Nellie Crain


286   0   0   0
Nellie Crain 9.nəsil partizan
reytinq xalı: 1027
karma xalı:4784
entry sayı:286
izləyənlər:11
sifariş sayı:27

son yazdıqları| | əl əməyi göz nuru| favori seçdikləri| favori seçilənləri| bütün entryleri| lövhə/blog
then share thy pain, allow that sad relief;
ah, more than share it! give me all thy grief.

miq-29 iki mühərrikli, dördüncü nəsil, çoxməqsədli qırıcı döyüş təyyarəsi.
1970-ci illərdə mikoyan-qureviç şirkəti tərəfindən dizayn olunub, 1983-cü ildən döyüşlərdə istofadə olunub.
əsas üstünlükləri puqaçov kobrası manevrini edən təyyarələr içərisində ilklərdən olmasıdır.
qanadların üst səthində yarıqlar mövcuddur. yarıqların əsas funksiyası qırıcının yerdə hərəkəti zamanı mühərrikləri hava ilə təmin etməkdir. yerdə hərəkət zamanı mühərrikə yad cismlərin düşməsinin qarşısını almaq üşün, mühərrikə hava aparan əsas kanallar bağlanır.
füzelajda 1500 l-lik, qanadlarda 1150 l-lik əlavə çən quraşdırma imkanı mövcuddur.

azərbaycan də istifadə edən ölkələr arasındadır(wikiyə görə 26 ədəd). xüsusiyyətlərindən dolayı hava döyüşləri üçün münasib qırıcıdır.
səsli güldüm mesajda mənim də istifadə etdiyim ifadədir və olduqca anlamlı olduğunu düşünürəm. adətən qarşı tərəf çox gülməli bir şey deyəndə yazıram. çünki normal olaraq səssiz gülən birisiyəm. əslində heç elə də çox gülmürəm, ya gülümsəyirəm ya da dişlərimi ağardıram sadəcə. səsli güldüyüm az hallarda olur. onda da danışdığım şəxsə yazıram səsli güldüm deyə, yəni dediyin şey çox gülməli idi.
gülmək sadəcə şaqqanaq çəkmək deyil, səssiz gülüş də olur. təəccüblənəcək bir şey deyil yəni.
olduğun mühitdə özünü yadplanetli kimi hiss etmək 1 həftəyə yaxındır ki, içində olduğum durum. yəni sözün əsl mənasında, fiziki olaraq yadplanetli kimi hiss etməyi nəzərdə tuturam burda. səhər dişimi fırçalayanda güzgüdəki əksimə baxıram məsələn, sanki güzgüdə gördüyüm mən deyil, bir doppelgangerim durub orda. ətrafımdakı insanlar, ailəm də gözümdə qəribə görünür. üzlərinə baxıram, sanki nəsə çatmır, mənim tanıdığım insanlar deyillər. davranışları eyni olsa da, qəribə nələrlə olub sanki, xatırlamıram mən. kravatda uzanıb divara baxıram, özümü bir 3d vizualizasiyanın, zehin aldatmasının içində hiss edirəm. niyəsini heç özüm də bilmirəm. yuxu rejimin də pozulub, hd keyfiyyətli kabus, qorxulu yuxular görüb oyanıram.
bəlkə də, ağlımı itirirəm, paranoyaklaşıram və s. amma indiyə qədər heç vaxt belə uzun müddətli yadlaşma hisslərim olmamışdı. hal-hazırda bu entryni yazdığım əllərimə baxıram və mənə yad gəlirlər. sanki şüurum ətrafdakı hər şeyə üsyan edir.
bəlkə də, hansısa parallel dünyadan yazıram bu entryni. ya da hamımız hansısa parallel dünyadayıq, xəbərimiz yox.
nəysə, belə qatmaqarışıq durum...
catoptric tristesse bu sifarişi verən: nabifur

başqalarının bizim haqqımızda nə düşündüyünü bilməməyin verdiyi hüzün, narahatçılıq hissinə verilən ad.
adətən yeni kollektiv içində, iş görüşməsində və ya vacib birisiylə görüşdükdən sonra gəlir bu hiss. "görəsən filankəsdə necə təəssürat yaratdım?", "haqqımda pozitiv düşünürmü?" və s...
nə qədər vecsiz insan olsaq belə, zamanla hamımıza maraqlı gəlir kiminsə bizim haqqımızda düşündükləri. belədə də ki, çox kafaya takmaya dəyməz, həyatınızı yaşayın getsin. bəzən bilməmək daha yaxşıdır.

