: biz kiməsə "ananı sikim", "nəslini sikim", "qəhbə", "peysər" dediyimizdə bu sözlərin ilkin mənası heç ağlımızın ucundan belə keçmir. biz kiməsə "ananı sikim" dediyimizdə həqiqətən həmin adamın anasını sikməli olduğumuzu nəzərdə tutmuruq. və ya kiməsə "qəhbə" dedikdə həmin insanın həqiqətən fahişəliklə məşğul olduğunu nəzərdə tutmuruq.
yeraltından qeydlər əsərdə belə bir söhbət var: "insan yaratmağı, yollar salmağı sevir, buna şübhə yoxdur. bəs niyə dağıtmağı və xaosu da ehtiras dərəcəsində sevir? bax buna cavab verin! amma mən özüm bu barədə xüsusi olaraq iki kəlmə demək istəyirəm. bəlkə dağıtmağı və xaosu özü də şüursuz şəkildə məqsədinə çatmaqdan və yaratdığı binanı başa vurmaqdan qorxduğu üçün sevir?" insanın daima bir məqsəddən digərinə qaçması, əsla son bir məqsədinin olmaması, daima əlçatmazı arzulaması ilə bağlı isə bunu yazır: "kim bilir, bəlkə də yer üzündə insanlığın can atdığı bütün məqsəd elə təkcə bu bitməyən məqsədə çatmaq prosesindən ibarətdir". uşaqlıqda oyuncaq konstruksiyadan düzəltdiyim binaları niyə dağıtdığımı yaxşı bilirəm.
özünü mühakimə etmək insanın öz əməllərinə görə özünü qiymətləndirməsi. albert camusun çöküş adlı əsərində belə bir fikir mövcuddur: "şübhəsiz, mən də mühakimə etdiyim insanların tayıyam, hamımız eyni qazandanıq. ancaq mənim bircə üstünlüyüm var ki, bu da mənə danışmaq haqqı verir. o üstünlüyü, əminəm ki, görürsüz. nə qədər özümü ittiham edirəmsə, bir o qədər də sizi ittiham etməyə haqqım çatır". burada bildirilən fikir budur ki, insan özünü başqalarını da rahatlıqla ittiham edə bilsin deyə mühakimə edir. mənim özümə "göt" deməyimin səbəbi özümə imkan yaratmaqdır ki, başqalarına da asanlıqla "göt" deyə bilim.
yazığı gəlmək frazeoloji birləşmədir. kiməsə ürəyi yanmaq, kiminsə dərdinə yanmaq, rəhmi gəlmək mənalarını verir. fyodor mixayloviç dostoyevskinin cinayət və cəza adlı əsərində arkadi ivanoviç svidriqaylov rodion romanoviç raskolnikovun bacısı avdotya romanovna raskolnikovanın ona yazığı gəlməsi ilə bağlı bu sözləri deyir: "qızın ki bir adama yazığı gəldi - bu onun üçün ən təhlükəli bir şeydir. O mütləq istəyəcək ki, bu adamı "xilas etsin", onu ağla gətirsin, onu diriltsin, onu daha nəcib məqsədlərə dəvət etsin, onun qəlbində yeni həyat, yeni fəaliyyət hissi oyatsın".
yaltaqlıq fyodor mixayloviç dostoyevskinin cinayət və cəza adlı əsərində arkadi ivanoviç svidriqaylov rodion romanoviç raskolnikovla söhbəti zamanı yaltaqlıq haqqında bu sözləri deyir: qadın qəlbini ələ almaq üçün işlədilən ən böyük və ən sarsılmaz vasitə yaltaqlıqdır. Bu elə bir vasitədir ki, onu işlədənin hədəfi boşa çıxmaz, özü də istisnasız olaraq hamıya təsir edər. Dünyada doğruluqdan çətin, yaltaqlıqdan asan şey yoxdur. Əgər doğruluqda zərrə qədər yalan olsa, o saat nəzərə çarpır, sonra da biabırçılıq olur; lakin yaltaqlığın lap hamısı yalan da olsa, yenə də adamın xoşuna gəlir, onu məmnuniyyətlə qəbul edirlər.
homo sum humani nihil a me alienum puto "mən insanam, insana xas olan şeyləri özümə yad hiss etmirəm" mənasına gələn latınca cümlə. bu cümləyə ilk dəfə yazıçı publius terentius aferin heauton timorumenos adlı əsərində rast gəlinir.
--spoiler--