(bax: ifadə edə bilmədiyimiz hisslər üçün yaradılan sözlər)
wild strawberries "insanlarla olan münasibətlərimizin təməlində onların xarakter və davranışlarını düşünüb dəyərləndiririk. buna görə də, sözdə münasibətlərin hamısından uzaqlaşdım.və bu, mənim yaşlılıq günlərimi daha da yalnızlaşdırdı."

yalnızlığı sorğulayan belə gözəl replika ilə başlayan, 1957-ci ildə çəkilmiş ingmar bergman filmi. film biraz ağır irəliləsə də, ssenari və aktyorların kifayət qədər uğurlu olduğunu düşünürəm. həmçinin stanley kubrickin ən sevdiyi ikinci film idi.
entry birazca uzun və bol spoilerli olacaq, indidən deyim.

filmdə əsas obraz iş həyatındakı 50-ci ilini qeyd edən yaşlı professor isak borgdur. bütün həyatını peşəsinə adayan, insanlarla arasına məsafə qoyan isak, elə filimin başlanğıcından anladığımız kimi yalnızlığı, varoluş səbəblərini sorğulayır.
varoluşu sorğulamaq bergman filmlərinin təməllərindən biridir. bu dünyada tutduğumuz yerin mənası (mənasızlığı) və önəmini (önəmsizliyi) sorğulayaraq bu filmdə baş obrazı əzir bir növ. yol filmi havasında olsa da, bu cəhətdən baxdıqda bergman filmoqrafiyasının zirvələrindən biri olaraq qəbul edə bilərik.

isak borg fəxri ad alacağı tədbirə maşınıyla getməyə qərar verir. oğluyla problemləri olan gəlini də onunla birgə yola düşür. yolda rastlaşdıqları 3 gənci də yanlarına götürürlər, beləcə maraqlı bir səyahət başlayır.
yol boyunca isak yuxularıyla baş-başa qalır. bir növ keçmişin, şüuraltının kölgəsi olan yuxularla . hər dəfə də yuxunun verdiyi kədər, sorğulama hissi ilə oyanır. gözləri önündə uçub gedən həyatını düşünür. başlanğıcda "sevilmək" kimi bir qayğısı olmayan bu yaşlı professor film boyunca ətrafındakı gənclərin ona göstərdiyi qayğıdan, sevgidən xoşbəxt olur.

həyatına və həyatındakı insanlara çox laqeydliklə yanaşmış borgu sanki hər fürsətdə tənqid edir bergman. uşaq vaxtlarından laqeydliyinin, yadlaşmasının bədəlləriylə üzləşir. bütün bunlar həyatında məşuqəsinə böyük qardaşı yiyələnməsi, arvadının xəyanət etməsi, oğlu və anasıyla soyuq münasibət yaşaması kimi yan təsirlər edir.

filmdə yuxu və gerçəklik keçidləri olduqca qəşəng işlənib. yol boyunca qarşılaşdığı insanlar borgun yuxusuna girir. məsələn yolda qəza nəticəsində tanış olduqları, xoşbəxt görünməyə çalışıb əslində elə olmayan evli cütlük. bu yuxusunda borg üzləşmək istəmədiyi, zehninin dərinliklərinə atdığı qorxularla üzləşir. özünü imtahan otağında görür - lakin testlərdən keçə bilmir. lövhədə olan yazını başa düşmür - bir həkimin ilk vəzifəsi üzr istəməkdir.
daha sonra isə bağçaya keçir (yuxuda) və arvadının ona xəyanət etdiyi mənzərəni görür. sakit və laqeyd, lakin biraz təlaşla izləyir. sonra arvadı danışmağa başlayır.

"evə gedəcəm və bütün bunları borga deyəcəm. nə deyəcəyini indidən təxmin edirəm... əslində ağzınsan çıxan sözləri demək istəmir, çox duyğusuzdur o. daha sonra birdən-birə çox düşüncəli insan olur. mən isə ona qışqırır, oyun oynadığını deyirəm. o isə mənə sakitləçdiri verib belə halları yaxşı anladığını deyəcək. mənim bu hala düşməyimə səbəbkar o olduğunu açıqlasam kədərlənər, amma bunu qəbul edər. fəqət ona heç nə maraqlı deyir, çox duyğusuzdur."
burda isak yenidən öz laqeydliyi, qayğısızlığı ilə üzləşir. nə qədər duyğusuz, evliliyinə laqeyd insan olduğunu bir daha görür. və yanındakı adamla arasında belə bir dialoq olur:

-bəs cəza? (isak)
-bilmirəm. yəqin ki, hər zamankı cəza.
-hər zamankı?
-yalnızlıq yəni.

bəli, yalnızlıq. çoxlarının bəlası, ya da hələlik qorxusu. bəzi səhvlərimizin bədəli, həyatın verdiyi cəza. yaşlı birisi üçün başqa hansı cəzaya gərək var ki?

həmçinin borg yuxularında özünü həmişə yaşlı halında görür, həmin dövrlərdə olduğu kimi yox. əvvəlki halını xatırlamır və ya xatırlamaq istəmir. çünki keçmişə bu 78 yaşındakı gözüylə baxır, belə sorğulayır.

yol boyunca maşına götürdükləri 3 gənc və borgun gəlini marianne ona həyatı boyunca yaşamadığı sevgi hissini yaşadırlar. sanki gördüyü bütün ağır yuxuların, anasından görmədiyi sevgini bu dördlük yaşadır ona.
film boyunca borgun həyatının geridə qalan illərinə baxaraq boş bir ömür keçirdiyini, bu qədər müddət sobra geriyə heç nə qalmadığını anladığını görürük. sanki geriyə- uşaqlıq illərinə qayıdaraq bütün bunları düzəltmək istəyir. amma bunu 78 yaşında dərk edib. buna görə insanda acınma duyğusu yaradır. yanındakı dördlünün sevgisini heç çox görmədim ona.

bir də borgun öz anasıyla görüş səhnəsi var. başlanğıcda marianne üzündə təbəssüm və heyranlıqla ona baxsa da, qadındakı sevgisizlik onda bir növ ikrah hissi yaradır. ordan yaşlı qadının bir replikasını qeyd edim:

"10 övladım oldu, amma borgdan başqa hamısı ölüb. nəvələrim və nəticələrim var ancaq. hər bayramda onrala hədiyyələr göndərirəm, əvəzinə təşəkkür məktubları göndərirlər onlar da. yalnız pula ehtiyac olduqda yanıma gəlirlər."

bəli, bir çox insan kimi. yalnızca işləri düşəndə xatırlayacaqlar sizi.

ən bəyəndiyim dialoq marianne ilə əri evald arasında valideyn olmaq haqqında keçən söhbət idi:
e- bu dünyaya uşaq gətirərək onların bizdən daha yaxşı yaşayacağını düşünmək axmaqcadır.
m- bu sadəcə bəhanədir.
- nə deyirssən de. mən bərbad bir evlilikdə istənməyən bir uşaq idim. o, mənim onun oğlu olduğuma belə əmin deyil.
- bu belə davranmaq üşün bir səbəb deyil. sən bir qorxaqsan.
- bəli. bu həyat məni xəstə edir. istədiyimdən bir gün belə artıq yaşamaq həvəsinin məsuliyyətinə qatlana bilmərəm.

evald istənməyən uşaq olduğundan, uşaqlığı boyunca yetərincə sevgi görməyib. bu travmaların izi hələ də üzərində qalır, ona görə uşaq sahibi olmaq istəmir. bir növ uşağını həyatın əziyyətlərinə atmaq istəmir sanki.

film çox səmimi, içtən və real çəkilib. filmin pərdə arxası baş verən gerçəklikləri bergman imgeler kitabında qeyd edib. doğrusu kitabı oxuyanda heç gözləmədiyim faktlarla qarşılaşdım. bergman sanki etiraf fason yazıb kitabı. biraz da ordan yazım.

fəsilin başlanğıcında bergman wild strawberries'ə aid qeyd dəftərinin itdiyini təəssüflə qeyd edir. heç özü də filmin çəkildiyi dönəmə aid heç nə xatırlamır. çəkiliş dönəmi qeyd etdikləri səs kasetlərində dəheç danışmadığı məlum olur. bergman həmin vaxtlar müayinə və müalicə üçün karolinska xəstəxanasında idi. elə filmin mətnini də həmin xəstəxanadakı müalicə dönəmində, kiçik, bircə çalışma stolunun ancaq sığışdığı otağında yazıb. həmin zamanlara aid belə bir qeyd edib:

"1956-cı ilin qışına aid xatirələrim çox bulanıqdı. bu qarışıqlığın içinə bir neçə addım atmağa çalışmaq belə çox incidir məni.
nə öz sızlanmalarıma, nə də başqalarına qarşı səbrliyəm. rejissor olmağın ən üstün, eyni zamanda ən əleyhinizə olan cəhəti özünüzdən başqa günahlandıracaq kimsənin olmamasıdır. demək olar ki, hər kəsin günahlandıracağı bir şey və ya bir insan var. amma bu rejissorlar üçün keçərli deyil. onlar öz gerçəkliklərini, teleylərini, ya da həyatlarını təkbaşına qaydasına salmaq barəsində çox üstün istedada sahiblər. bu düşüncədə mən hər zaman bir təsəlli, acı bir təsəlli, biraz da hirs və sıxıntı görmüşəm."

həmin dönəmlərdə bergman 3-cü arvadından təzəlikcə ayrılmışdı, filmlərindən tanıdığımız bibi anderssonla münasibətdə idi. amma onunla da sevgi və yaradıcı günləri xatırlamadığı səbəbdən artıq bitirdi. bergman valideynləri ilə şiddətli mübahisələr edirdi, atası ilə heç danışmır, danışmaq istəmirdi. anası ilə bəzən barışmağa çalışsa da, uğursuz cəhdlər olurdu. çünki aralarında çox yanlış anlaşılma, utancaqlıqlar olurdu. bütün bunlar filmə uğurla yansıyıb, elə bergman özü də belə deyir. həmçinin, bergman özü də uğursuz bir evlilikdə istənməyən uşaq olaraq doğulmuşdu, bu da evaldın marianne ilə olan dialoquna əks olunub.

filmdə isak borgun anası ilə görüşməsindəki soyuq münasibət həyata dayalı idi. lakin keşiş olan atasına qarşı filmdə baş qaldırmır rejissor...

"isak borg bərabərdir mən. "is" isveç dilində buz, "borg" qala anlamına gəlirdi. asan və bəsit. xarici görünüşümlə atama bənzəyən, amma içdən-içə mən olan bir insan idim. o vaxt 37 yaşım var idi və insanlarla bütün münasibətlərimi kəsmişdim. bir növ özümü sübut etməyə çalışırdım. yalnız idim, yenilmişdim. tamamilə yorğun idim, bütün uğurlarıma rəğmən."

burda bergman özünün də dediyi kimi, valideynlərinə özünü göstərməyə çalışır, məni görün deyə səssiz hayqırlşlar edir. isak borg timsalında öz obrazını yerləşdirib filmə. bir də kiçik detal, filmdəki evald - isakın oğlunun da 37 yaşı var idi. bergmanla eyni yaşda yəni.

rejissor valideynləri üçün darıxdığını, qayğı görmək, bağışlanmaq istədiyini filmə də yansıdıb. filmin son səhnələrindən birində sara borgun əlindən tutaraq onu günəşlə aydınlanmış açıq bir talaya aparır. borg meşənin digər tərəfində atasıyla anasını görür, əl sallayır.