əlavə olaraq, fyodor mixayloviç dostoyevskinin cinayət və cəza adlı əsərində arkadi ivanoviç svidriqaylov əsərin baş qəhrəmanı rodion romanoviç raskolnikovun bacısına tamah salması ilə bağlı bu cümləni istifadə edirdi: "bir özünüz təsəvvür edin ki, mən də axı insanam, et nihil humanum... bir sözlə, mənim də tamahım düşə bilər, mən də sevə bilirəm". yazıçı dostoyevskinin "et nihil humanum" ifadəsini istifadə etməkdə məqsədi, yəqin ki, svidriqaylovun etdiyi şeylərin özünə qəribə gəlmədiyini, bunların svidriqaylov üçün çox normal, insana xas olan şeylər olduğunu çatdırmaq idi.

--spoiler--
intihar edərkən dinləyəcəyimiz mahnılar radiohead - ı will
(youtube: )


ı will
Lay me down
In a bunker
Underground
ı won’t let this happen
To my children
Meet the real world coming
Out of your shell
With white elephants
Sitting ducks
ı will
Rise up

Xoş intiharlar.
unudulmaz aforizmlər andrey platonovun qayıdış adlı hekayəsində belə bir cümlə var: “sevgi yoxluq və kədərdən meydana gəlir”. Öz həyatımda apardığım müşahidələr bu aforizmi təsdiqləyir. Nə zaman ki, bir insan kədərlidi və mən onun yanındayam, onda özümü önəmli hiss edirəm. Nə zaman ki, mən kədərliyəm və kimsə məni anladığını nümayiş etdirməyə çalışır, onda yenidən özümü önəmli hiss edirəm. Burdan da həmin insana qarşı sevgi yaranır, çünki həmin insan məni önəmli hiss etdirə bilib. Yoxluq isə çox geniş bir anlayışdır. Bu istənilən şey ola bilər: pulun yoxluğu, yaşamaq üçün mənanın yoxluğu, ehtiyac duyduğun insanların yoxluğu. Amma fərq etmir, bunların hamısının nəticəsi kədərdir. Yoxluq və kədər - bunlar həmişə birlikdədir. Təbrik edirəm, andrey. əsərini 1 il əvvəl oxumuşam. Amma apardığın gözəl müşahidə səni unutdurmayıb.
pablo diablo Milliyətçi bir yazardır. Hər kəs həyatına məna qatacaq nəsə tapırsa, o da bunu tapıb. Erməni xalqı onun əbədi düşmənidir, onların etdiklərini heç vaxt unutmayacaq və hər bir fərdinə əbədi bir nifrət bəsləyəcək. Necə ki, milliyətçi ermənilər azərbaycanlılara qarşı əbədi bir nifrətlə bəslənirlər.

Özünə azərbaycanlı deyib erməniləri sevənlərə nifrət edir. Əgər bu xalqdansansa, bu xalqa edilənləri unutmamalısan deyə düşünür.

Əksər milliyətçilər kimi o da intiqamı sevir. intiqam alındığı zaman aldığı zövq hissi ona özünü güclü hiss etdirir. Və ən əsası ermənilərdən daha üstün hiss etdirir. Əlavə olaraq, onun tərəzisində haqq-ədalət öz yerini tapmış olur. Heç nə cavabsız qalmamış olur.

Öz xalqına qarşı güclü empatiya hissinə məxsusdur.

Onun üçün həyatı maraqlı edəcək bir mübarizəsi var. Xalqına düşmən kəsilənlərlə daimi rəqabət halındadır. Bu mübarizə uğrunda ölə, öldürə bilər. Və hər ikisi onun üçün böyük bir şərəfdir.

Dünyagörüşü qıtdır, çünki onun dünyası Azərbaycan ilə çərçivəlidir. Buranı ən gözəl, ən möhtəşəm, ən güclü görmək istəyir və ya buranın belə olduğuna inanmaq istəyir.