"o zamanlar wild strawberries ilə atamla anama məni görün, anlayın, hətta mümkün olsa məni bağışlayın deyə necə yalvardığımı bilmirəm. heç indi də bilmirəm."

filmdə isak borg rolunuvictor sjöstörm canlandırıb. ssenarini yazdığı dönəmlərdə bergmanın bu rolu sjöstörm'ə vermək fikri yox imiş. dostu carl andres dymlingin tövsiyyəsi ilə bergman uzun müddət tərəddüdlü düşünür və sonda qəbul edir. həm filmdəki rolunda, həm də həyatda sjöstörm 78 yaşında idi.
aktyorun the panthom carriage filmi bergmanın ən sevdiyi filmlərdən idi. isak borgun ilk yuxusu da bu filmə dayalı çəkilib.
bergman isak borg haqqında belə deyir:

"victor sjöstörm'ün hekayə danışmaq qabiliyyəti mükəmməl idi. xüsusilə yanında gözəl qadınlar olduğu zaman.
sjöstörm mənim yazdığım mətni özünə xas qılmışdı. öz acısı, insanlardan qaçması, yadlığı, üzüntüsü, qorxusu, yalnızlığı və can sıxıntısı ilə. bütün bunlara tamamilə sahiblənmişdi, mənə heç nə qalmamışdı! wild strawberries artıq mənim deyil, victor sjöstörm'ün filmi idi."

nə qədər uzun yol getsək də, yanımızda ən sevdiklərimiz olsa da, sonunda yalnızlığa məhkumuq hamımız...

filmdən borgun son replikası:
" əgər gün boyunca narahat və üzgün olsam, adətən uşaqlıq xatirələrimi düşünmək məni sakitləşdirir. bu gecə də elə etdim."

bir də bergmanın film haqqında qısa müsahibəsi var, yazsam çox olacaq, ən yaxşısı izləyin:
(youtube: )
martin eden sindromu hansısa hədəf üçün ağır zəhmətlə çalışan, istədiklərini əldə edəndə isə zövq almayan insanların sindromudur.
sindrom adını elə martin edendən götürüb. ilk dəfə rus psixoloqları vadim rotenbergviktor arşavski uğura çatandan sonra depressiyaya düşənlər üçün bu adı istifadə ediblər.
belə insanlar daima işləyirlər, amma istirahətə vaxt ayırmırlar. gələcək hədəfləri üçün bu günü yaşamırlar. bu gün zövq ala, əylənə biləcəkləri kiçik şeyləri uğurdan sonrası üçün saxlayırlar. məqsədlərinə çatanda isə ondan zövq ala bilmirlər, artıq mənasız gəlir həyat. hər şeyin belə asan olmadığını düşünürlər. bütün bunlar onları ruh düşkünlüyünə gətirib çıxarır və beləliklə, depressiyaya düşürlər.
digər adıyla postdissertasiya sindromu olaraq da bilinir. ağır sessiyanın sonunda, dissertasiya işlərini müdafiə etdikdən sonra bəzi tələbələrdə də belə ruh düşkünlüyü, depressiya ola bilir.
bəyənib səs verməyən yazar bəzən mən ola bilirəm. adətən, acı uşaqlıq xatirələri, yalnızlıq, ata, ana və bu kimi başlıqlarda olan, çoxdan yazılmış entry mənə çox təsir edir, amma əjdaha və favori butonuna basmağa əlim gəlmir. çünki o bildirişlə yaşadığı şeyləri təzədən yazara xatırlatmaq istəmirəm. bəlkə, bu gün xoşbəxtdir? lazımdır ki, itirdiyi yaxınını və ya yaşadığı acı günləri ona yenidən xatırladıb qanını qaraldım? bu kimi düşüncələr gəlir keçir beynimdən. hərdən tanımasam da, az qalıram yazarı tapıb qucaqlayım, həyatdı da deyim. amma oxuyub kədərlənməklə qalıram ancaq.
nəysə, belə. sözümün canı, kimisə mühakimə etməmişdən əvvəl iki dəfə düşünün.
valerian tərkibindəki efir yağlarıalkalidlərdən dolayı xoş qoxusu olan, sakitləşdirici dərman bitkisi. azərbaycanda pişikotu olaraq da tanınır.
valerianın ən xaraktetik xüsusiyyətlərindən biri pişikləri bir növ kefləndirməsidir. pişikotundan sonra əksər pişiklər sakitləşib yerə sürtünürlər, miyoldayıb yerdə yuvarlanırlar ya da yatırlar.
valerianın pişiklərə niyə bu qədər təsir etdiyi dəqiq bilinmir. bəzi elm adamlarına görə, bitkinin qoxusu pişiklərə qarşı cins feremonlarını xatırlatdığından cinsi istəkləri oyanır. bu fikirin təməl səbəbi, valerianın bala pişiklərə yox, ancaq yetkinlik yaşına çatmış pişiklərə təsir etməsidir. lakin bu fikir tam təsdiqlənməyib.
(youtube: )

dəqiq olan odur ki, pişikotu pişiklərə zehni olaraq sakitləşdirici təsiri bağışlayır. bir müddət sonra hətta bağımlılıqları da yarana bilər.
nənəm bu haqda bir şey danışmışdı. deməli nənəmin atası həkim imiş, çantasında da müxtəlif dərmanlar filan olurmuş. içində valerian da var imiş. pişikləri gedib çantanı qoxlayıb orda yatırmış, sonra biliblər ki, valeriana görədi.

bir də bu bitkidən hazırlanan kiçik sakitləşdirici həblər var. ürəyi ağrıyan, qorxan, əsəbiləşən insanların köməkçisidir. əvvəlki buraxılışlarında şüşənin üzərində portağal dilimi şəkili olurdu, niyəsini anlamış deyiləm hələ də.
edit: portağal dilimi deyil, sinirlərin şəkili imiş. deyəsən könlümə portağal düşübmüş baxanda.
propolis bu sifarişi verən: benedictus
arıların bitkilərin gövdəsindən, tumurcuğundan, cavan ağacların qabıqlarından topladıqları qətrana bənzər maddədir. azərbaycan dilində vərəmum olaraq da bilinir. tünd sarıdan qəhvəyiyə çalan rəngi, plastilin kimi elastikliyi olur.
arılar pətəyin sterilzasiyası üçün pətək gözlərini əvvəlcə propolis ilə doldurur. daha sonra ana arı bura yumurtaları qoyur. həmçinin pətəkdəki çatları yox etmək üçün də istifadə edilir. arılar bal və arı südünü propolis üzərinə qoyaraq xarab olmadan saxlaya bilirlər. həmçinin arı evinə (qutuya) giriş qapılarını da belə qoruyurlar ki, kənardan digər mikrob və ya böcək asanlıqla daxiil olmasın.
sözün kökü yunan mənşəlidir - "pro" giriş və qoruyucu, "polis" şəhər.

propolisin saf halda birbaşa qəbulu orqanizmdə tam həzm olunmur. buna görə də emal olunmuş məhsulları istifadə edilməlidir. krem, damcı, sprey, kapsul formaları var.
burun, boğaz, həzm sistemi, bəzi xərçəng xəstəliklərinin müalicəsində istifadə edilir. antibakterial təsiri var və immuniteti yüksəldir.
uşaqlar yalnız həkim nəzarəti və tövsiyyəsi əsasında qəbul edə bilər.
droste effekti şəkil içində həmin şəkilin sonsuz sayda təkrarlanmasına verilən ad.
ilk dəfə alman markası drostanın istehsal etdiyi kakao qutusu üzərində göründü, adını da burdan götürüb. tibb bacısının əlindəki padnosda həmin kakao qutusu və çay var.


pink floydun ummagumma albomunun üz qapağında da droste effektini görmək olar. qrup üzvləri yerini dəyişsə də, bir neçə hal sonra eyni şəkil təkrarlanır.
(youtube: )


us'də yayımlanan judge satirik jurnalının 1921-ci il buraxılışından biri:


sadə bir təcrübə - iki güzgünü qarşı qarşıya tutsaz da görüntü təkrarlanmasından droste effekti ortaya çıxacaq.
zajonc effekti insanların öyrəşmədikləri, narahat olduqları şeylərə davamlı məruz qaldıqdan sonra əvvəlki duyğuların əksinə olaraq rahatlıq və sevgi hiss etmələrinə verilən ad.

məsələn, sovet rejiminə keçəndə hər kəs azadlığın əldən çıxdığına üzüldüsə də, bu gün yaşlı nəsildən sovyetin vaxtı belə deyildi, hardadı o günlər, savyet vaxtı xyz... əlbəttə ki, sovet vaxtı kimi olmayacaq heç nə, elm, texnologiya inkişaf edir. sadəcə olaraq yaşlı nəsil sovet rejiminə öyrəşib, qəbul edib artıq.