Əsəbləri kövrəkdir. Çünki öz ideologiyasına sadiqdir və onu dərindən sevir. ideologiyasını yaydıqca ona olan sevgisini sübut etmiş olur, ideologiyasına olan sevgisinin göstəricisi budur. ideologiyasına əks olan istənilən fikir və həmin fikrin daşıyıcısı onun üçün təhdiddir. Həmin əks fikrin onunla eyni fikri daşıyan başqa insanları yolundan döndərəcəyinə görə narahatdır. Daimi narahatlıq isə əsəbləri kövrəldir və insanı zəiflədir. Buna görə diablo asanlıqla səhvlər edə bilir. Hesablamadan hərəkət edə bilir. Məsələn, başqasının anasını asanlıqla söyə bilir. Beləliklə, öz anasının hörmətini də başqasının ayaqları altına atmış olur. Bu cəsarətə 2 səbəb göstərə bilərəm:

1. Diabloya onunla əks cəbhədən olanın hörməti lazım deyil, o qarşı tərəfdən istənilən vəhşiliyi gözləyir, çünki özü də bu vəhşilikləri etməyə hazırdır.

2. Diablo öz idealogiyası uğrunda özünün və yaxınlarının məhv olmasına hazırdır, özü və yaxınlarınının hörmətinin bu idealogiyanın hörmətinin kölgəsində olması onun üçün elə də böyük bir problem deyil.

indi isə diablo haqqında subyektiv fikirlərim və məsləhətlərim:

Fikirlərimiz bir-birinin əksi, qarşılıqlı hislərimiz isə bir-birinin oxşarıdır. Mən də dünyanın özüm kimi insanlarla əhatə olunmasını istərdim, necə ki sən elə istəyirsən. Amma olmur. Bu dünyada sən də varsan, mən də. Və bu reallığı heç nə dəyişmir, nə sənin mənə nifrətin, nə də mənim sənə. Mən də səninlə eyni dünyada olmaq istəmirəm, ona görə də kitab zad oxuyub başqa dünyalara keçirəm. Yaşamaq üçün gözümü bağlayıram. Səni görmürəm. Sən də eynisini et.
Oxuduğum kitablarda həm səni, həm də məni təsvir edirlər. ikimizə qarşı da empatiya bəsləyirlər. Mən bu yolla sənin kimi insanları qəbul etməyə başlamışam. Sənə də məsləhət görürəm.

Qeyd: yaxşı yazar obyektiv baxmağı, empatiya qurmağı bacarmalıdır. Sən heç vaxt yaxşı yazar olmamısan. Mən isə ildə bir dəfə oluram.
ikinci qarabağ müharibəsi Bitdiyinə sevindiyim, yaxınım sağ qaldığı üçün gözümün dolduğu hadisə. Qələbə qazanmışıq! Deyib sevinməmişəm. Torpaq uğrunda döyüşüb qəhrəmanlıq göstərən insanlarla eyni düşüncə tərzinə sahib deyiləm deyə onların sevincinə və ya şücaətinə şərik deyiləm. Nə də “əgər oğlum ölübsə, axıra kimi vuruşulsun, torpaq alınsın!” Deyənlərin dərdinə şərik deyiləm. Özüm də orda olsam, böyük ehtimal, sağ qalmaq və ordakı silahdaşlarımı sağ saxlamaq üçün vuruşardım, qayıdanda “halal olsun, böyük qəhrəmanlıq göstərdin və torpaqları aldın!” Deyilsin deyə yox. Torpaq əvvəldən sikimə deyildi, indi də deyil. Qafqazda heç nə dəyişmədi, irəlidə yenə bu tip hadisələrin ola biləcəyini təxmin etdiyimə görə ürəyim sıxılır.
təkcə mənmi edirəm deyə düşünülən şeylər Əsərin sonuna yaxınlaşarkən bu əsəri ətraflı təsvir edəcəm deyirəm öz-özümə. Hətta qeydlər də götürürəm bunun üçün. Amma bitirəndən sonra geriyə sadəcə təəssüratlar qalır və mən heç nə yaza bilmirəm.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20