bu effekt bazar iqtisadiyyatında da özünü göstərir. coca-cola təzə çıxan vaxtlar önyarğı ilə qarşılansa və sağlamlığa ziyanlı olduğu deyilsə də, kütləvi satışlardan sonra çox sevildi. bu gün kiməsə cola və başqa bir tanınmayan içki seçimi təklif edilsə, əksəriyyət cola seçəcək şübhəsiz.
ingiliscə deyimlər a dime a dozen – yayğın, ümumi
ace in the hole - kozır, son zərbəni vurmaq üçün saxlanılan kozır, son zərbə kimi bişey
do you read? - eşidirsən? (radio və ya telekommunikasiya əlaqəsi zamanı işlədilir)
to have an eye on something - bir şeyi yaxından, diqqətli və aramsız olaraq izləmək
not have a clue/ have no clue - bir şey haqqında heç bir fikri(məlumatı) olmamaq, tamamilə məlumatsız olmaq, bilməmək.
easy does it! – yavaş!, diqqətli ol!
every now and then - arabir, hərdən, bəzən
gravy train - asan bir iş görərək çox pul qazanmaq, əmək sərf etmədən pul qazanmaq
hang in there! – vaz keçmə!
it's not rocket science – başa düşülməsi çətin deyil
pull yourself together – özünə gəl!, sakinləş!
that was the last straw – səbrim tükəndi, boğaza yığılmışam
to be better off - daha yaxşı vəziyyətdə olmaq
to make ends meet - ehtiyaclarını qarşılamaq, dolanmaq
to work until you drop - yorulanadək işləmək, taqətdən düşənə qədər işləmək
to be in touch – əlaqədə olmaq, əlaqə saxlamaq
to be on thin ice – təhlükədə olmaq
to be right as rain – tamamilə düz(haqlı) olmaq
to bite off more than one can chew - çox çətin bir işi görməyə çalışmaq, bir əldə iki qarpız tutmaq
to feel blue - kədərlənmək, özünü pis hiss etmək
a penny for your thoughts - sən nə düşünürsən?, sənin fikrin nədir?
to read between the lines - sətiraltı mənaları dərk etmək
to feel on top of the world – özünü çox xoşbəxt hiss etmək
to give no quarter - aman verməmək, gözünün yaşına baxmamaq
to go down in flames - uğursuzluğa düçar olmaq
straight arrow - etibarlı
like shooting fish in a barrel - çox asan
to throw in the towel - vaz geçmək, tərgitmək
to roll the dice - risk etmək
to be a barrel of laughs - gülməli, məzəli
to hit the roof - çox əsəbləşmək
to be in a fog - çaş-baş olmaq.
to be all wet - tamamilə səhv olmaq
arı sancması bu sifarişi verən: benedictus
arı zəhərinə qarşı allergiyanız yoxdursa təhlükəli olmayan bir şey.
dişi və işci arıların zəhəri daha acılı olur. sancılan yerə əvvəlcə kiçik bir qızartı görünür, təxmini 1 saat sonra da həmin nayihə şişir və qaşınmağa başlayır. arı sancanda biz həmişə qatıq* və duz çəkmişik həmin yerə, daha az təsir edir onda zəhər.
arı zəhərinə qarşı allergiyanız varsa, sancmadan həmən sonra həkimə müraciət edin, yoxsa ağır nəticələri ola bilər. qardaşımın allergiyası olduğunu bilmirdik biz. 3-4 arı birdən sancmışdı, axşama qədər artıq nəfəs daralması yaşayırdı, həkimə müraciət etmişdik tez.
artıq 5 ildən çoxdur ki, arı sancmır məni. bununla bağlı ən acı və ilk xatirəmi deyim, 5 yaşım olardı təxmini, boynuma arı qondu. mən də bilmədim arı olduğunu, boynumu əyib üstündən basdım. xatırladığım ilk arı sancması idi. o anda nə olduğunu anlamadım, ağrının təsirindən qışqırıb ağlamışdım. anam yanımdaydı yaxşı ki, tez qatıq çəkmişdi.

həmçinin, bal arıları sancdıqdan sonra ölür, eşşək arıları isə yaşamağa davam edir.
raffaello 1990-cı ildən istehsal olunan, badam üzərini örtən ağ şokoladlı krem, vafli və kokosdan ibarət möhtəşəm ferroro məhsulu.
"raffaello - min sözdən daha artıq" kimi gözəl bir sloqanı var. şirkət sahibləri belə açıqlamışdı - "insanlar sevdiklərinə qarşı duyğularını ifadə etməyə çətinlik çəkirlər, qoyun raffaellonun zərifliyi sizin əvəzinizə danışsın". həqiqətən çox zərif və dadlıdır.
uşaq vaxtdan çox sevmişəm bu şirniyyatı. o vaxtlar buralarda tapılmırdı heç, rusiyadan qohumlarımız gələndə mənə hədiyyə alıb gətiridilər. raffaellomu görəndə, ona qovuşanda çox möhtəşəm bir xoşbəxtlik yaşayırdım. sonra mən böyüdüm, raffaellom da buralarda satışa çıxdı. artıq hər sevgililər günündə, 8 martda hamı sevgilisə raffaello alır, marketlərin rəfləri dolubdu. qiyməti baha olsa da, sanki dəyərsizləşib. mənə əvvəlki kimi həyəcan, xoşbəxtlik bəxş etmir. amma hər dəfə yeyəndə nostalji hiss edirəm. həmişə sevəcəyim şirniyyat olaraq qalacaq.
yazarların hazırda düşündükləri zaman, məkan, materiya, həyat haqqında düşünürəm. daha doğrusu sorğulayıram. əslində hal-hazırda deyə bir şey də yoxdur, biz düşünənə qədər hər şey keçmişdə qalır. divanda uzanmışam və əlimdə mənə hədiyyə olunmuş fincan var, içində də su. suyun tərkibini beynimdə 3D olaraq təsəvvür edirəm məsələn. elektronlar, protonlar falan filan. bir də fincan var. mənim fincanımm. əvvəllər mənim deyildi, mənə hədiyyə ediblər. həmin şəxs də bir mağazadan alıb. mağazaya da servislə gəlib, amma zavoddan götürülüb. neçə-neçə insanla kiçik səyahətlərdə olub, amma indi mənimlədir, mənim üçün bir dəyəri var. amma məndən öncəki insanlar üçün dəyərsiz idi, sıradan idi. elə hər şey kimi. bizim üçün dəyərsiz olan bir şey kimlər üçünsə dəyərlidir, məna kəsb edir. şübhəsiz bir gün bu fincan da qırılacaq, süpürülüb atılacaq zibil qabına. nə qədər dəyərli olsa da, artıq atılmalıdır. istəməyərək də olsa qəlbini sındırdığımız gözəl insanlar kimi. qalmasını istəyirik, amma mümkün deyil.
sonra o qırıq şüşə parçaları haradasa torpağa atılacaq, qarışıb gedəcək. və bir gün mən də unudacam yəqin ki. elə hamımızın taleyi belə olacaq. bir gün öləcəm, xəbəriniz olacaq və ya olmayacaq. ən yaxşı halda təəssüflənəcəksiz - fincanım kimi. sonra isə unudulacam. hamımız unudulacıq. və bizdən 50 il sonra varlığımız belə xatırlanmayacaq.
entryni yazmağa başlayanda ağlımda heç nə yox idi, sadəcə başladım. ardıcıl olaraq fikrimdən bunlar keçdi, mənsə mətn kimi bura köçürdüm. belə kafam çok güzel...
ha indi də pərdənin üstündə qara bir böcək gözümə ilişdi, birtəhər tutub atacam bayıra. o da bir gün balaca idi, amma nə vaxtsa öləcək. nəysə çox çürütməyim. bunlar idi son 5 dəqiqədə düşündüklərim...
herpes bu sifarişi verən: benedictus

xüsusilə qış aylarında geniş yayılan yoluxucu virus. yunanca "herpeine" sözündən gəlir, mənası sürünən, yayılan deməkdir.

herpes əsasən dərinin selikli qişasında yaranır, dəridə kənarı qırmızı suluqların yaranması ilə xarakterizə olunur. virus xəstə insandan birbaşa kontakt yolu ilə - toxunma, qucaqlaşma, öpüşmək, həmçinin şəxsi gigiyena qaydalarının pozulması və məişət əşyaları ilə yoluxur. genital herpes növü cinsi yolla yoluxur.


virus orqanizmə daxil olduqdan sonra sinir ucluqları vasitəsilə sinir hüceyrələrinə daxil olur. immun müdafiə zəiflədikdə virus çoxalır və herpesə xas olan simptomlar görünür. immunitetin zəifləməsi, stress, yuxusuzluq, ağır iş rejimi virusun üzə çıxıb özünü göstərməsi üçün təkan yaradır bir növ.
whonun 2015-ci ildə olan açıqlamalarına görə, dünya əhalisinin 80%-i ömründə heç olmasa 1 dəfə herpesə yoluxir, 67% insan isə virus daşıyıcısıdır.

virusun 8 növü məlumdur.
1-ci növ virus dodaq uçuqlaması kimi də tanınır. əsasən dodaq kənarlarında, üzdə və ağız içində kiçik toplu suluqlar kimi çıxır. ən çox qış aylarında görünür. içi bulanıq mayeli, biraz da ağrılı olur.
qardaşımda qışda dodaq uçuqlaması çox olurdu, tanış həkimlərdən biri çox gözəl çıxış yolu dedi. deməli 2-3 dənə tetrasklin tabletkasını əzib toz kimi edirsiz. daha sonra təxmini yarım çay qaşığı kərə yağı ilə qarışdırıb soyuducuda saxlayın. dodaq uçuqlamasını ən gec 2 günə sağaldır, heç iz də qalmır.
2-növ herpes genital herpes adlanır. simpton və xarakteri 1-ci növlə eynidir. qorunmasız cinsi əlaqə və şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etmədikdə yoluxur. ilk iki növ adi növ herpes adlanır.
3-cü növ herpesi hamımız suçiçəyi kimi tanəyırıq. bədənin bütün nayihələrində, tək-tək və dolu suluqlar şəklində yayılır. insan ömründə 1 dəfə keçirir bu xəstəliyi, daha sonra daimi immunitet yaranır.
4-cü növ herpes angina, hepatit və limfadenopatiya kimi əlamətlərlə görünür. xəstəliyin ağırlıq dərəcəsi immun sistemdən asılı olaraq, bəzən ağır hepatit, sarılıq və intoksikasiya ilə keçə bilər.
5-ci növ herpes böyüklərdə daxili orqanları- qaraciyər, ağ ciyərlər, ürək və böyrəkləri zədələyir. bu növ virus xüsusilə döl və yenidoğulmuşlar üçün olduqca təhlükəlidir. qadın hamiləlik dövründə bu virusa yoluxarsa- dölün bətndaxili ölümü, doğuşdan sonra isə korluq və ya yenidoğulma dövründə ölümlə nəticələnə bilər.
6-cınöv herpes sinir sistemini zədələyərək depressiya, emosional problemlərə yol aça bilir.
7-ci növ herpes xroniki yorğunluq sindromunun inkişafına təkan verir.
8-ci növ herpes isə QiÇS xəstələrində Kapoşi sarkomasını törədir.

virusun tam əsaslı müalicə metodları tapılmayıb. ən yaxşı qotunma yolu şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etmək və immuniteti bacardıqa gücləndirmək lazımdır.
berlin divarı 1961-ci ildə şərqi alman lideri walter ulbrichtin əmri ilə inşa edilmiş, berlini iki hissəyə bölən beton divar.

divarın tikilməsində məqsəd şərqdəki ağır idarə sistemindən qaçmaq istəyənlərin qərbi almanyaya sığınmasının qarşısını almaq idi. 1949-cu ildən bəri 2.5 milyon insan qərbi almanyaya köç eləmişdi. 1961-ci ildən həm berlin divarı, həm də iki ölkə arasındakı 1380 km sərhəd boyunca tikilmiş nəzarət məntəqələri milyonlarca qərbi almaniya sakinini bir növ açıq hava həbsxanasına məhkum etdi.

1989-cu ilin mayında qarboçov qərbi almanyaya olan ilk rəsmi ziyarətində brejnev doktrininin tərk edildiyi xəbərini verdi. həmçinin elan etdi ki, moskva artıq asılı dövlətlərdəki siyasi işlər üzərində hərbi güc tətbiq etməyəcəkdi.
bu xəbərdən sonra ilk olaraq macarıstan avstrya ilə sərhədlərini açdı. ardınca digər şərq ölkələrində referendumlar baş qaldırdı. bu ölkələrdən yaşayan şərqi almaniya vətəndaşları axın-axın qərbi almanyaya gəldi.
7 oktyabr 1989-da şərqi almaniya 40 illiyini qeyd etdi, lakin tədbirlər rejim əleyhinə protestoya çevrildi.

keçid məntəqələrində minlərlə insan toplanması səbəbilə şərqi almaniya yetkililəri divar boyunca uzanan qapıların açılması və insanların nəzarət altında keçməsi əmrini verdi. lakin insanar divarların üstünə çıxdılar, əllərinə keçən əşyalarla divarı yıxmağa başladılar. 30 ilə yaxın şərqi və qərbi almanyanı ayıran divarlar, insanların təşəbbüsü ilə uçurulurdu.

berlin divarının yıxılmasının ardından şərqi almanyada çevrilişlər yaşandı. ilk olaraq ölkənin erich honecker vəzifəsindən uzaqlaşdı. 3 oktyabr 1990-cı ildə iki almaniya təkrar birləşdi.

bir neçə maraqlı fakt da qeyd edim.
başlanğıc illərdə divarın 12 km-i betondan, 137 km isə tikanlı məftillərdən ibarət idi. divar boyunca toplam 302 nəzarət məntəqəsi var idi. 1967-ci ildən sonra divarlar təqribən ikiqat böyüdüldü və 80-ci illərdə son halını aldı.

divar 97-i şərqi və qərbi berlin arasında, 95-i qərbi berlin və şərqi almanya arasında olan toplam 192 küçəni, 32 qatar relsini, 8 qatar və 4 metro xəttini və bir neçə gölü kəsirdi. su üzərində qayıqlarla nəzarət məntəqəsi və sualtı barmaqlıqlar qurulmuşdu.

divarın rəsmi olaraq yıxılmasına ilk olaraq 13 iyun 1990-cı ildə bernauer küçəsində başlanıldı. 30 noyabrda isə divarın uçurulması başa çatdı. divardan geriyə qalan hidsələr yol inşasında istifadə edildi.

divarlardan keçmək üçün insanlar müxtəlif yollara baş vururdular. bəziləri maşınların baqajında gizlənir, bəziləri tunellər qazırdı. ən qəribə olanı isə, bir ailənin yüngül parçadan hazırladıqları balon ilə qərbi almanyaya keçməsi idi. bu hadisədən sonra yüngül parçaların satışı qadağan olunmuşdu.

divarı keçməyə çalışarkən təxmini 192 nəfərin öldürüldüyü, 200 nəfərin isə yaralandığı qeyd olunur.
tinkerbell effekti tinkerbell effekti insanlar sırf ona inandığı üçün mövcud olan şeyləri ifadə edir. məsələn placebo qəbul etdikdən sonra sağalmaq, özünü yaxşı hiss etmək kimi.

2003-cü ildə isə tərs tinkerbell effekti ifadəsi yarandı. əgər bir şeyə çox inansaz, inandığınız şey yoxa çıxacaq.
məsələn, hamı maşın sürməyin daha təhlükəsiz olduğuna inanır, beləliklə maşını diqqətsiz sürürlər və maşın sürmək daha təhlükəli olur.
siempre me quedara hər dəfə dinləyəndə məni xoş və kədərli bir atmosferaya bürüyən bebe şahəsəri.
ispan dilində olduğundan dinləyəndə başa düşmürdüm mənasını, məndə həmişə kədərli bir ayrılıq musiqisi təəssüratı yaradırdı. əslində ayrılıq haqqında olsa da, sevgili deyil, ana və övlad ayrılığı üzərinə bebenin yazdığı mahnıdır.

bebe uşağını abort etdirdikdən sonra peşman olur və bu mahnını yazaraq pafuera telaranas albomuna daxil edir. sədindəki nəvazişli ton, sanki söhbət edirmişcəsinə oxuması daha da təbii səslənir.

(youtube: )


bir də təsadüfən youtubeda azərbaycanca tərcüməsini tapdım, burdan baxın istəsəz* :
(youtube: )
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20